الگوی پس‌کاوی تجارب زیست مؤمنانه؛ روشی در علوم انسانی‌‌‌اسلامی The Reviewal Pattern of Believer's Lived Experiences: A Method in Islamic‌ Humanities 1 1 یکی از خلأهای موجود در عرصۀ علوم انسانی‌‌اسلامی، نبود روش‌های مناسب با اقتضائات و نیازهای این نوع از علوم است. الگوی پس‌کاوی تجارب زیست مؤمنانه به دنبال عرضۀ الگویی روشی برای مطالعه در حوزۀ علوم انسانی‌‌اسلامی از طریق گردآوری تجربه‌های نظری و عملی مؤمنان در هنگام درگیرشدن و مداقه در موقعیت‎های واقعی زندگی و سپس عرضۀ یافته‌ها به متون دینی به منظور رسیدن به تبیین یا راهکاری دینی است. طراحی این الگو مبتنی‌بر ایدۀ وجود و امکان بهره‌گیری از فهم عرفی و نیز گرانباری مشاهده از نظریه صورت پذیرفته و فرض بر آن گرفته که افراد مؤمن به دلیل برخورداری از سطوحی از دانش دینی و نیز دغدغه‌های دینی برای زیست مؤمنانه در هنگام مواجهه با شرایط واقعی به دنبال فهم دینی از پدیده‌ها یا کشف شیوه‌هایی دینی برای زندگی هستند. الگوی پس‌کاوی در گام نخست به شناسایی این فهم‌ها یا شیوه‌ها اقدام می‌کند و در گام دوم به ارزیابی دینی آن برای دستیابی به یک تبیین یا راهکار صواب دینی مبادرت می‌ورزد و برای این کار از روش تحلیل ساختاری استفاده می‌کند. 2 In the field of Islamic humanities, one of the existing gaps is the lack of appropriate methods with the requirements and needs of this type of science. The reviewal pattern of believer's lived experiences seeks to provide a pattern method for studying in the field of Islamic humanities by collecting the theoretical and practical experiences of believers when involving with real life situations and then presenting the findings to religious texts, in order to reach a religious explanation or solution. The design of this pattern is based on the idea of the existence and possibility of using customary understanding and that observation is influenced by theory and also the pattern assumes that believers, in order to live faithfully, because of having some level of religious knowledge as well as religious concerns, when faced with real situations, they seek a religious understanding of phenomena or the discovery of religious ways of life. In the first step, the reviewal pattern identifies these understandings or ways, and in the second step, evaluates them religiously to arrive at a correct religious explanation or solution, and for this purpose, it uses the method of structural analysis. 11 34 2021/06/6 1400/3/16 2021/02/19 1399/12/1 غلام رضا پرهیزکار Gholam Reza Parhizkar ایران Islamic Humanities Research Method Reviewal Pattern Believer's Lived Experiences Religious Explanation Religious Solution علوم انسانی‌‌اسلامی. روش تحقیق. الگوی پس‌کاوی. تجربۀ زیست مؤمنانه. تبیین دینی. راهکار دینی ##قرآن کریم.##ابراهیمی‌پور، قاسم. 1395. نظریه و مشاهده در علوم اجتماعی از دیدگاه علامه طباطبایی، شهید مطهری و آیت‌الله جوادی آملی. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.##امام خمینی، روح‌الله. 1389. صحیفۀ نور. جلد 8. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی. چاپ پنجم.##بلیکی، نورمن. 1393. پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی. ترجمه تدوین، مقدمه و تعلیقات سیدرضا حسنی، محمدتقی ایمان، سید مسعود ماجدی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. چاپ دوم.##بوراوی، مایکل. 1387. «دربارۀ جامعه‌شناسی مردم‌مدار». مجلۀ جامعه‌شناسی ایران. ترجمه و تلخیص نازنین شاهرکنی. دورۀ 8. شمارۀ 1. صص 201ـ168.##پارسانیا، حمید. 1392. «نظریه و فرهنگ: روش‌شناسی بنیادین تکوین نظریه‌های علمی». راهبرد فرهنگ. سال ششم. پاییز. شمارۀ 23. صص 28ـ7.##پرهیزکار، غلامرضا. 1398. «رویکرد مسئله‌محوری در علم اجتماعی دینی». اسلام و مطالعات اجتماعی. دورۀ 7. شمارۀ 2. صص 65ـ47.##چالمرز، آلن اف. 1394. چیستی علم: درآمدی بر مکاتب علم شناسی فلسفی. ترجمۀ سعید زیباکلام. تهران: سمت. چاپ پانزدهم.##خامنه‌ای، سید علی. 1398. پایگاه، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیه‌الله خامنه‌ای. بازیابی در: 14/7/ 1398 http://farsi.khamenei.ir.##شیخ طوسی، محمدبن حسن. 1414. الأمالی. جلد 1. قم: دارالثقافه.##صدر، سید محمدباقر. 