درآمدی بر الگوی حکمی و اجتهادی علوم اجتماعی اسلامی An introduction of Hikmi - Ijtihadi pattern of social sciences 1 1 چکیده ایدۀ تولید «علوم اجتماعی اسلامی» از راهکارهای پاسخ به مسئلۀ تبیین و فهم حیات انسانی و اجتماعی انسان و ارائۀ مدل‌هایی برای ادارۀ بهتر جامعه است. اما مقصود از علوم اجتماعی اسلامی و علم دینی چیست؟ طرفداران و کسانی که علم دینی را ممکن می‌دانند پاسخ‌های مختلفی به این پرسش داده‌اند. «الگوی حکمی و اجتهادی علوم اجتماعی» پاسخی برای تبیین چیستی، طبقه‌بندی و روش‌شناسی علوم اجتماعی در مقام موجود و مطلوب و تلاشی در شکل‌دهی به یک برنامۀ پژوهشی برای تولید علوم اجتماعی اسلامی است. در این مقاله با رویکردی توصیفی و تحلیلی پس از ذکر مقدمات و مقصود از الگو و معرفت الگویی در مطالعۀ مرتبۀ دوم علوم اجتماعی، به تشریح دیدگاه الگوی حکمی و اجتماعی در چهار بخشِ: 1. چیستی علوم اجتماعی، 2. نسبت علوم اجتماعی با عقل و حکمت، 3. نسبت علوم اجتماعی با تجربه و 4. نسبت علوم اجتماعی با آموزه‌های نقلی پرداخته می‌شود. براساس این تبیین در دو بخش انتهایی به برخی الزمات روشی و آینده‌نگارانۀ این الگو در تولید علوم اجتماعی اسلامی نیز اشاره می‌شود. 2 Abstract In the recent decades, the term "Islamic social sciences" has become prevalent, but those who use the term should explicate their usage. Proponents, who believe this idea, provided a variety of answers to this question. The "Hikmi - Ijtihadi pattern of social sciences" provided an explanation for modality, taxonomy and methodology of social sciences. In addition, it will organize a research program for the fabrication of Islamic social sciences. This paper, after an introduction, describes his answer in four sections :(1) the modality of social sciences, (2) the relationship of social sciences with wisdom, (3) the relationship of The social sciences with experience and (4) the relationship of social science with the teachings of revelation. In the last two sections, some methodological and futuristic points are put forward for the fabrication of Islamic social sciences. 7 36 2018/09/15 1397/6/24 2019/01/15 1397/10/25 عبدالحسین خسروپناه Abd al-Husein khusrupanah استاد گروه فلسفه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، ایران، قم. ایران Khosropanahdezfuli@gmail.com Keywords: Religious Science Social Sciences Wisdom Experience Teachings of Revelation Methodology Philosophy of Social Sciences Social Ideology کلیدواژگان: علم دینی علوم اجتماعی حکمت تجربه اجتهاد روش‌شناسی فلسفۀ علوم اجتماعی ایدئولوژی‌های اجتماعی. ##ایمان، محمدتقی.1392. روش‌شناسی علوم انسانی نزد اندیشمندان مسلمان. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##باقری نوع‌پرست، خسرو. 1394. «نقد و بررسی الگوی حکمی‌ـ‌اجتهادی». نقادی کرسی نظریه‌پردازی دربارۀ علم دینی. دانشگاه تهران‌: دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی. 20 اردیبهشت 1394.##پایا، علی. 1386. «ملاحظاتی نقادانه دربارۀ دو علم دینی و علم بومی». حکمت و فلسفه (11). تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.##خسروپناه، عبدالحسین. 1379. کلام جدید. قم: مرکز فرهنگی و پژوهش‌های حوزۀ علمیۀ قم.##ـــــــــــــــــــــــ‌.1381 الف. انتظارات بشر از دین. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.##ـــــــــــــــــــــــ‌. 1381 ب. قلمرو دین، قم: مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی.##ـــــــــــــــــــــــ‌. 1382. گسترۀ شریعت. قم: دفتر نشر معارف.##ـــــــــــــــــــــــ‌. 1383. «منطق استقراء علمى از دیدگاه شهید صدر». ذهن (18). تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##ـــــــــــــــــــــــ‌. 1388. فلسفۀ فلسفۀ اسلامی. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##ـــــــــــــــــــــــ‌. 1391. کلام نوین اسلامی، جلد 3. قم: تعلیم و تربیت اسلامی.##ــــــــــــــــــــــ‌ـ. 1392. اندیشه‌های حکمی‌ـ‌اجتهادی شهید آیت‌الله صدر. تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.##ـــــــــــــــــــــــ‌. 1392الف. در جست‌وجوی علوم انسانی اسلامی. قم: دفتر نشر معارف.##ـــــــــــــــــــــــ‌. 1392ب. فلسفۀ علوم انسانی. قم: حکمت نوین اسلامی.##ـــــــــــــــــــــــ‌. 1394الف. روش‌شناسی علوم اجتماعی. تحریر و تنظیم مهدی عاشوری. تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.##ـــــــــــــــــــــــ‌. 1394 ب. علامه طباطبایی فیلسوف علوم انسانی (مجموعه مقالات). تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.##ـــــــــــــــــــــــ‌. 1396الف. درس‌گفتارهای ایدئولوژی‌های اجتماعی. لوح فشرده. تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.##ـــــــــــــــــــــــ‌. 1396ب. فلسفه شناخت. قم: دفتر نشر معارف.##خسروپناه، عبدالحسین؛ پارسانیا، حمید و عاشوری، مهدی. 1392. تولید و تکوین علوم انسانی اسلامی. تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.##خسروپناه، عبدالحسین؛ پناهی آزاد، حسن. 1388. نظام معرفت‌شناسی صدرایی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.##خسروپناه، عبدالحسین؛ عاشوری، مهدی. 1392. تحلیل معرفت (درآمدی بر معرفت‌شناسی نوصدرایی 1). تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‌. 1394الف. رئالیسم معرفتی (درآمدی بر معرفت‌شناسی نوصدرایی 2). تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‌. 1394ب. «الگوی علم‌شناسی منطقی و هویت اجتماعی دانش‌های مدون». آینۀ معرفت (45). تهران: دانشگاه شهید بهشتی.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‌. 1394ج. «هدفگذاری رئالیستی تحقیقات اجتماعی با ملاحظۀ ارزش‌های اسلامی و زمینه‌های اجتماعی». فصلنامۀ راهبرد فرهنگ (32). صص 65-49.##شیرازی، قطب‌الدین. 1372. شرح حکمه الاشراق. تصحیح حسین ضیائی‌تربتی. تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##صدر، سید محمد باقر. 1400الف. دروس فی علم الاصول، الحلقه الثالثه. جلد اول. قم: مجمع الفکر الاسلامی.##ــــــــــــــــــــــ‌. 1400ب. المدرسه القرآنیه. بیروت: دارالتعارف.##ــــــــــــــــــــــ‌. 1410. الأسس المنطقیّه للاستقراء. قم: المجمع العلمی للشهید صدر.##عاشوری، مهدی؛ خسروپناه، عبدالحسین.1395. «واقع‌نمایی و ارزش معرفتی شناخت‌های ظنّی»، دوفصلنامۀ فلسفه و کلام اسلامی. تهران: دانشکدۀ الهیات دانشگاه تهران. سال 49. شماره اول، صص 73-55.##مصباح یزدی، محمدتقی. 1377. آموزش فلسفه. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.##موحد ابطحی، سیدمحمد تقی. 1395. «ملاحظاتی نقادانه دربارۀ طبقه‌بندی علوم انسانی‌ـ‌اسلامی». ترنم حکمت (5). تهران: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، صص 74-70.##Laudan, L. and Leplin, J .1991. "Empirical Equivalence and Underdetermination". Journal of Philosophy. 88:pp 449–472.##Rosenberg, Alexander. 2012. Philosophy of Social science. 4th Ed. Westview Press## ##

