fa مؤلفه‌های امکان‌ساز جامعیت دین و تأثیر آن در علم دینی: مطالعه موردی اسلام تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:15.0pt"><span style="font-family:IRLotus">بحث از جامعیت دین و اثبات آن برای دینی خاص، یکی از مباحث بنیادین دین‌شناختی به‌شمار می‌رود که در حوزه‌های گوناگون مرتبط با دین، مانند استنباط احکام، طراحی نظام‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسیِ مبتنی بر دین و تولید علوم انسانی دینی، نقشی تعیین‌کننده دارد. اثبات جامعیت دین، پیش‌تر بر اثبات امکان جامعیت دین مبتنی است و این امکان به وجود ویژگی‌هایی در عرصه‌هایی مانند پدیدآور، محتوا و زبان دین وابسته است. این پژوهش با ارائه سازوکاری نو برای تحلیل جامعیت دین، با بهره گرفتن از روش عقلی و تحلیلی به بررسی این ویژگی‌ها در عرصه‌های نام‌برده پرداخته و با تطبیق ویژگی‌های نام‌برده بر دین اسلام، امکان جامعیت آن را نتیجه گرفته است. این نوع نگاه به جامعیت آثار و نتایجی در &laquo;علم دینی&raquo; به‌دنبال خواهد داشت که در بخش پایانی نوشتار به برخی از آنها اشاره شده است.</span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%">The discussion of the comprehensiveness of religion, and its demonstration for a particular faith, is among the foundational issues in the study of religion. It plays a decisive role in various religion-related domains such as the derivation of legal rulings, the design of cultural, social, and political systems based on religion, and the development of religious human sciences. Establishing the comprehensiveness of a religion is contingent upon first demonstrating its possibility, which in turn depends on the existence of certain characteristics in realms such as the origin, the content, and the language of religion. This study, by presenting a novel framework for analyzing the comprehensiveness of religion, employs rational and analytical methods to examine these characteristics in the aforementioned realms. By applying this framework to Islam, the study concludes that the comprehensiveness of this religion is possible. This particular perspective on comprehensiveness will have implications and outcomes for &quot;religious science&quot;, some of which are pointed out in the final section of the paper.</span></span></span></span></span></span></div> قلمرو دین, انتظار بشر از دین, واقع‌گرایی هستی‌شناختی, منشأ دین, زبان دین. Scope of Religion, Human Expectations from Religion, Ontological Realism, Origin of Religion, Language of Religion. 45 64 http://frh.sccsr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-114&slc_lang=fa&sid=1 Hamid Khodabakhshian Khansari حمید خدابخشیان خوانساری khodabakhshian@iki.ac.ir 10031947532846001574 10031947532846001574 Yes Imam Khomeini Educational and Research Institute