fa مبانی روان‌شناختی و جامعه‌شناختی معروف و منکر با استناد به مفاهیم قرآنی (طرحی نو در جهت تولید علوم انسانی مبتنی بر معارف اسلامی) عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">چکیده<br> در این مقاله با استفاده از اصول و مفاهیم مستخرج از قرآن کریم به تدوین مبانی جامعه‌شناختی و روان‌شناختی معروف و منکر پرداخته‌‌ایم. بدون شک هر علم اسلامی می‌باید مستند به قرآن کریم باشد. به‌عبارت‌دیگر، ملاک صحت‌اندیشمندان در تدوین علوم اسلامی، قرآن کریم است. معروف و منکرهای دینی از مقوله ارزش‌ها و هنجار‌های جامعه اسلامی می‌باشند که یکی از موضوع‌های اصلی مورد مطالعه در رشته جامعه‌شناسی‌اند. این نوع از مطالعه به‌عنوان شیوه‌ای نو در جهت تولید علوم انسانی اسلامی برای نقد و بررسی‌اندیشمندان اسلامی ارائه می‌گردد. ابزار شناخت در قرآن کریم حس و عقل و قلب معرفی شده‌اند. حس، جمع‌آوری اطلاعات می‌کند؛ عقل، جمع‌بندی و تحلیل می‌کند؛ و قلب، باور می‌کند که بر اساس آن رفتار شکل می‌گیرد. شناخت معروف و منکر در طبیعت و فطرت انسان نهفته است و با انسان متولد می‌شود. ‌همان‌طور که می‌توانیم با امکانات فیزیکی چشم، رنگ‌ها را تشخیص دهیم و با این قدرت متولد می‌گردیم، قوه تمیزِ درست از غلط نیز با ما متولد می‌شود و می‌توانیم معروف و منکر واقعی را بشناسیم. اما در جریان اجتماعی شدن معروف و منکر‌های مشهور اجتماعی به‌تدریج خود را به انسان‌ها تحمیل می‌کنند و ای بسا که غالب بر قوه تمیز طبیعی یا به‌عبارتی فطری انسان‌ها شوند. اگر معروف و منکر‌های اجتماعی با معروف و منکر‌های فطری مطابق باشند، به‌راحتی این درک اجتماعی مورد تأیید هر فرد قرار می‌گیرد، اما اگر معروف و منکر اجتماعی با معروف و منکر فطری مطابق نباشد، به‌تدریج فرد خود را متقاعد می‌سازد تا همرنگ جامعه شود. اما هستند کسانی بیداردل که در چنین مواقعی همرنگ جامعه نشده و به ندای وجدان خود عمل می‌کنند. پیغمبران الهی برای تذکر معروف و منکر‌های حقیقی مبعوث می‌شوند و به تشخیص انسان‌های بیداردل کمک می‌نمایند. در این مقاله تلاش ما بر این است تا مکانیسم یا سازوکار رشد فردی را در جریان جامعه‌پذیری بیان کنیم و تعارضات و هماهنگی‌های معروف و منکر فردی یا فطری و اجتماعی را بیان داشته نحوه تعامل میان آنان را بیان داریم.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Abstract</strong><br> &nbsp;<br> Investigating Quranic principles, this article is dealing with social psychological basis of religious good and bad.&nbsp; Undoubtedly, all Islamic Knowledge should be in accord with and verify by Quran-e Karim. In sociological terms religious good and bad are norms and values in Islamic society. In this study we aim to introduce a new approach in Islamic social science to be viewed and reviewed by Islamic thinkers. Senses, reasoning and intuition are three epistemological instruments due to Quran.&nbsp; Senses are for data gathering, reasoning is for proofs and analysis and intuition is for accepting, which we act according to it. Understanding good and bad is an inborn natural ability for human beings; the same as inborn understanding of colors by eyes. &nbsp;Therefore, we are able to recognize actual good and bad.&nbsp; In socialization proses cultural social good and bad present to us mostly as natural and even inborn. If social good and bad are in accordance with inborn ones they will be confessed easily. On the contrary, if they are not in accord with inborn good and bad, normally, one will get along with the social ones gradually through the mechanism of social adaptation.&nbsp; Off course there are some virtue persons who accept their inner voice.&nbsp; Prophets are those who introduce religious good and bad to help the virtue persons.&nbsp; In this article we try to explain the mechanism of harmony as well as contradiction between individual and social good and bad with inborn ones, and the manner they dell with each other in socialization process.</div> کلیدواژگان : فطرت, شناخت, فرهنگ, علوم اجتماعی, اجتماعی شدن. Keywords: inborn, recognition, culture, Islamic social science, socialization. 7 26 http://frh.sccsr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-70&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Saeid Zahed Zahedani سید سعید زاهد زاهدانی zahedani@shirazu.ac.ir 10031947532846001072 10031947532846001072 Yes Associate Professor of Sociology Shiraz University, Iran, Shiraz. دانشیار بخش جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی دانشگاه شیراز. ایران. شیراز.