جنسیت در خانواده از دیدگاه جامعه‌شناسی اسلامی Gender in the family From the point of view of Islamic sociology 1 1 چکیده این مقاله به بررسی نظری عوامل و پیامدهای بروز جنسیت در ساختار و کارکردهای خانواده با رویکرد جامعه‌شناسی اسلامی می‌پردازد. به منظور معرفی بهتر رویکرد اسلامی، که هدف اصلی مقاله است، ازسویی در بخش چهارچوب نظری، مبانی عام و خاص این رویکرد به‌اختصار مطرح شده‌اند. مبانی عام به مبانی جامعه‌شناسی اسلامی در همه حوزه‌ها و مبانی خاص به مبانی جامعه‌شناسی اسلامی در حوزه خانواده و جنسیت اشاره دارند؛ ازسوی‌دیگر، در خلال مباحث، با اشاره‌ای گذرا به دیدگاه‌های جامعه‌شناختی، به‌ویژه موضع رویکرد فمینیستی در هر مسئله، زمینه مقایسه و بررسی تطبیقی رویکرد اسلامی با رویکردهای رقیب فراهم شده است. نتیجه این بررسی بیانگر آن است که جامعه‌شناسی اسلامی در الگوی معرفی‌شده، ازحیث روش‌های تجربی و فنون آماری، داعیه ویژگی منحصربه‌فردی را ندارد و ویژگی‌های اصلی آن را باید در ابعاد نظری شامل ابعاد تبیینی، تفسیری و هنجاری جست‌وجو کرد. 2 Abstract This paper deals with the theoretical analysis of the factors and consequences of gender relationships in the structure and functions of the family with the approach of Islamic sociology. In order to better introduce the Islamic approach, which is the main purpose of the paper, on the one hand, the general and special foundations of this approach have briefly been proposed in the theoretical framework part. The general foundations refer to the foundations of Islamic sociology in all areas and the special foundations refer to the foundations of Islamic sociology in the field of family and gender studies. On the other hand, during the discussions, by concise reference to the sociological views, especially the feminist approaches, the possibility of some comparisons between the Islamic and the competing approaches has been provided. The results show that Islamic sociology in the introduced model has no claim of having unique features in terms of empirical methods and statistical techniques, and its main features should be sought in the theoretical aspects including explanatory, interpretative and normative dimensions. 37 62 2018/09/152018/06/9 1397/3/19 2019/01/152019/01/15 1397/10/25 حسین بستان(نجفی) Hossein Bostan (Najafi) استادیار گروه جامعه‌شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ایران hbostan@rihu.ac.ir Keywords: Gender Family Structure Family Functions Sociology of Gender Islamic Sociology. کلیدواژه‌ها:جنسیت ساختار خانواده کارکردهای خانواده جامعه‌شناسی جنسیت جامعه‌شناسی اسلامی. ##قرآن کریم.##اَبوت، پاملا و کلر والاس. 1381. جامعه‌شناسى زنان. ترجمه منیژه نجم عراقى. تهران. نشر نى.##امام خمینى، سید روح الله. 1380. تحریر الوسیله. 2 ج. قم. مؤسسه انتشارات دارالعلم.##امانى، مهدى. 1377. مبانى جمعیت‌شناسى. تهران. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانى دانشگاه‌ها (سمت).##برناردز، جان. 1384. درآمدى به مطالعات خانواده. ترجمه حسین قاضیان. تهران. نشر نى.##بستان (نجفی)، حسین. 1388. اسلام و تفاوت‌های جنسیتی در نهادهای اجتماعی. قم. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و دفتر امور بانوان وزارت کشور.##ـــــــــــــــــــ‌. 1390الف. خانواده در اسلام. قم. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##ـــــــــــــــــــ‌. 1390ب. گامی به‌سوی علم دینی (2): روش بهره‌گیری از متون دینی در علوم اجتماعی. قم. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##بنى‌هاشمى خمینى، محمدحسن(گردآورنده). 1378. توضیح‌المسائل مراجع، 2 ج. قم. دفتر انتشارات اسلامى.##حرّ عاملی، محمد بن حسن. بى‌تا. وسائل الشیعه. 20 ج. بیروت. دار احیاء التراث العربی.##خویی، السید ابوالقاسم. 1417ق. صراط النجاه فى اجوبه الاستفتائات. قم. دار الاعتصام.##سیوطى، عبدالرحمن. 1404ق. الدرّ المنثور. قم. مکتبه آیه‌الله العظمى المرعشى النجفى.##طباطبایی، سید محمدحسین. 1384. زن در قرآن. تحقیق: محمد مرادی. قم. دفتر تنظیم و نشر آثار علامه طباطبایی.##طباطبایى، سید محمدحسین. بی‌تا. المیزان فى تفسیر القرآن. قم. جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.##فرنچ، مارلین. 1373. جنگ علیه زنان. ترجمه توراندخت تمدن. تهران. انتشارات علمى.##کلاین‌برگ، اتو. 1368. روان‌شناسى اجتماعى. ترجمه على محمد کاردان. تهران. نشر اندیشه.##گیدنز، آنتونى. 1374. جامعه‌شناسى. ترجمه منوچهر صبورى. تهران. نشر نى.##لِنگرمَن، پاتریشیا مَدو و ژیل نیبروگ برنتلى. 1374. «نظریۀ فمینیستى معاصر»، جورج ریتزر. نظریۀ جامعه‌شناسى در دوران معاصر. ترجمه محسن ثلاثی. تهران. علمی.##مجلسی، محمد باقر. 1403 ق. بحارالأنوار. بیروت. دار احیاء التراث العربى.##محسنى، منوچهر. 1379. بررسى آگاهى‌ها، نگرش‌ها و رفتارهاى اجتماعى‌ـ‌فرهنگى در ایران. تهران. شوراى فرهنگ عمومى.##میشل، آندره. 1354. جامعه‌شناسى خانواده و ازدواج. ترجمه فرنگیس اردلان. تهران. دانشکده علوم اجتماعى و تعاون.##نوری، میرزا حسین. 1408 ق. مستدرک الوسائل. بیروت. مؤسسه آل‌البیت لإحیاء التراث. ##Baron, R. A. and Byrne, D. 1997. Social Psychology. Boston. Allyn and Bacon.##Bilton, T., et al. 1981. Introductory Sociology. MacMillan Press LTD. London and Basingstoke.##Birke, L. 1994. "Transforming Biology", H. Crowley and S. Himmelweit (eds.). Knowing Women. Cambridge. Polity Press. The Open University.##Burr, V. 1998. Gender and Social Psychology. Routledge. London and New York.##Chibucos, T. R. and Leite, R. W. 2005. Readings in Family Theory. Thousand Oaks and London. Sage Publications.##Chodorow, N. 1997. "The Psychodynamics of the Family". Linda Nicholson (ed.) The Second Wave. New York and London. Routledge.##Crowley, H. and Himmelweit, S. (eds.) .1994. Knowing Women, Cambridge. Polity Press. The Open University.##Goode, W. J. 1964. The Family. Englewood Cliffs and New Jersey. Prentice Hall. Inc.##Harvey, L. and MacDonald, M. 1993. Doing Sociology. London. The MacMillan Press LTD.##Hekman, S. J. 1992. Gender and Knowledge. Boston. Northeastern University Press. ##Jaggar, A. 1994. "Human Biology in Feminist Theory: Sexual Equality Reconsidered". H. Crowley and S. Himmelweit (eds.). Knowing Women. Cambridge. Polity Press. The Open University.##Kammeyer, K. C. W., et al. 1989. Sociology: Experiencing Changing Societies. Boston and London. Allyn & Bacon.##Lott, B. 1994. Women's Lives, Pacific Grove and California. Brooks/Cole Publishing Company.##McConnell, J. V. and Philipchalk, R. P. 1992. Understanding Human Behavior. Orlando: HBJ Publishers.##Oakley, A. 1976. Woman's Work: The Housewife, Past and Present. New York. Vintage Books.##Peach, L. J. (ed.). 1998. Women in Culture. Massachusetts. Blackwell Publishers.##Perlmutter, M. and Hall, E. 1992. Adult Development and Aging. New York. John Wiley & Sons INC.##Sabini, J. 1995. Social Psychology. New York and London. W. W. Norton & Company.##Santrock, J. W. and Yussen, S. R. 1989. Child Development: An Introduction. Dubuque and Iowa. Wcb Publishers.##Sherwin, S. 1998. "Abortion through a Feminist Ethics Lens". L. J. Peach (ed.). Women in Culture. Massachusetts. Blackwell Publishers.##Taylor, S. E., et al. 2000. Social Psychology. New Jersey. Prentice Hall Inc.##Tong, R. 1997. Feminist Thought. London. Routledge.##Wilkie, J. R. 1991. "Marriage, Family Life and Women's Employment". J. N. Edwards and D. H. Demo (eds.). Marriage and Family in Transition. Boston and London. Allyn and Bacon.##Zanden, J. W. V. 1993. Sociology. The Core. New York. McGraw-Hill. Inc.## ##

