Fundamental Researches in Humanities

fa دلالت‌های روشی، روش‌شناختی و نظام‌واره‌ای جایگاه تجربه در مدل فرهنگستان علوم اسلامی قم Methodological, methodological and systemic implications of the position of experience in the model of the Academy of Islamic Sciences of Qom تخصصي Special پژوهشي Research جایگاه «تجربه» در تولید علم اجتماعی اسلامی از مسائل بنیادین در نظریه علم دینی معاصر است. در‌حالی‌که علوم اجتماعی مدرن، تجربه را معیار نهایی داوری نظریه‌ها می‌دانند، مدل فرهنگستان علوم اسلامی قم با رویکردی وحی‌محور، تجربه را در چهارچوب نظام معرفتی متفاوتی بازتعریف می‌کند. این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی و مبتنی بر مطالعه اسنادی آثار نظری فرهنگستان، نشان می‌دهد که تجربه در این مدل، نه منبع مستقل معرفت و نه معیار نهایی صدق، بلکه رکن ضروری نظام سه‌منبعی وحی-عقل-تجربه به محوریت وحی است. تجربه در سطوح سه‌گانه نظریه علمی، کارکردهای متمایزی دارد. در سطح توسعه، زمینه‌ساز فهم مسئله و ترسیم وضع مطلوب؛ در سطح کلان، شرط تشخیص روندهای تاریخی و اعتبارسنجی اوصاف تکاملی نظریه؛ و در سطح خرد، معیار سنجش کارآمدی عینی و تحقق‌پذیری اجتماعی نظریه دینی است. در سطح دلالت‌های روشی، تجربه در زمینه‌پژوهی، روندنگاری تاریخی، آزمون میدانی و سنجش کارآمدی نظریه‌ها نقش‌آفرین است. در سطح دلالت‌های روش‌شناختی، در این مدل با تمرکز بر کنش و فاعلیت، تفسیر دینی و معناکاوی، رویکردی کل‌نگر و نظام‌مند، فرآیند تحقیق چرخه‌ای و بازتابی با هدف غایی «تولید نظریه دینی سه‌سطحی» و «تغییر اجتماعی» (معادله تصرف) صورت می‌پذیرد. درنهایت، از منظر دلالت‌های نظام‌واره‌ای، تجربه به حلقه واسط نظریه دینی و تحقق اجتماعی-تمدنی تبدیل شده و نقشی کلیدی در نظام‌سازی علم اجتماعی اسلامی ایفا می‌کند. The place of "experience" in the production of Islamic social science is one of the fundamental issues in contemporary religious science theory. While modern social sciences consider experience to be the ultimate criterion for judging theories, the model of the Qom Academy of Islamic Sciences redefines experience within the framework of a different epistemological system with a revelation-centered approach. This research, using an analytical-descriptive method and based on a documentary study of the theoretical works of the Academy, shows that experience in this model is neither an independent source of knowledge nor the ultimate criterion for truth, but rather an essential element of the three-source system of revelation-reason-experience centered on revelation. Experience has distinct functions at the three levels of scientific theory. At the development level, it provides the basis for understanding the problem and drawing the desired situation; at the macro level, it is a condition for recognizing historical trends and validating the evolutionary characteristics of the theory; and at the micro level, it is a criterion for measuring the objective efficacy and social realizability of religious theory. At the level of methodological implications, experience plays a role in field research, historical trend mapping, field testing, and assessing the effectiveness of theories. At the level of methodological implications, in this model, focusing on action and agency, religious interpretation, and semantic analysis, a holistic and systematic approach, a cyclical and reflective research process takes place with the ultimate goal of “producing a three-level religious theory” and “social change” (the equation of possession). Finally, from the perspective of systemic implications, experience becomes the intermediary link between religious theory and socio-civilizational realization and plays a key role in the systematization of Islamic social science. تجربه, مدل فرهنگستان علوم اسلامی, دلالت‌های روشی, دلالت‌های روش‌شناختی, دلالت‌های نظام‌واره‌ای. Experience, Academy of Islamic Sciences model, methodological implications, methodological implications, systemic implications. 49 85 http://frh.sccsr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-499-1&slc_lang=fa&sid=1 Marzieh Abdoli Mesinan مرضیه عبدلی مسینان u.abdoli@gmail.com 10031947532846001775 10031947532846001775 Yes