1428. دروس فی علم الاصول (الحلقه الاولی و الثانیه). قم: مرکز الابحاث و الدراسات التخصصیه للشهید الصدر. چاپ پنجم.##علی‌دوست، ابوالقاسم. 1384. فقه و عرف. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.##عمادی، محسن. 1398. سایت آخرین خبر. 9/2/ 1398. بازیابی در: 8/ 7/ 1398. http://akharinkhabar.ir/book/5216354.##قاسم‌پور، محمد. 1399. «آتش به اختیار فرهنگی و جایگاه آن در سیرۀ معصومین (علیهم‌السلام)». رسالۀ سطح 3. قم: مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه.##قوچانی، آقانجفی. 1362. سیاحت شرق. تصحیح رمضان‌علی شاکری. تهران: امیرکبیر.##مک کوایل، دنیس. 1388. درآمدی بر نظریۀ ارتباطات جمعی. ترجمۀ پرویز اجلالی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. مرکز مطالعات وتحقیقات رسانه‌ها. چاپ سوم.## ##

سازوکار نظارت و راهبری در الگوی منافع دولت اسلامی در سیاست خارجی Mechanism of Monitoring and Leading the Model of Islamic State Interests in Foreign Policy 1 1 مسئولیت مستقیم دستگاه سیاست خارجی دولت در پیگیری راهبردها و اقدامات و درنتیجه، ایجاد رویکردهای نامتوازن، جزیره‌ای و متضاد در دولت‌های گوناگون، تأکید برخی از محققان و سیاست‌گذاران بر مسئولیت دستگاه‌های دولتی در تعیین خط‌مشی‌ها و برنامه‌ها و عدم برخورداری این دستگاه‌ها از معیارهای لازم برای راهبری در موضوعات و مسائل پیچیدۀ سیاست خارجی بر اهمیت تعیین، تبیین و تثبیت نهادی برای راهبری و نظارت بر عملکرد دستگاه مسئول در سیاست خارجی می‌افزاید. این پژوهش در پاسخ به این سؤال اساسی که سازوکار نظارت و راهبری در الگوی منافع دولت اسلامی براساس چه ویژگی‌ها و معیارهایی، راهبردها و اقدامات دولت در پیگیری منافع را هدایت می‌کند، با استفاده از روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی اولاً، نهاد ولایت را به‌عنوان سازوکار تنظیم‌کننده و هدایت‌کننده معرفی می‌کند؛ ثانیاً، الگوهای عملی نهاد ولایت برای راهبری و نظارت همچون الگوی تصمیم‌گیری ارزش‌محور، الگوی مدیریت کارآمد را تبیین می‌کند؛ ثالثاً، معیارها و ضوابط حاکم بر فرایند راهبری و نظارت مانند غایت‌مداری و زمان‌شناسی را با هدف ضابطه‌مندکردن و نفی هدایت سلیقه‌ای نهاد راهبر تشریح می‌کند. 2 The Islamic State pursues foreign policy within the framework of transcendent interests and on a multilateral basis; In the sense that its interests are created in the context of macro and strategic goals and at the level of human society. Given the limited capacity of the government, the importance of determining the interests and the conflict between the various interests in the implementation phase, the interests of the Islamic State are always confronted with the equations that necessitate a basic human monitoring and guidance mechanism. The direct responsibility of the government's foreign policy apparatus to pursue strategies and actions and, consequently, to create unbalanced and contradictory approaches in different governments, the emphasis of some researchers and policymakers on the responsibility of government agencies in determining policies and programs and the lack of these agencies are the necessary criteria to act on complex foreign policy issues, increases the importance of designating an organization to lead and monitor the performance of the responsible apparatus in foreign policy. This article seeks to answer the question that according to what criteria does the mechanism of monitoring and guiding the interests of the Islamic State guide the actions of the government in achieving the interests? using descriptive-analytical method; First, it introduces the institution of Velayat-e-Faqihas a regulatory and guiding mechanism; second, it explains the practical models of the the institution of Velayat-e-Faqihas for monitoring and guidance, such as the value-based decision-making model, the efficient management model; third, it explains the criteria for monitoring and guidance Such as paying attention to the goal, consulting with the elite, etc. with the aim of standardizing the performance of the supervisory and leading institution. 