رویکردی تطبیقی به مبانی نظری «مدیریت راهبردی» و «مدیریت راهبردی جهادی» Fundamentals of "strategic management" and " jihadi strategic management": A comparative study 1 1 چکیده طرح موضوع راهبردی «مدیریت جهادی» در شرایط حساس کنونی کشور نیازمند فهم عمیق و تبیین مؤلفه‌ها و پیش‌فرض‌هایی است که بتواند ضرورت و اهمیت پرداختن به این موضوع کلیدی را ـ با توجه به مقتضیات و چالش‌های پیش‌روی نظام اسلامی ـ روشن کند. به همین منظور در این مقاله از یک نگاه کلان و راهبردی به مدیریت جهادی پرداخته شده و نشان داده شده است که اساساً چرا فهم و درک عمیق این الگوی مدیریتی به‌عنوان یک الگوی مدیریت بومی و اسلامی، از کلیدی‌ترین مسائل پیش‌روی نظام اسلامی است؛ از‌این‌رو، مبنایی‌ترین پیش‌فرض‌های بنیادی و نظری «مدیریت راهبردی رایج» در مقایسه با «اصول موضوعه و پیش‌فرض‌های اساسی» حاکم بر «مدیریت جهادی» تحلیل شده و مشخص شده است چگونه مبانی مدیریت راهبردی رایج باوجود داشتن وجوه اشتراک با تفکر جهادی، به‌دلیل وجوه اختلاف و تمایزهای اساسی با آن، نمی‌تواند راهگشای چالش‌های پیش‌روی نظام اداری و مدیریت کشور باشد. درصورتی‌که اگر مدیران بخواهند در سطوح خرد و کلان به نظام اسلامی یاری رسانند می‌بایست با باور ‌به پیش‌فرض‌های عینی و واقعی برگرفته از «اعتقادات دینی» و منبعث از «اصول اساسی انقلاب اسلامی در درگیری با نظام سلطۀ جهانی»، به نهادینه‌کردن این الگوی حکمرانی نوین، بومی و اسلامی همت بگمارند. 2 Abstract The expression of strategic issue of "Jihadi management" in the current sensitive conditions of the country requires a deep understanding and explanation of the variables and assumptions that can show the necessity and importance of addressing this key issue – with considering to the requirements and challenges faced by the Islamic system. For this purpose, this paper addresses a macro and strategic view of Jihadi management, and it has been shown that why the deep understanding of this management pattern as a pattern of local and Islamic governance is one of the key issues facing the Islamic system. Therefore, the basic theoretical and fundamental assumptions of "common strategic management" have been analyzed in comparison with the "basic principles and assumptions" governing "jihad management" and it has been determined how the basics of common strategic management, despite Having the aspects of joining the jihadi thinking, due to differences of opinion and differences with it, cannot solve the challenges facing the administrative system and management of the country. If the managers want to help the Islamic system at micro and macro levels, they should strive to institutionalize this new, native, and Islamic Pattern with belief in Objective and real assumptions derived from "religious beliefs" and "the basic principles of the Islamic Revolution in challenge against the global domination (Imperialism) ". God willing 63 90 2018/09/152018/06/92018/06/24 1397/4/3 2019/01/152019/01/152018/11/13 1397/8/22 محسن جاجرمی‌زاده Mohsen Jajarmizadeh عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور شیراز، ایران، شیراز. ایران m.jajarmizadeh@yahoo.com محمد جعفر حسینیان Mohammad jafar hoseinian عضو هیئت علمی فرهنگستان علوم اسلامی، ایران، قم. ایران mj.hosseinian@yahoo.com مسلم امیری طیبی Moslem amiri tayebi دانش‌آموختۀ دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه شیراز، ایران، شیراز. ایران moslem.amiri.t@gmail.com Keywords: Strategic Management Jihadi Strategic Management Jihadi Management. کلیدواژگان: مدیریت راهبردی مدیریت راهبردی جهادی مدیریت جهادی. ##قرآن کریم.##آنسف، ایگور؛ مک دانل، ادوارد. 1375. استقرار مدیریت استراتژیک. ترجمه عبدالله زندیه. تهران: سمت.##اسکات، ریچارد. 1393. سازمان‌ها: سیستم‌های عقلایی، طبیعی و باز. ترجمه حسن میرزایی اهرنجانی. تهران: سمت.##الوانی، سید مهدی.1389. مدیریت عمومی، تهران: نشر نی##امام خمینی، روح الله. 1368. چهل حدیث. تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء. چاپ اول. ##ایروانی، محمدجواد (1377). نهادگرایی و جهادسازندگی؛ تهران: انتشارات وزارت جهاد سازندگی##ایمان، محمدتقی. 1392. فلسفۀ روش تحقیق در علوم انسانی. تهران:انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##ایمان، محمدتقی؛ کلاته ساداتی، احمد. 1392. روش‌شناسی علوم انسانی نزد اندیشمندان مسلمان. تهران: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##پارسانیا، حمید. 1393 کتاب نقد. شماره 71 -70. قم: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.##بوریل،گیبسون، مورگان، گارت.1396 . نظریه های کلان جامعه شناختی وتجزیه و تحلیل سازمان، ترجمه محمد تقی نوروزی، تهران: انتشارات سمت##پیرس، جان؛ رابینسون، ریچاد کنت. 1393. برنامه‌ریزی و مدیریت استراتژیک. ترجمۀ سهراب خلیلی شورینی. تهران: یادواره کتاب.##پیروزمند، علی رضا؛ جهان‌بخش، عباس. 1397. «مبانی و روش تحقیق تکاملی در علوم انسانی اسلامی». کتاب نظریه 3. شماره 3. تهران: انتشارات آفتاب توسعه (صدرا). چاپ اول.##تسوکاس، هریدیموس؛ رابرت، چیا. 1393. فلسفه و نظریۀ سازمان. جلد اول. ترجمه حسن دانایی فرد و سید حسین کاظمی.تهران: انتشارات مهربان.##جاجرمی‌زاده، محسن ، خورسند رحیم زاده، مجید، منصوری، حمزه . 1385. طرح شناخت ویژگی‌ها و شیوه‌های تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی و اجرا در مدیریت فعالیت‌های عمران روستایی جهاد سازندگی، طی سال‌های 1358 الی 1368. تهران: نشر مرکزتحقیقات و بررسی مسائل روستایی وزارت جهادکشاورزی.##ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ .1386. «شناخت نقطه‌عطف در عمر سازمانی جهاد سازندگی و ویژگی‌های مدیریت و فرهنگ جهادی در دهۀ 1368-1358». مجموعه مقالات برگزیدۀ همایش ملی فرهنگ و مدیریت جهادی.تهران: وزارت جهاد کشاورزی.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ . 