دوره 9، شماره 4 - ( 12-1402 )
جلد 9 شماره 4 صفحات 42-11 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Parhizkar G. Various definitions of methodology in the humanities and their relationship with methods. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2024; 9 (4) :11-42
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-608-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-608-fa.html
پرهیزکار غلامرضا. تعاریف گوناگون روششناسی در علوم انسانی و نسبت آنها با روش. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1402; 9 (4) :11-42
چکیده: (1646 مشاهده)
روششناسی از اصطلاحات پرکاربرد در حوزه فلسفه علوم و علوم انسانی است. با وجود مفهوم بهظاهر روشن آن، تلقیهای مختلفی از روششناسی شکل گرفته و تعاریف متنوع و بعضاً مبهمی از آن مطرح شده است. این نوشتار در صدد ابهامزدایی از تعاریف، دستهبندی و مقایسه آنها و سرانجام مشخصکردن نسبت این تعاریف از روششناسی با روش است. در انجام تحقیق و برای گردآوری داده، از روش کتابخانهای و مراجعه به متون روششناسانه و برای تحلیل، از روش تحلیل زبانشناسی و مقایسه، استفاده گردید. براساس یافتههای تحقیق، دو تلقی کلی از روششناسی مطرح است. نگاه غالب و مطرح در گفتوگوهای رسمی علمی، از منظر فلسفه علم یا پارادایم است و نگاه دوم، از منظر درون علمی است. مطابق نگاه اول، از مبانی و پیشفرضهای علمی بهویژه پیشفرضهای معرفتشناختی بحث میشود و آثار آن یا در کلیت و هویت علم یا در روش تحقیق علم ظاهر میشود. اما بر اساس نگاه دوم، بحث از مبانی علم، کنار گذاشته میشود و هدف از روششناسی در این منظر، شناخت نظریه یا روش یک متفکر، فرایند تحقیق، روشهای کاربردی تحقیق یا روشهای بهکاررفته در یک تحقیق خاص میباشد و در کل میتوان از وجود نه تعریف از روششناسی سخن گفت. تعاریف روششناسی، معمولاً تأثیر جدی بر روشهای کاربردی دارند اما خیلی اوقات، این تأثیر غیرمستقیم است.
واژههای کلیدی: روششناسی، فلسفه علم، علوم انسانی، مبانی علم، پیشفرضهای علمی، روش تحقیق، روشهای کمی و کیفی.
فهرست منابع
1. اکاشا، سمیر. 1388. فلسفه علم، مقدمهای بسیار کوتاه. ترجمه ابوالفضل حقیری کاشانی. تهران: امیرکبیر.
2. ایمان، محمدتقی و احمد کلاته ساداتی. 1399. روششناسی علوم انسانی نزد اندیشمندان مسلمان. چ 3، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
3. آقانظری، حسن. 1396. روششناسی علم اقتصاد اسلامی با رویکرد واقعیت نهادی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران: سمت.
4. بک، چریل تاتانو. 1400. مقدمهای بر پدیدارشناسی با تمرکز بر روششناسی. ترجمه الهام ابراهیمی و سیدمحسن علوی پور. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
5. بلاگ، مارک. 1380. روششناسی علم اقتصاد؛ اقتصاددانان چگونه تبیین میکنند. ترجمه غلامرضا آزاد ارمکی. تهران: نشر نی.
6. بلیکی، نورمن. 1393. پارادایمهای تحقیق در علوم انسانی. ترجمه، تدوین، مقدمه و تعلیقات: سیدحمیدرضا حسنی، محمدتقی ایمان، سیدمسعود حامدی. چ ۲. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
7. توکلی، محمدجواد. 1398. مبانی فلسفی و روششناسی اقتصاد. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
8. حسنی، سیدحمیدرضا و دیگران. 1393. «مقدمه» در: پارادایمهای تحقیق در علوم انسانی، نورمن بلیکی، ترجمه، تدوین، مقدمه و تعلیقات: سیدحمیدرضا حسنی، محمدتقی ایمان، سیدمسعود حامدی. چ ۲. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
9. حسینزاده، محمد. 1396 الف. فرامعرفتشناسی: روش تحقق و روششناسی پژوهش در معرفتشناسی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
10. حسینزاده، محمد. 1396 ب. فرامعرفت شناسی: پارادایم افسانه یا واقعیت. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
11. دیلینی، تیم. 1400. نظریههای کلاسیک جامعهشناسی. ترجمه بهرنگ صدیقی و وحید طلوعی. چ 14. تهران: نشر نی.
12. شاله، فیلیسین. 1350. شناخت روش علوم یا فلسفه علمی. ترجمه یحیی مهدوی. تهران: دانشگاه تهران.
13. شریفی، احمدحسین. 1395. روششناسی علوم انسانیاسلامی. تهران: آفتاب توسعه.
14. طالبان، محمدرضا. 1393. روششناسی مطالعات انقلاب با تأکید بر انقلاب اسلامی ایران. چ 2. تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی.
15. غنینژاد اهری، موسی. 1397. گفتارهایی در روششناسی علم اقتصاد. تهران: مینوی خرد.
16. فرامزقراملکی، احد. 1385. روششناسی مطالعات دینی (تحریری نو). چ 4. مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
17. فرانکفورد، چاوا و نچمیاس دیوید. 1390. روشهای پژوهش در علوم اجتماعی. با مقدمه باقرساروخانی. چ 2. تهران: سروش
18. فی، برایان. 1381. فلسفه امروزین علوم اجتماعی (با نگرش چند فرهنگی). ترجمه خشایار دیهیمی. تهران: طرح نو.
19. کچویان، حسین و قاسم زائری. 1388. «ده گام اصلی روششناختی در تحلیل تبارشناسانه فرهنگ؛ با اتکا به آراء میشل فوکو». راهبرد فرهنگ، ش 7، ص 7-30.
20. لازی، جان. 1362. درآمدی تاریخی به فلسفه علم. ترجمه علی پایا. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
21. وبر، ماکس. ۱۳۸۷. روششناسی علوم اجتماعی. ترجمه حسن چاوشیان. چ 3. تهران: نشر مرکز.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
