fa روش‌ مدل‌یابی مفاهیم و سازه‌های روان‌شناختی از متون اسلامی (قرآن و حدیث) عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">برای دستیابی به پیشرفت علمی در علوم‌ انسانی اسلامی، ازجمله روان‌شناسی اسلامی، نیاز به بنیان‌‌نهادن و توسعۀ روش‌های پژوهش در این حوزه است. با طراحی روش‌های ساخت‌یافته و نظام‌مند، با اتکا به شیوه‌های اجتهادی و فهم متون اسلامی و حاکم‌کردن نگرش سیستمی و ساختاری می‌توان در تحلیل مسائل پیچیدۀ انسانی و کشف واقعیت‌های روان‌شناختی بسیار مؤثر عمل کرد و زمینۀ نظریه‌پردازی را با توجه به منابع وحیانی اسلامی فراهم کرد. این امر نیازمند گام‌برداشتن در حوزۀ پژوهش‌های پیشرفتۀ مدل‌یابی و تبیین سازوکار روابط میان سازه‌ها در یک شبکۀ منسجم سازواره‌ای است.</span></span><br> <span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">برای انجام این پژوهش که از نوع &laquo;بنیادی&raquo; و &laquo;توسعه‌ای&raquo; است و به لحاظ راهبردی از نوع &laquo;توصیفی‌ـ‌تحلیلی&raquo; است، به مقتضای هر مرحله از گردآوری و پردازش اطلاعات از &laquo;روش اسنادی&raquo; و &laquo;روش تحلیل محتوای کیفی&raquo; بهره گرفته شد. برای رسیدن به اهداف این پژوهش، با بهره‌مندی از روش‌‌ها و تکنیک‌های برون‌دینی (مانند روش‌های معناشناختی و چندمتغیری)، کوشیدیم مبتنی‌بر مبانی روش‌شناختی پارادایمی و براساس پارادایم اجتهادی و بهره‌مندی از روش‌های درون‌دینی و با به‌کارگیری تمام ظرفیت‌های روش‌های اجتهادی، اعم از اصول فقه و استنباط و روش‌های فهم متن (تفسیری و حدیثی)، برای فهم گزاره‌های اسلامی به طراحی روش مدل‌یابی مفاهیم و سازه‌های روان‌شناختی از آن‌ها بپردازیم.</span></span><br> <span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">در نتیجۀ این پژوهش، به &laquo;روش مدل‌یابی اسلامی‌ـ‌روان‌شناختی&raquo; که دارای فرایند نظام‌مندِ متشکل از مراحل چهارگانۀ مفهوم‌پردازی، صورت‌بندی، اعتبارسنجی و تبیین و تفسیر مدل است دست یافتیم که خود دربردارندۀ شش گامِ مسئله‌شناسی و فرضیه‌پردازی، فهم‌پژوهی و استخراج مفاهیم از متون اسلامی، بسط مفهومی مدل، طراحی و ساخت مدل مفهومی، اعتباریابی و تبیین و تفسیر نتایج مدل‌یابی است. اجرای موفق این روش در یک نمونه و در عالی‌ترین سطح مدل‌یابی‌ پیچیده، یعنی از نوع &laquo;مدل میانجیِ تعدیل‌شده&raquo;، نشانگر کارایی آن بود. از دستاوردهای دیگر این پژوهش تنقیح و بهبود &laquo;روش فهم روان‌شناختی متون اسلامی&raquo; و کاربست متناسب نرم‌افزار تحلیل کیفی اطلس‌تی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">ATLAS.ti</span></span></span><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">) در افزایش دقت و قوت روش کنونی است. درنتیجه، این روش می‌تواند بر نظام‌مندی، قابلیت داوری و اعتبار پژوهش‌های علوم انسانی از متون اسلامی بیفزاید.</span></span></div> روش, مدل‌یابی, متون اسلامی, قرآن و حدیث, سازۀ روان‌شناختی, فهم متن, پارادایم اجتهادی. 35 62 http://frh.sccsr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-10&slc_lang=fa&sid=1 مسعود نورعلیزاده میانجی 1003194753284600286 1003194753284600286 Yes