1387. «ویژگی‌های فرهنگ جهادی». مجموعه مقالات برگزیده همایش ملی فرهنگ و مدیریت جهادی. تهران: وزارت جهاد کشاورزی.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ. 1389. «نقش مدیران جهادی در ترویج و توسعۀ فرهنگ و مدیریت جهادی، سخنرانی در همایش مدیریت و فرهنگ جهادی». مجموعه مقالات مجموعه مقالات برگزیده همایش ملی فرهنگ و مدیریت جهادی. تهران: وزارت جهاد کشاورزی.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ . 1393. الگوی مدیریت جهادی. شیراز: انتشارات لوزا.##جوادی آملی، عبدالله. 1378. منزلت عقل در هندسۀ معرفت دینی. قم: مرکز نشر اسراء. زمستان 1378. چ سوم.##جمشیدی‌ها، غلام‌رضا. 1393. «رابطۀ علوم انسانی اجتماعی با گفتمان و الگوی اسلامی‌ـ‌ایرانی پیشرفت». تهران: مجله فرهنگی اجتماعی. سال پنجم. شماره چهارم. پیاپی 20. صص 24-5.##خاکی قراملکی، محمدرضا. 1391. تحلیل هویت علم دینی وعلم مدرن. قم: انتشارات فردا.##خامنه ای، سید علی . 1389. خطبه نماز جمعه، قابل دسترسی در www.khamenei.ir##دانایی‌فرد، حسن؛ اصغری صارم، علی. 1393. گفتارهایی در نظریه‌پردازی توسعۀ منابع انسانی سازمانی. تهران: انتشارات مهربان.##دانایی‌فرد، حسن. 1389. نظریه‌پردازی‌: مبانی و روش‌شناسی‌ها. تهران: سمت.##دری، بهروز. 1390. «علوم انسانی، از آرمان تا واقعیت و ضرورت‌ها، کندوکاوی در سیاست‌ها و راهبردهای علوم انسانی از منظر اسناد بالادستی و ارائۀ چهارچوبی برای سند راهبردی علوم انسانی». چکیده مقالات دومین کنگرۀ ملی علوم انسانی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##دیوید، فرد آر. 1379. مدیریت استراتژیک. ترجمه علی پارسائیان و محمد اعرابی. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.##ــــــــــــــ. 1386. مدیریت استراتژیک. ترجمه علی پارسائیان و محمد اعرابی. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.##دوهیم، آریم ام؛ استیمپرت، لری؛ چچزلی، جولی ای. 1393. تفکر استراتژیک. ترجمه محمدحسین پیرامی. تهران: دنیای اقتصاد.##رابیتز، استیفن. 1378. تئوری سازمان. ترجمه الوانی و دانایی‌فر. تهران: صفار.##رضاییان، علی. 1388. تجزیه و تحلیل سیستم‌ها. تهران: سمت.##ـــــــــــــــــــــــ. 1393. «سخنرانی در اولین همایش تبیین پارادایم مدیریت بومی در ایران». مجموعه مقالات همایش. شیراز: دانشگاه شیراز.##رضایی، عبدالعلی. 1391. مهندسی تمدن اسلامی (موانع و الزامات). قم: کتاب فردا.##ریوز، مارتین؛ هانس، نات؛ سینها، جانمجایا. 1395. استراتژی رسیدن به استراتژی. ترجمه سید حسین جلالی. تهران: آریانا قلم.##زاهد زاهدانی، سید سعید؛ کاوه، مهدی. 1394. جامعه‌شناسی هنر. شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز##زاهد زاهدانی ، سید سعید؛ جاجرمی‌زاده، محسن؛ تقوی، محمدرضا. 1392. «فرهنگ به‌مثابۀ رسانه‌ای بین اراده و عمل جمعی (مطالعۀ تطبیقی فرهنگ اسلامی و سکولار)». مجله رسانه و فرهنگ. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. سال سوم. شمارۀ دوم. پاییز و زمستان 1392.##عبدالهی، یحیی. 1393. فلسفۀ تاریخ شیعی. قم: کتاب فردا.##علم الهدی، جمیله. 1386. «چرخش از عالم دوقطبی به جهان سه درجه‌ای». تهران: فصلنامۀ نوآوری‌های آموزشی. شمارۀ 20. سال ششم. صص 149-176.##فروزنده، لطف‌الله. 1393. «سخنرانی در اولین همایش تبیین پارادایم مدیریت بومی در ایران». مجموعه مقالات همایش. شیراز: دانشگاه شیراز.##گرنت، رابرت ام. 1394. مدیریت استراتژیک با رویکردی امروزی. ترجمه آرش خلیلی نصر. تهران: آریانا قلم.##لشکربلوکی، مجتبی. 1390. جاری‌سازی استراتژی. تهران: آریانا قلم.##لطیفی، میثم. 1392. مبانی و اصول نظم و انضباط در سازمان. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).##لطیفی، میثم. 1389. انضباط تعالی بخش کارکنان: رویکردی اسلامی به مفهوم انضباط در سازمان، تهران: مجله اندیشه مدیریت راهبردی، سال چهارم، شماره اول- بهار و تابستان صص 80-41##مبینی دهکردی، علی؛ ربانی، آرزو. 1391. «مدیریت راهبردی مبتنی‌بر ارزش در سطح سازمان». تهران: فصلنامه مجلس و راهبرد. سال نوزدهم. شماره 70. صص 100-63.##میرباقری،سید مهدی. 1392. تحول در علوم انسانی. جلد اول. قم: کتاب فردا. ص 131-101##ـــــــــــــــــــــ. 1393. کتاب نقد. شماره 71 -70. قم: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.##نجاری، رضا.1390. «روش نظریه‌پردازی شهید مطهری در مبحث رشد». تهران: دوفصلنامۀ علمی‌پژوهشی مدیریت اسلامی. سال 19. شماره 2. پاییز و زمستان. صص 103-87.##نقی‌زاده، محمد، شریفیان، احسان . 1390. «تأملی در جایگاه علوم انسانی در خلق فضای الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت». چکیده مقالات دومین کنگره ملی علوم انسانی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##هچ، ماری جو. 1394. نظریۀ سازمان: مدرن، نمادین‌ـ تفسیری و پست‌مدرن. ترجمه حسن دانایی‌فر، تهران: انتشارات مهربان نشر.##هورواث، ریچ. 1395. اوج‌گیری: قواعد سه‌گانه تفکر استراتژیک پیشرفته. ترجمه نادر سیدکلالب و بابک وطن دوست. تهران: آریاقلم.##هیل، چارلز دبلیو ال. جونز، گرث. 1394. مدیریت استراتژیک. ترجمه علی پارسائیان. تهران: هوشمند تدبیر.##یزدانی‌مقدم، احمد رضا. 1385. «آغاز و انجام تاریخ؛ با نگاه به اندیشۀ فلسفی‌ـ‌قرآنی علامه طباطبایی». مجله پگاه حوزه. 4 آذر. شماره 196.## ##

بازتبیین سبک زندگی در گستره روان‎شناسی، جامعه‌شناسی و اسلام Re-explaining Lifestyle in the Realms of Psychology, Sociology, and Islam 1 1 چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی مفهوم سبک زندگی با رویکرد روان‎شناسی، جامعه‎شناسی و اسلام انجام شده است. روش این پژوهش به لحاظ جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل داده‌ها «توصیفی-تحلیلی» است؛ بدین صورت که برای استخراج تعریف دقیق سبک زندگی و نیز سبک زندگی اسلامی، به گزاره‌های دینی و متون روان‎شناختی و کتاب‎های لغت مراجعه شده است و اطلاعات به‌دست‌آمده با روش توصیفی- تحلیلی تجزیه و تحلیل شده‌اند. در این نوشتار، در بررسی و تحلیل واژه سبک، سه تعریف ارائه می‌گردد و در ادامه، تعریف‌های سبک زندگی در سه رویکرد جامعه‌شناسی، روان‎شناسی و اسلامی به دست داده می‌شود و پس از بررسی تفاوت‌ها و وجوه مشترک سه رویکرد در محورهای مختلف، تعریف‌هایی مناسب ارائه می‌شود. در پایان، با استفاده از منابع اسلامی، تعریف سبک زندگی اسلامی به عنوان مصداقی از سبک زندگی روشن می‌شود. نتیجه آنکه با توجه بررسی‌ها و مقایسه‌های انجام‌شده در محورهای نه‌گانه، تعریف روان‎شناختی و اسلامی در باب سبک زندگی بسیار نزدیک به هم هستند. البته تعریف سبک زندگی اسلامی به عنوان مصداقی از سبک زندگی، قید انطباق با اسلام را در زمینه روش و هدف با خود همراه دارد. 2 Abstract This study aimed to investigate the concept of lifestyle according to psychology, sociology, and Islam perspectives. This is a "descriptive-analytical" study; in order to extract the exact definition of lifestyle as well as Islamic lifestyle, religious statements, psychology texts, and dictionries were examined and the collected data, using a descriptive-analytical method, were analyzied. In this assay, by investigating and anylyzing the word "style", three definitions of the word have been introduced. Defintions of lifestyle have been yielded in three approaches: sociology, psychology, and Islamic, and after examining diffrences and similarities of the three approcahes in different aspects, approporiate definitions were presented. Finally, using Islamic sources, the defintion of Islamic lifestyle as an example of lifestyle has been clarified. The conclusion is that in view of investigations and comparasions made in nine domains, the psychological and Islamic definiotions of lifestyle are very similar. Of course, the definition of Islamic lifestyle as an example of lifestyle, has the condtition of being in accord with Islam in its method and objective. 