fa هندسه علوم از نگاه علم‌شناسی «با تأکید بر علوم انسانی اسلامی» عمومى General پژوهشي Research <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:14.0pt;">چکیده</span></span></strong><br> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:14.0pt;">علوم یعنی گزاره‌ها‌ی‌ دانشی و معرفتیِ به‌هم‌پیوسته که دارای روابطِ مفهومی‌اند و نظامی علمی- معرفتی را شکل می‌دهند و دادوستدهای فراوانی با یکدیگر دارند. نه‌تنها در داخل حوزه‌ها‌ی‌ علوم اجتماعی، طبیعی و انسانی و مانند آن، بلکه میان آموزه‌ها‌ی‌ هر یک از این حوزه‌هاتعامل است. حتی بین آموزه‌ها‌ی دین و دستاوردهای علوم دیگر، از زوایای مختلف ارتباط زیادی دیده می‌شود؛ مانند، مباحث هنر، پزشکی، مباحث فقهی، ریاضیات، فلسفه، نجوم، علوم طبیعی، علوم تربیتی و.... این تعامل از وجود ارتباطاتِ بین‌مقوله‌ا‌ی‌ و نظامی فرا‌بخشی میان علوم خبر می‌دهد؛ و حاکی از ارتباطاتی فراتر از آن است که در تک‌تکِ علوم به‌صورت خُرد دیده می‌شود. تحلیل، بازخوانی و کشفِ این ارتباطات و ترسیمِ شبکه معناییِ علومِ هم‌سنخ، و هندسه جامعِ دانش‌ها‌ی‌ موجود، دستاوردهایی را به همراه دارد؛ضمن آنکه برای تسلط نسبی بر حقایق معرفتی و آگاهی از عرصه‌ها‌ی‌ متنوعِ دانش‌ها، کارآمد است، صورتی از نقشه راهِ علم و پژوهش را به دست می‌دهد و ذهنِ خلاقِ اندیشه‌وران را متوجه خود می‌کند؛ واقعیت‌هایی را به عرصه‌ اندیشه بازمی‌گرداند که دیگر شاخه‌ها‌ی‌ معرفتی را برای تفکر و اندیشه در اختیار دانش می‌گذارند؛ تحقیق را همه‌جانبه‌تر و دقیق‌تر و آموزش را روان‌تر، جامع‌تر و کاربردی‌تر می‌سازد؛ در علم‌سنجی، بازشناختِ نیازهای میان‌رشته‌ای، مدیریت ساخت‌یافته دانش‌ها و اندیشه‌های انسانی اسلامی تأثیرگذار است و منجر به تولید علم و ارزش‌افزوده آن می‌شود. این مباحث، عناصری است که این اثر به بررسی و تحلیلِ آن‌ها، از نگاهی علم‌شناسانه پرداخته است.</span></span> <div style="text-align: justify;"><strong>Abstract</strong><br> &nbsp;<br> Sciences are the interrelated epistemic propositions with conceptual relations, forming a scientific-epistemic system, and having strong interactions with each other. There is interaction not only in the fields of social sciences, natural sciences, humanities and the like, but also among the doctrines of each of these fields. From different angles, in fields such as art, medicine, <em>fiqh</em> (Islamic jurisprudence)<em>, </em>mathematics, philosophy, astronomy, natural sciences, educational sciences, and so on, there are many interactions even among the religious doctrines and the achievements of other sciences, and this interaction indicates that there are inter-categorical communications and a meta-sectorial system among sciences; it shows communications beyond what are seen as microscopic in the individual sciences. The Analysis, rereading and discovery of these communications and drawing semantic network of analogous sciences and the comprehensive geometry of existing sciences lead to achievements, which are efficient for partial dominance over the epistemic facts and awareness of the various areas of sciences. They also provide a form of a road map for science and research, drawing the thinkers&rsquo; creative attention to them, returning to the arena of thought the facts that other branches of knowledge provide for science to think and contemplate, making research more holistic and accurate, and training easier and more comprehensive and applied; in addition, they impact on scientometrics, recognition of the interdisciplinary needs, the structured management of sciences and Islamic human thoughts, leading to science production and its added value. These issues are the elements that this paper surveys and analyzes from the perspective of science study.</div> کلیدواژه‌ها: هندسه‌ علوم, ارتباطات معنایی علوم, مدیریت دانش, علوم انسانی اسلامی, تولید علم. Keywords: geometry of sciences, semantic communications of sciences, science management, Islamic humanities, science production. 115 140 http://frh.sccsr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-5&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Hadi Ya‛qoub Nezhad محمدهادی یعقوب نژاد islamicdoc@gmail.com 10031947532846001193 10031947532846001193 Yes Assistant Professor in Islamic Sciences and Culture Academy استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی