fa روش پژوهش به مثابه مصنوعی فناورانه و دلالت‌های آن در روش‌شناسی علوم انسانی عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">یکی از مباحث رایج در چیستی علوم انسانی و توسعۀ آن بحث از روش</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:14.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">پژوهشی و روش</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:14.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">شناسی در علوم انسانی است. با وجود کثرت مطالب، مقالات، و حتی کتاب</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:14.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">های درسی در روش تحقیق، در اینکه مقصود از روش</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:14.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">شناسی چیست، ابهام</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:14.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">ها و اختلاف</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:14.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">نظرهای بنیادین وجود دارد. در میان مباحث روش</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:14.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">شناختی، بیش از همه مبانی فلسفی روش</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:14.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">های پژوهش مورد توجه است. در این مقاله پس از بررسی دو مثال از &laquo;روش‌های استنباط علّی&raquo; و &laquo;روش‌های بررسی اعتبار ابزارهای گردآوری داده کمّی&raquo;، نشان داده می‌شود که بحث الگوهای طراحی روش تحقیق در عین اهمیت بسیار و تأثیرپذیری از مبانی فلسفی، فی نفسه بحثی فلسفی نیست؛ زیرا در طراحی یک روش تحقیق، ابتدا خلاقیت پژوهشگران و به</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:14.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">دنبال آن شناخت ظرفیت‌های اجزای روش تحقیق نیز مؤثر هستند و این بحث یکی از مباحث بسیار مهم روش‌شناسی است. برای تبیین نقش &laquo;شناسایی ظرفیت‌های اجزای تحقیق&raquo; در طراحی روش، از این ایده استفاده می‌شود که روش پژوهش یک &laquo;فناوری نرم&raquo; است و روش‌شناس، اصول طراحی مصنوعاتی فناورانه با کارکرد &laquo;تولید اطلاعات معتبر برای پاسخ به مسائل علمی&raquo; را ارائه می‌دهد. بر این اساس، با وجود عنصر خلاقیت، شناسایی ظرفیت‌های درونی ابزارهای گردآوری و تحلیل داده‌ها رکن دانشی روش‌شناسی است که استفاده از آنها هم متأثر از مبانی فلسفی (به</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:14.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:IRLotus;"><span style="font-size:14.0pt;">ویژه معرفت‌شناختی) و هم نیازمند استفاده از مبانی غیرفلسفی ازجمله آمار و ریاضیات، زبان‌شناسی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی و مانند آن است. اما عموماً طراحی روش‌ها مبتنی بر ایده‌هایی اساسی است که حلقۀ واصل مبانی و دانش‌های فنی هستند و استخراج و ارزیابی این ایده‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است.</span></span><span dir="LTR"></span></div> روش‌شناسی, فلسفۀ روش, طراحی روش‌های تحقیق, مصنوع فناورانه. 27 46 http://frh.sccsr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-16&slc_lang=fa&sid=1 مهدی عاشوری 1003194753284600306 1003194753284600306 Yes