91 124 2018/09/152018/06/92018/06/242018/09/27 1397/7/5 2019/01/152019/01/152018/11/132019/01/15 1397/10/25 حمید مهدی‌زاده Hamid Mahdizade دانشجوی دکترای قرآن و روانشناسی، جامعه المصطفی العالمیه، ایران، قم ایران amirmahdizeh@yahoo.com Keywords: Life Style Islamic Life Style Islamic Psychology Tradition Sireh. کلیدواژگان: سبک زندگی سبک زندگی اسلامی روان‎شناسی اسلامی سنّت سیره. ##قرآن کریم.##اباذری، یوسف، و چاوشیان، حسن (1381). از طبقه اجتماعی تا سبک زندگی: رویکردهای نوین در تحلیل جامعه‎شناسی هویت اجتماعی، نامه علوم اجتماعی.20: 27-3.##ابن اثیر، مجد الدین (1420). النهایه فی غریب الحدیث والأثر. بیروت: المکتبه العلمیه.##ابن مالک اندلسی، محمد بن عبدالله (1423). الفیه ابن مالک فی النحو و الصرف. بیروت: دار الکتب العلمبه.##ابن‌بابویه، محمد بن علی (1380). علل الشرائع. ترجمه محمدجواد ذهنی تهرانی. قم: نشر مؤمنین.##ابن‌بابویه، محمد بن علی (1403 ق).الخصال. قم: نشر جامعه مدرسین.##ابن‎فارس، أبوالحسین أحمد (1414). معجم مقاییس اللغه. جلد 3. بیروت: مرکز النشر مکتب الاعلام الاسلامی.##ابن‎مسکویه، ابی علی (بی‎تا). تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق. قم: انتشارات بیدار.##ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414). لسان العرب. بیروت: دار صادر. چاپ سوم.##أحمد بن علی الحسنی، السید جمال‎الدین (1380). عمده الطالب فی أنساب آل أبی‎طالب، نجف: نشر حیدریه. چاپ دوم.##الازهری، ابو منصور محمد بن أحمد (1425). تهذیب اللغه، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.##اسپلیکا، برنارد و دیگران (1390). روان‎شناسی دین بر اساس رویکرد تجربی. ترجمه محمد دهقانی. تهران: نشر رشد.##آدلر، آلفرد (1370). روان‎شناسی فردی. ترجمه حسن زمانی شرفشاهی. تهران: تصویر.##آدلر، آلفرد (1379). شناخت طبیعت انسان. ترجمه طاهره جواهرساز. تهران: رشد.##آمدی، عبدالواحد بن محمد تمیمی (1366)، غررالحکم ودرر الکلم. قم: دفتر تبلیغات.##بهار، محمدتقی (1369). سبک‎شناسی. جلد ‎۱. تهران: امیرکبیر.##پولادفر، راضیه، و احمدی، احمد (1385). رابطـه بـین سـبک زنـدگی و اخـتلالات روان‎شناختی دبیـران دوره متوسـطه شـهر اصـفهان، مطالعات روان‎شناختی. 1-2: 7-18.##ترمذی، محمد بن عیسی (1403ق). سنن التزمذی. بیروت: دارالفکر.## توسلی، غلام‎عباس (1373). نظریه‌های جامعه‌شناختی. تهران: سمت.##الجزری، ابن‎الأثیر (1367). النهایه فی غریب الحدیث والأثر. قم: مؤسسه اسماعیلیان.## جوادی آملی، عبدالله(1388) نگاهی قرآنی به تبعات هجوم آمریکا به عراق، بانک مقالات قرآنی، تدبّر.##الجوهری، اسماعیل بن حماد (1376ق). الصحاح «تاج اللغه و صحاح العربیه». بیروت: دارالعلم للملایین.##حر عاملی، محمد بن الحسن (1414ق). وسائل الشیعه. جلد ‎14. قم: آل البیت. چاپ دوم.##حرانی، ابن‎شعبه (1363). تحف العقول. قم: جامعه مدرسین.##حسین‌زاده، علی (1394). سبک زندگی (زمینه‌های پذیرش آداب)، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.##حسینی، احمد بن علی(۱۴۱۷). عمده الطالب فی أنساب آل أبی طالب‏، قم: انصاریان.## خطیبی، حسین، و ساجدی، ابوالفضل (1392). مروری بر شاخص‌های سبک زندگی اسلامی، معرفت، 185: 26-13.##دهخدا، علی‎اکبر (1379). لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران.##دیلمی، حسن‎ابن ‎ابی‎الحسن (1408ق). اعلام الدین. قم: آل البیت.##راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن، بیروت: دارالعلم. چاپ اول.##زبیدی، محمد بن محمد مرتضی(1373). تاج العروس، قم: دار الفکر.##زمخشری، محمود بن عمر (1399ق). أساس البلاغه. تحقیق: عبدالرحیم محمود، بیروت: دار صادر.##سرمد، زهره و همکاران (1385). روش‎های تحقیق در علوم رفتاری. تهران: نشر آگه.##سیف، علی‌اکبر (1384). تغییر رفتار و رفتار درمانی: نظریه‌ها و روش‎ها، تهران: نشر دوران.##شریعتی، صدرالدین (1392). درآمدی بـر سـبک زنـدگی اسـلامی در آیات و روایات، فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‎درمانی، 13 (4): 1-10.##شریفی، احمدحسین (1391). همیشه بهار، قم: نشر معارف.##شولتز، دوان. پی و شولتز، سیدنی آلن (1378). تاریخ روان‎شناسی نوین. ترجمه علی‎اکبر سیف و دیگران، تهران: بعثت.##شولتز، دوان. پی و شولتز، سیدنی آلن (1389). نظریه‌های شخصیت. ترجمه یحیی سیدمحمدی. تهران: ویرایش.##صدر، محمدباقر (1423ق). دروس فی علم الأصول. الحلقه الثالثه. قم: مجمع الفکر.##طباطبائی، سید محمدحسین (1354). سنن النبی. تهران: اسلامیه.##طباطبائی، سید محمدحسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: جامعه مدرسین.##طوسی، محمدبن‎حسن (1410ق). تهذیب الاحکام، بیروت: دارالتعارف، چاپ دوم.##طوسی، محمدبن‎حسن (1424ق). التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: احیائ التراث العربی.##عبدالباقی، محمود فؤاد (1372)، المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الکریم، بیروت: موسسه الاعلمی.##علی‌پور، مهدی، حسنی، سیدحمیدرضا (1390). پارادایم اجتهادی دانش دینی (پاد)، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##عمید، حسن (1363). فرهنگ عمید. تهران: امیرکبیر.##فاضل قانع، حمید (1392). سبک زندگی بر اساس آموزه‌های اسلامی با رویکرد رسانه‌ای. قم: مرکز پژوهش‎های اسلامی صدا و سیما.##فصیحی، امان‌الله و گروهی از نویسندگان (1394). شاخص‌های سبک زندگی اسلامی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.##فیرس، ای. جی.، و ترال، تیموتی جی (1393). روان‌شناسی بالینی«مفاهیم، روش‌ها و حرفه». ترجمه مهرداد فیروز بخت. تهران: رشد.##فیضی، مجتبی (1392). درآمدی بر سبک زندگی اسلامی، معرفت. 185: 27-42.##قرشی، سیدعلی اکبر (1371). قاموس قرآن. تهران: دار الکتب الإسلامیه. چاپ ششم.##کابلی، ابوحنیفه نعمان بن محمد (1410ق). تأویل الدعائم، بیروت: دارالتعارف.##کاویانی، محمد (1388). «طرح نظریه سبک زندگی بر اساس دیدگاه اسلام و ساخت آزمون سبک زندگی اسلامی بررسی ویژگی‌های روان سنجی آن»، پایان‌نامه دکتری، اصفهان: دانشکده روان‎شناسی و علوم تربیتی دانشگاه اصفهان.##کاویانی، محمد (1392). سبک زندگی اسلامی و ابزار سنجش آن. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. چاپ سوم.##کلینی، محمد بن یعقوب (1403ق). اصول کافی. اصفهان: ناشر مکتب امیرالمؤمنین.##کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. محقق و مصحح: علی اکبر غفاری و محمد آخوندی. تهران: دار الکتب الاسلامیه. چاپ چهارم.