fa متافیزیک علم و شرایط امکان علوم نامتعارف عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:IRLotus">با آشکارشدن نارسایی‌های علوم متعارف در حل مسائل جهان و پیامدهای ناپسند آن مانند فقر و شکاف درآمدی، سلطۀ فناوری، آلودگی محیط‌زیست و تغییرات جوی و اقلیمی برای زندگی بشری، این پرسش مطرح می‌شود که آیا سنخ دیگری از علوم امکان‌پذیر است که ضمن برخورداری از توانمندی‌های علوم متعارف از نارسایی‌های آن دور باشد. افزون بر گرایش‌های رهایی‌بخش علم، انگیزه‌های دینی برای سازگارکردن علم با آموزه‌های الهی نیز به این پرسش دامن می‌زند. پاسخ به این مسئله نیازمند پژوهش دربارۀ شرایط امکان علوم نامتعارف است. در این مقاله ضمن بررسی گذرای تاریخچۀ تلاش‌های صورت‌گرفته در زمینۀ علم دینی (اسلامی) در ایران و جهان، شرایط امکان علوم نامتعارف از دیدگاه متافیزیک علم به روش تحلیلی تبیین شده است. سرآغاز این پژوهش اشاره به رسالۀ کمتر شناخته‌شدۀ کانت با عنوان &laquo;بنیادهای متافیزیکی علم طبیعی&raquo; است. سپس نسبت متافیزیک با علم، امکان متافیزیک علم، نیاز علم به متافیزیک، امکان‌پذیری متافیزیک‌های متفاوت و مهم‌ترین اصول متافیزیکی علوم اجتماعی تحلیل شده‌اند. درنهایت شرایط امکان علوم نامتعارف و برخی مزیت‌های رویکرد متافیزیکی به این علوم تبیین شده است.</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:IRLotus"></span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Along with inefficiencies of mainstream sciences to find solutions for world problems, and besides the unpleasant difficulties in human lives due to such matters as poverty and economic gap, environmental pollution and climate change, the question raised is whether alternative sciences are contingent, which could preserve mainstream sciences&rsquo; potencies and avoid inefficiencies. Along this, religious incentives also seek ways to compromise sciences with divine learnings. To answer this question and benefit from alternative sciences, the contingency of heterodox sciences has to be discussed. The article Starts by an introduction to efforts made towards Islamization of science, then contingency of heterodox sciences is analyzed from the metaphysics of science point of view. The pioneer inquiry in this regard is a less-known essay of Immanuel Kant titled <i>Metaphysical Foundations of Natural Science</i>. This article touches topics such as the relation of metaphysics to science, the contingency of metaphysics of science, the contingency of different metaphysics, and metaphysical foundations of social sciences. And later explains the contingency conditions of heterodox sciences and some advantages of metaphysical approach to these sciences.&nbsp; </span></span></span></div> متافیزیک علم, فلسفۀ علم, علوم متعارف, علم نامتعارف, امکان منطقی, علم دینی, علم رهایی‌بخش, علوم اجتماعی. Metaphysics of Science, Philosophy of Science, Heterodox Sciences, Logical Contingency, Religious Science, Emancipatory Sciences, Social Sciences. 31 54 http://frh.sccsr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-84&slc_lang=fa&sid=1 Sayyed Mohammad Reza Amiri Tehrani سید محمدرضا امیری طهرانی Amiritehrani@Hotmail.Com 1003194753284600998 1003194753284600998 Yes