Fundamental Researches in Humanities

fa بازخوانی «آسیب‌شناسی فرهنگی» با تکیه بر استعاره «انسان صدرایی» Re-reading "Cultural Pathology" Based on the Metaphor of "Mulla Sadra's Human" تخصصي Special پژوهشي Research پژوهش حاضر با بهره‌گیری از نظریه استعاره مفهومی لیکاف و جانسون، به بازخوانی مفهوم «آسیب‌شناسی فرهنگی» می‌پردازد. این مقاله درصدد است نشان دهد که مفهوم مذکور به‌تدریج از بستر و تاریخ پیدایش خود جدا شده و نسبت به آن بیگانه گشته است. ازاین‌رو، نخست استعاره بنیادین «جامعه به‌مثابه ارگانیسم» که مفهوم آسیب‌شناسی اجتماعی ریشه در آن دارد، واکاوی شده و چهار رویکرد اصلی به آسیب‌شناسی اجتماعی بررسی و نقد می‌شود. سپس با تمرکز بر مفهوم «فرهنگ» و با تأکید بر آرای اندیشمندان اسلامی فرهنگ به‌عنوان «نظام معنایی مشترک میان انسان‌ها» و «روح جامعه» تعریف می‌شود. در ادامه، استعاره «انسان صدرایی» به‌عنوان جایگزینی برای استعاره صرفاً زیستیِ «ارگانیسم» پیشنهاد می‌شود؛ استعاره‌ای که در آن بر رابطه جسم و روح تأکید شده و بقای جامعه را فرهنگی و معنوی تلقی می‌کند. براین‌اساس، آسیب‌شناسی فرهنگی به‌معنای شناخت اختلال‌ها و گسست‌های معنایی در نظام معنایی جامعه است که در نسبت با غایت نهایی (انسان کامل) ارزیابی می‌شود. مقاله نتیجه می‌گیرد انسان در تلقی صدرایی آن به‌عنوان یک استعاره شناختی برای درک جامعه کاراست البته به این نکته توجه شده که اگرچه استعاره‌های شناختی ابزاری کارآمد برای تبیین مفاهیم هستند، اما همواره حجم قابل‌توجهی از تفسیر را با خود حمل می‌کنند و می‌توان با بازتفسیر یک استعاره، ساختار مفهومی جدیدی به وجود آورد و مواجهه‌ای انتقادی با آن داشت. This study employs Lakoff and Johnson's theory of conceptual metaphor to reassess the concept of "cultural pathology." The paper aims to demonstrate that this concept has gradually become detached from its original context and history, estranged from its very origins. To this end, it first analyzes the foundational metaphor of "society as an organism," in which the concept of social pathology is rooted, and examines and critiques four major approaches to social pathology. Then, focusing on the notion of "culture" and drawing on the views of Islamic thinkers, culture is defined as "a shared system of meaning among human beings" and "the spirit of society." Subsequently, the metaphor of "Mulla Sadra's human" is proposed as an alternative to the purely biological metaphor of the "organism"—a metaphor that emphasizes the relationship between body and soul and conceives of society's survival as cultural and spiritual. On this basis, cultural pathology is understood as the recognition of disturbances and semantic ruptures within the society's system of meaning, evaluated in relation to the ultimate end (the Perfect Human). The paper concludes that the Sadrian conception of the human is effective as a cognitive metaphor for understanding society, while noting that although cognitive metaphors are efficient tools for explaining concepts, they always carry a significant burden of interpretation, and that by reinterpreting a metaphor, one can create a new conceptual structure and engage critically with it. آسیب‌شناسی فرهنگی, استعاره مفهومی, انسان صدرایی, جامعه به‌مثابه ارگانیسم, نظام معنایی. Cultural Pathology, Conceptual Metaphor, Mulla Sadra's Human, Society as Organism, Semantic System. 87 122 http://frh.sccsr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-26-2&slc_lang=fa&sid=1 mohammadreza maleki boroujeni محمدرضا مالکی بروجنی mreza.maleki@ut.ac.ir 10031947532846001774 10031947532846001774 Yes