##متقى هندى، علاء الدین على (1424ق). کنز العمّال فى سنن الأقوال و الأفعال، بیروت: دار الکتب العلمیه.##مجلسی، محمدباقر (1410ق). بحارالانوار. جلد ‎67. بیروت: مؤسسه وفا.##محمدی گیلانی، محمد (1385). قرآن وسنن الهی در اجتماع بشر. تهران: نشر سایه.##مزلو، آبراهام (1371). به سوی روان‎شناسی بودن. ترجمه احمد رضوانی. مشهد: آستان قدس رضوی.##مصباح یزدی، محمدتقی (1378). جامعه و تاریخ از نگاه قرآن. مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.##مصطفوی، حسن (1402ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: مرکز الکتاب للترجمه والنشر.##مطهری، مرتضی (1368). سیره نبوی. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.##مظفر، محمدرضا (1386). اصول الفقه. جلد ‎۱. قم: دار الکتب الاسلامیه.##مکارم شیرازی، ناصر (1374). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.##مهدوی کنی، محمدسعید (1386). مفهوم سبک زندگی در گستره علوم اجتماعی، فصلنامه تحقیقات فرهنگی. 1: 199-230.##مهدوی کنی، محمدسعید (1387). دین و سبک زندگی. تهران: دانشگاه امام صادق7.##نفیسی، علی‎اکبر (1343). فرهنگ نفیسی. تهران: نشر مروی.##هجل، لاری‌ ای.، و زیگلر، دانیل جی. (1379). نظریه‌های شخصیت، مفروضه‌های اساسی، پژوهش کاربردها. ترجمه علی عسکری. ساوه: دانشگاه آزاد اسلامی.##هندری، لئو. بی و دیگران (1381). اوقات فراغت و سبک‌های زندگی جوانان. ترجمه فرامرز ککولی دزفولی و مرتضی ملانظر. تهران: نسل سوم.##Abeles, N. (1990). Rediscovering psychological assessment. Clinical Psychologist, 10, 3–4.##Adler, Alfred (1956). Individual psychology of Alfred Adler, NewYork, Basic Book Inc.##Allport, G. W. (1937) Personality: A psychological interpretation. New York: Holt.##Ansbacher, L. H., and Ansbacher, R. R. (eds). (1956) The individual psychology of Alfred Adler: A Systematic Presentation in Selection from His Writings, New York: Harper & Row.##Miltenberger, R. (1997). Behavior Modification: Principles and Procedures, New York: Brooks/Cole Publishing Company.##Ayto, john (2005) Word Origin, A & C black, London.##Birckhead L. M. (1989). Stress Management in Birckhead L. M. (ed)Psychiatric Mental Health Nursing Lippincott.##Crapps, R. W. (1986). An Introduction to Psychology of Religion. Macon, GA:Mercer University Press##Disque, J. G., and Bitter, J. R. (1998). Integrating narrative therapy with Adlerian lifestyle assessment: A case study. Journal of Individual Psychology, 54, 431-450.##Donahue, M.J. (1998): There is no true spirituality apart from religion. Paper pre- sented in the annual convention of the American Psychological Association,.Chicago.##Eckstein, D. and Kern, R. (2002). Psychological Fingerprints: Lifestyle Interventions and Interventions, London, Kendall Hunt PubCo.##Giddens, A. (1996), In Defence of Sociology, Combridge, NewYork: Polity Press##Giuseppe,G., and Swatos, W. (2011). Religion, Spirituality and Everyday Practice. London and New York: Springer.##Hamer, D., and Copeland, P. (1999). Living with Our Genes. New York, NY: Anchorbooks.##kattryn, T., and Dominic, U. (2008). The Psychology of lifestyle, london,Routledge.##Kerr, J. (2000). Community health promotion: challenge for practice. Birmingham: Tindhal press.##Leslie, G. R.; Larson, R. F. & Gorman, B. L. (1994). Introductory Sociology, Oxford Un. Press.##Logan, E., Kern, R., Curlette, W., and Trad. (1993). A Couples Adjustment Lifestyle Similarity and Social Interest. Individual Psychology 49. 456-467.##Lombardi, D. N., & Melchior, E. J. (1996). The ubiquity of life-style. Individual Psychology: The Journal of Adlerian Theory, Research & Practice, 52, 31-41.##Morris, William (1973). The Heritage Illustrated Dictionary of the English Language. American heritage publishing co., new york.##Mosak, H. and Pietro, R. D. (2007). Early Recollections: Interpretive Method and Application. New York: Routledge.##Mozac, H. et al. (1999), A Primer of Adlerian Psychology, Philadelphia, Brunner-Mazel.## Powers, R., J. Griffith, (2007). The Lexicon of Adlerian Psychology(2nd ed). Port Townsend WA: Adlerian Psychology Associates.##Riodan, R., and Kern, R. (1981). Lifestyle Analysis and Vocational Choice Lifestyle: Theory Practice and Research. Idaho: Cole Publishing.## Rule, W. And Bishop. M. (2013). Adlerian Lifestyle Counseling: Practice and Research. New York: Routledge.##Shafranske, E. P., and Malony, H. N. (1985). Religion, Spirituality, and Psychotherapy: a Study of California! Psychologists. Paper presented to meeting of the California State Psychological Association, San Francisco.##Shulman, B. , Harold H, M. (1988). Manual for Life Style Assessment. New York: Routledge.##Stein, H. (1997). Alfred Adler Institute; The Style of Life Tree, retrieved on from: http://pws.cablespeed.com/htstein/theoprac.htm.##Unicef. (2003). Which skills are "Life Skill"? www.life skills-Based Education.##World Health Organization (1996). WHO Quality of Life Group. WHOQOL-BREF Introduction, Adminstration and scoring, Field Trial version. Geneva.## ##

درآمدی بر معناشناسیِ لایه‌ای در معماری متن‌وار با استناد به متون دینی An Introduction to Layered Semantics in Textural Architecture by Citation to Religious Texts 1 1 چکیده از مسائل مهم در قلمرو «فلسفۀ معماری»، چیستیِ معنا و فرایندهای مرتبط با آن در معماریِ متن‌وار است. در پژوهش حاضر به این پرسش اصلی پرداخته می‌شود که مؤلفه‌های مؤثر بر خوانش و تأویل معنای یک اثر معماری چیست و براساس این مؤلفه‌ها، آیا می‌توان به تعیّن معنا در آثار معماری معتقد بود یا خیر؟ برای تبیین پاسخ این پرسش، ضمن مقایسۀ تطبیقی نظریات مختلف و سپس ارزیابی آن‌ها، با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی و با استناد به متون دینی، مشخص می‌شود که گرچه اعتباریاتی نظیر پیش‌دانسته‌ها و پیش‌فهم‌های مخاطب در تأویل و خوانش معنای اثر مؤثر است، برپایۀ برایند کلیۀ مؤلفه‌های مؤثر بر معنا (شامل معمار، مخاطب، اثر و زمینه)، دامنۀ معناییِ معماریِ متن‌وار، متعیّن و نسبتاً بسته است؛ دامنه‌ای که حدود و کیفیت آن طی نظریۀ ارائه‌شده در این مقاله تبیین شده است. 125 154 2018/09/152018/06/92018/06/242018/09/272018/07/15 1397/4/24 2019/01/152019/01/152018/11/132019/01/152018/11/13 1397/8/22 محمد منان رئیسی Mohammad Mannan Raeesi استادیار گروه معماری دانشگاه قم، ایران، قم. ایران m.raeesi@qom.ac.ir کلیدواژگان: فهم معنا معماریِ متن‌وار معنای اثر معمار دامنۀ معنا. ##قرآن کریم.##نهج البلاغه. 1415ق. گردآورنده سید محمد رضی. بیروت: دارالاسوه.##آفرین، فریده. 1390، «چالش ساختار و معنا: بازخوانی واساز از نگاره بیرون‌آوردن یوسف از چاه». فصلنامۀ باغ نظر. شماره 16.##آملی لاریجانی، صادق. 1376. «نقد تفسیرهای متجدّدانه از منابع اسلامی». مجله قبسات. سال دوم. شماره اول.##آوینی، مرتضی. 1377. آینه جادو. جلد اول. تهران: نشر ساقی.##آیت‌اللهی، حمیدرضا. 1387.« بررسی دیدگاه‌های هرمنوتیکی در ساحت‌های مختلف فهم». پژوهشنامه فرهنگستان هنر. شماره 11.##ابراهیمی دینانی، غلامحسین. 1379. ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام. جلد 3. تهران: طرح نو.##احمدی، بابک. 1371. از نشانه‌های تصویری تا متن. تهران: مرکز.##ـــــــــــــــ. 1377. آفرینش و آزادی: جستارهای هرمنوتیک و زیبایی‌شناسی. تهران: مرکز.##ـــــــــــــــ. 1380. ساختار و تأویل متن. تهران: مرکز.##اعوانی، غلامرضا. 1375. حکمت و هنر معنوی. تهران: گروس.##امام خمینی، روح‌الله. 1387. شرح چهل حدیث. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی.##امرایی، بابک. 1390. «تحلیل نشانه‌شناختی طراحی پسامدرن». فصلنامه باغ نظر. شماره 16.##باورز، جان. 1387. مقدمه‌ای بر طراحی دوبعدی: آشنایی با فرم و عملکرد. ترجمۀ کیوان جورابچی. تهران: روزنه.##بحرینی، سید حسین. 1385. فرایند طراحی شهری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##پارسانیا، حمید. 1390. روش‌شناسی انتقادی حکمت صدرایی. قم: کتاب فردا.##جوادی آملی، عبدالله. 1386. شریعت در آینۀ معرفت ـ بررسی و نقد نظریۀ قبض و بسط تئوریک شریعت. قم: مرکز نشر اسراء.##ــــــــــــــــــــــ. 1389. معرفت‌شناسی در قرآن. قم: مرکز نشر اسراء.##جودت، محمدرضا. 1384. نومدرن‌ها کجایند. تهران: انتشارات گنج هنر.##حسین‌زاده، محمد. 1385. مبانی معرفت دینی. قم: انتشارات مؤسسۀ امام خمینی.##حکیم، نگار. 1382. «معماری متن‌وار و پیشگامان آن». مجلۀ معمار. شماره 20.##دانشپور، عبدالهادی؛ رضازاده، راضیه؛ سجودی، فرزان؛ محمدی، مریم. 1392. «بررسی کارکرد و معنای فرم شهر مدرن از منظر نشانه‌شناسی لایه‌ای». مجله نامه معماری و شهرسازی. شماره 11.##دریدا، ژاک. 1386. نشانه، بازی، دلالت در گفتمان علوم انسانی، به‌سوی پسامدرن. ترجمه پیام یزدانجو. تهران: نشر مرکز.##رئیسی، محمدمنان. 1389. «معماری به‌مثابه متن: واکاوی امکان قرائت‌های مختلف از یک اثر معماری». مجله منظر. شماره 7. ##ــــــــــــــــــــ. 1395. «معناشناسی متن/ معماری با استناد به آموزه‌های اسلامی». مجله الهیات هنر. شماره 6.##رئیسی، محمدمنان؛ نقره‌کار، عبدالحمید. 1397. «معناشناسی در آثار معماری از منظر اسلامی». مجله نقش جهان. جلد 8. شماره 4.##ساسانی، فرهاد. 1381. عوامل مؤثر در تفسیر و فهم متن (تفسیرگری پیوستاری). پایان‌نامه دوره دکتری. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی تهران.##سبحانی، محمدتقی. 1382. الگوی جامع شخصیت زن مسلمان. قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.##سجودی، فرزان. 1387. نشانه‌شناسی کاربردی. تهران: نشر علم. ##ــــــــــــــــ. 1388. نشانه‌شناسی: نظریه و عمل. تهران: نشر علم.##شولتز، کریستیان نوربری. 1387. معنا در معماری غرب. ترجمه مهرداد قیومی بیدهندی. تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.##شیرازی، محمدرضا. 1381. «نشانه‌شناسی معماری». مجله معمار. شماره 16.##ضیمران، محمد. 1383. درآمدی بر نشانه‌شناسی هنر. تهران: نشر قصه.##ـــــــــــــــــ. 1386. ژاک دریدا و متافیزیک حضور. تهران: انتشارات هرمس.##کچوئیان، حسین. 1381. «قرائت‌پذیری متون دینی، راهی به‌سوی شکاکیت و پوچ‌گرایی». فصلنامه کتاب نقد. شماره 23.##کلالی، پریسا؛ مدیری، آتوسا. 1391. «تبیین نقش مؤلفۀ معنا در فرایند شکل‌گیری حس مکان». مجلۀ هنرهای زیبا ـ معماری و شهرسازی. دوره 17. شماره 2.##کورتیس، ویلیام. 1385. «کوبیسم دستایل و مفاهیم جدید فضا». ترجمه سعید موسوی. مجله اسکان. شماره بهمن ماه 85. ##گروتر، یورگ. 1388. زیبایی‌شناسی در معماری. ترجمۀ جهانشاه پاکزاد و عبدالرضا همایون. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی. ##گیرو، پی‌یر. 1387. نشانه‌شناسی. ترجمۀ محمد نبوی. تهران: آگاه.##لینچ، کوین. 1385. سیمای شهر. ترجمۀ منوچهر مزینی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##ـــــــــــــــ. 1384. تئوری شکل شهر. ترجمه سید حسین بحرینی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران. ##مایس، پیرفون. 1387. نگاهی به مبانی معماری از فرم تا مکان. ترجمه و تعلیق سیمون آیوازیان. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.##مجلسی، محمدباقر. 1403ق. بحارالانوار. بیروت: نشر وفاء.##محمودی‌نژاد، هادی. 1388. فضا و مکان در طراحی شهری. تهران: انتشارات هله طحان. ##مشکینی، علی، 1406 ه.ق. مواعظ العددیه. قم: نشر الهادی.##مطهری، مرتضی. 1384. انسان کامل. تهران: صدرا.##معماریان، غلامحسین. 1386. سیری در مبانی نظری معماری. تهران: سروش دانش.##نجومیان، امیرعلی. 1387. «نشانه‌شناسی پساساختگرا: روش‌شناسی واسازی متن هنری». مجموعه مقالات سومین هم‌اندیشی نشانه‌شناسی هنر. تهران: فرهنگستان هنر.##نجیب اوغلو، گل‌رو. 1379. هندسه و تزئین در معماری اسلامی. ترجمه مهرداد قیومی بیدهندی. تهران: روزنه.##نسبیت، کیت. 1386. نظریه‌های پسامدرن در معماری. ترجمه و تدوین محمدرضا شیرازی. تهران: نشر نی.##نصر، سیدحسین. 1389. هنر و معنویت اسلامی. ترجمه رحیم قاسمیان. تهران: حکمت.##نقره‌کار، عبدالحمید. 1387. درآمدی بر هویت اسلامی در معماری و شهرسازی. تهران: پیام سیما.##نقره‌کار، عبدالحمید؛ مردمی، کریم؛ رئیسی، محمدمنان. 1391. «تأملی بر بنیان‌های معرفت‌شناختیِ معماری معاصر». نشریه آرمانشهر. شماره 9.##نقره‌کار، عبدالحمید؛ رئیسی، محمدمنان. 1390. «تحلیل نشانه‌شناختیِ سامانۀ مسکن ایرانی برپایۀ ارتباط لایه‌های متن/ مسکن». نشریۀ هنرهای زیبا ـ معماری و شهرسازی. شماره 46.##ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ. 1391. «تحقق‌پذیری هویت اسلامی در آثار معماری». فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی. شماره 7.##نقی‌زاده، محمد. 1386، «ادراک زیبایی و هویت شهر در پرتو تفکر اسلامی». انتشارات سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان.##نقی‌زاده، محمد؛ امین‌زاده، بهناز. 1379. «رابطۀ معنی و صورت در تبیین مبانی هنر». نشریه هنرهای زیبا. شماره 8.##نوایی، کامبیز؛ حاجی قاسمی، کامبیز. 1390. «خشت و خیال؛ شرح معماری اسلامی ایران»، تهران: انتشارات سروش.##واعظی، احمد. 1381. «درآمدی بر هرمنوتیک». فصلنامه کتاب نقد. شماره 23.##هاسپرس، جان. 1370. درآمدی بر تحلیل فلسفی. ترجمه سهراب علوی‌نیا. تهران: مرکز ترجمه و نشر کتاب.##هولاب، رابرت. 1383. یورگن هابرماس؛ نقد در حوزه عمومی. ترجمه حسین بشیریه. تهران: نشر نی.##Adorno, Theodor W. 2004. Aesthetic Theory, trans. Robert Hullot-Kentor. Continuum International Publishing Group.##Barthes, Roland. 1990. S/Z, United Kingdom. Blackwell Publishers.##Bressler, Charles. 2007. Literary Criticism: An Introduction to Theory and Practice. New Jersey: Pearson Prentice Hall.##Carroll, Lewis.1982 . Complete works. London: Chancellor Press.##Chandler, Daniel. 2007. Semiotics:The Basics. London: Routledge.##Derrida, Jacques. 1979. "Living on" in Deconstruction and criticism. New York, The Continuum Publishing Company.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــ. 1987. Positions. trans. Alan Bass. London: The Athlone Press.##Eagleton, Terry,1983. Literary Theory: An Introduction, Minneapolis. University of Minnesota Press.##Eco, Umberto.1979. A Theory of Semiotics. Milan: Bloomington.##ــــــــــــــــــــــــــــــــ. 1994. "The limits of interpretation". Bloomington. Indiana University Press.##Gadamer, Hans-Georg. 1989. Truth and Method. trans.J.Weinsheimer and D.G.Marshall. New York: Crossroad.##Heidegger, Martin. 2000. Being and Time. trans.Joan Macquarrie. State University of New York Press.##Hirsch jr, E.D. 1976. The Aims of Interpretation. University of Chicago Press.##Hirsch jr, Eric Donald. 1967. Validity in Interpretation. New Haven. Yale University Press.##Johansen, J. D., & Larsen, S. E. 2002. Signs in Use. London: Routledge.##Kress, Gunther, and Van Leeuwen. 1996. Reading Images: The Grammer of Visual Designs. London: Routledge.##Lash, Scott. 1990. Sociology of Postmodernism. London: Routledge.##Nesbitt, Kate. 1996. Theorizing a New Agenda for Architecture: An Anthology of Architectural Theory, 1965-1995. New York: Princeton Architectural Press. ##Nietzsche, Friedrich. 1968. The will to power, trans.Walter Kaufmann. New York: Knopf Doubleday Publishing Group.##Rapoport, Amos. 1990. The Meaning of the Built Environment, A Nonverbal Communication Approach. Tucson: University of Arizona Press.## ##

روش تحقیق در تحقق شهرسازی اسلامی (برنامه‌ریزی شهری) Research Methodology for Realization of Islamic Urban Planning (Urban Planning) 1 1 چکیده گزاره‌های دین راهبرداستراتژی‌های های لازم را برای برنامه‌ریزی و مدیریتِ جوانب مختلف زندگی ارائه نموده‌اند کرده‌اند و راهبرد فعّاال‌سازی و کارآمدی دین در عرصه ه زندگی، نگرش سیستمی نظام‌مند و استراتژیک راهبردی به گزاره‌های دین است. یکی از عرصه‌ های تحقق جلوه مدیریت دین، شهر می‌باشداست. شهرسازی اسلامی می‌تواند کارآمدی دین را در عرصه شهر تجلی دهد. برای رسیدن به مدل راهبردی شهرسازی اسلامی، روش تحقیق شبکه‌ای مطلوب‌ترین روش در تولید آن است. روش تحقیق در این نوشتار تلفیقی از روش کتابخانه‌ای، تحقیق موردی، تحقیق ترکیبی، و سیستمی است. این روش با رویکرد اجتهاد سیستمی صورت می‌پذیرد. که بر اساس منابع دین با روش اجتهاد جواهری به علاوه منطق استنباط فرآیندها فرایندها حاصل می‌گردد. در این مقاله برانیم برآنیم تا گام‌به‌گام به روش تحقیق درباره موضوع روش تحقیق در تحقق شهرسازی اسلامی به صورت قدم به قدم، بپردازیم تا در نتیجه بر اساس پژوهش با آن بتوانیم به تولید «مدل راهبردی» شهرسازی اسلامی را بپردازیمتولید کنیم. 2 Abstract Religious propositions have provided strategies for planning and managing various aspects of life, and the strategy of activation and efficiency of religion in the realm of life is a systemic and strategic attitude to religious propositions. One of the aspects of the realization of the management of the city is the city. Islamic urbanization can promote the efficiency of religion in terms of urbanization. To achieve the strategic model of urban planning, the method of network research is the most desirable method in its production. The method of research in this writing is a library of techniques, case studies, combined research, a system. This method is carried out using a systematic approach to ijtihad. Based on the sources of religion with the method of Jewish jewelry plus the logic of inference of processes, in this paper, we explore the methodology of research in the subject of Islamic urbanization, so that, based on the research, we can then produce a "strategic model" of Islamic urbanization. 155 174 2018/09/152018/06/92018/06/242018/09/272018/07/152018/07/29 1397/5/7 2019/01/152019/01/152018/11/132019/01/152018/11/132019/01/15 1397/10/25 سید مصطفی حسنی Research Methodology for Realization of Islamic Urban Planning (Urban Planning) Hassani دانشپژوه حوزه علمیه خراسان، سطح چهار، محقق مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام، ایران، مشهد ایران mostafa4hasani@gmail.com علی حجازیان Ali Hejazian کارشناس ارشد شهرسازی، محقق مؤسسه مطالعات راهبردی علوم ومعارف اسلام، ایران، مشهد ایران f.hajazyy1374@gmail.com محمد حسین گلکار Mohammad Hussein Golkar عضو هیئت علمی و مدیر گروه شهرسازی اسلامی مؤسسه مطالعات راهبردی علوم ومعارف اسلام، ایران، مشهد ایران mhgolkar@yahoo.com عبدالله صادقی Abdullah Sadeghi دانش‎پژوه دکتری فلسفه اسلامی، محقق مؤسسه مطالعات راهبردی علوم ومعارف اسلام، ایران، مشهد ایران abdollah.sadeqi@gmail.com Keywords: Religion Urbanization Network Ijtehad System Strategic Model. کلیدواژگان: دین شهرسازی شبکه اجتهاد سیستمی مدل راهبردی. ##قرآن کریم.##اراکی، محسن (1393). درس خارج فقه شهرسازی، موجود در: سایت mohsenaraki.com.##پاکزاد، جهانشاه (1393). مبانی نظری و فرایند طراحی شهری. تهران: شهیدی.##حسینی، سیدعلی (1394). اصول و مبانی برنامه‌ریزی شهری. تهران: دریای دانش.##حمیدی‌زاده، محمدرضا (1379). پویایی‌های سیستم. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.##دلاور، علی (1380). روش تحقیق در روان‎شناسی و علوم تربیتی. تهران: نشر ویرایش. چاپ سوم.##رئیسی، محمدمنان (1395). ارزیابی و نقد رویکردهای تحقیق در معماری و شهرسازی از منظر اسلامی، فصلنامه پژوهش‎های معماری اسلامی. 11.##رمضانی، خسرو (1380). روش‎های تحقیق در علوم رفتاری و علوم اجتماعی. شیراز: فاطمیه شیراز.##زمخشری، محمود بن عمر ( 1391). تفسیر کشاف ج2. تهران: ققنوس.##سیف‌الدینی، فرانک (1391). منظر شهری. تهران: آییژ.##شیعه، اسماعیل (1392). مقدمه‌ای بر مبانی برنامه‌ریزی شهری. تهران: دانشگاه علم وصنعت.##عباسزاده، میرمحمد (1389). روش‎های عملی تحقیق در علوم انسانی. ارومیه: دانشگاه ارومیه.##غفاریان، وفا، و کیانی، غلامرضا (1380). استراتژی اثربخش. تهران: نشر فرا.##قراملکی، احد فرامرز (1391). روش‎شناسی مطالعات دینی. مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.##کلینی، محمدبن‌یعقوب (1375). أصول الکافی. ترجمه محمدباقر کمره‌ای. قم: اسوه. چاپ سوم.##گلکار، محمدحسین (1395). درسنامه پارادایم شبکه‌ای. مشهد: مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.##واسطی، عبدالحمید (1423). راهنمای تحقیق با اقتباس از نظر اسلام، مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.##واسطی، عبدالحمید (1392). نگرش سیستمی به دین زیربنای الگوهای تمدن اسلامی. مشهد: مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.##مصطفوى، حسن‌ (1368). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم ج8.تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌.چاپ اول.## ##