35 58 2021/06/62021/06/6 1400/3/16 2021/02/192021/02/19 1399/12/1 هادی شجاعی Hadi Shojaee ایران Supervision and Leadership Interests Islamic State Foreign Policy نظارت و راهبری منافع دولت اسلامی سیاست خارجی ##قرآن کریم، ترجمۀ آیت الله مکارم شیرازی.##نهج‌البلاغه.##امام خمینی، سید روح‌الله. 1378. صحیفۀ امام. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی (رحمه‌الله علیه).##ــــــــــــــــــــــــــ‌. 1421ق. کتاب البیع. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی (رحمه‌الله علیه).##تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد. 1366. تصنیف غرر الحکم و درر الکلم. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.##جوادی آملی، عبدالله، 1379. تفسیر تسنیم. قم: اسراء##ــــــــــــــــــــــ‌. 1380. دنیاشناسی و دنیاگرایی در نهج‌البلاغه. قم: اسراء##ــــــــــــــــــــــ‌. 1381. شریعت در آینۀ معرفت. قم: اسراء.##ــــــــــــــــــــــ‌. 1382. سرچشمۀ اندیشه. قم: اسراء.##ــــــــــــــــــــــ‌. 1384. حق و تکلیف در اسلام. قم: اسراء.##ــــــــــــــــــــــ‌. 1389. ولایت‌فقیه؛ ولایت فقاهت و عدالت. قم: اسراء.##ــــــــــــــــــــــ‌. 1392. ولایت در قرآن. قم: اسراء.##ــــــــــــــــــــــ‌. 1394. نسبت دین و دنیا. قم: اسراء.##حاجی یوسفی، امیرمحمد. 1387. سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در پرتو تحولات منطقه‌ای (2001ـ1991). تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.##خامنه‌ای، سیدعلی. نرم‌افزار حدیث ولایت: مجموعه بیانات مقام معظم رهبری. قم: مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی و https://farsi.khamenei.ir/. ##خویی، سیدابوالقاسم. 1378. محاضرات فی اصول الفقه. تقریر محمداسحاق الفیاض. قم: انتشارات جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.##دهقانی فیروزآبادی، سید جلال. 1390. «نظریۀ اسلامی سیاست خارجی: چهارچوبی برای تحلیل سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران». روابط خارجی. دورۀ 3. شمارۀ 9. صص 47ـ7.##___________________، 1388، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات سمت.##رمضانی، روح‌الله. 1386. چهارچوبی تحلیلی برای بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. ترجمۀ علیرضا طیب. تهران: نشر نی.##سبزواری، ملا محمدباقر‏. 1383. روضه الأنوار عباسی. تصحیح اسماعیل چنگیزی اردهایی. تهران: مرکز نشر میراث مکتوب.##سریع‌القلم، محمود. 1380. «بازنگری نظری در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: پارادایم ائتلاف». مجلۀ اطلاعات سیاسی‌ـ‌اقتصادی. شمارۀ 163 و 164. صص 567ـ52.##سید رضی، محمدبن حسین. 1380. ترجمۀ نهج‌البلاغه. ترجمۀ محمد دشتی. تهران: اوج علم.##شیرازى، محمدبن ابراهیم صدرالدین. 1363. مفاتیح الغیب‏. تهران: انجمن اسلامى حکمت و فلسفۀ ایران.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‌. 1380. المبدأ و المعاد. مقدمه و تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.##______________________. بی‌تا. الحاشیه على إلهیات الشفاء. قم: بیدار.##______________________. 1360. أسرار الآیات و أنوار البینات‏. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه اسلامی.##طباطبایی، محمدحسین. 1374. ترجمۀ تفسیر المیزان. ترجمۀ محمدباقر موسوى همدانى. قم: انتشارات جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.##طوسی، محمدبن محمد نصیرالدین. 1413ق. اخلاق ناصری. تهران: انتشارات علمیۀ اسلامیه.##غزالی، محمد بن محمد. بی تا. میزان العمل. قاهره: دار المعارف. ##فارابی، ابونصر. 1405. فصول المنتزعه. تحقیق دکتر فوزی متری نجار. تهران: المکتبه الزهراء.##اللبان، ابراهیم عبدالمجید. 1950م. الفلسفه و المجتمع الاسلامی. القاهره: مکتبه النهضه المصریه.##ماوردی البصری، أبوالحسن علی‌بن محمد‌بن حبیب. 1383. آیین حکمرانى. ترجمۀ حسین صابرى. تهران: انتشارات علمى و فرهنگى.##مصباح یزدی، محمدتقی. 1384. آموزش عقاید. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (رحمه‌الله علیه).##ـــــــــــــــــــــــــ. 1386. نگاهی گذرا به نظریۀ ولایت فقیه. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (رحمه‌الله علیه).##ـــــــــــــــــــــــــ. 1388. پیش‌زمینه‌های مدیریت اسلامی. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (رحمه‌الله علیه).##ـــــــــــــــــــــــــ. 1389. قرآن در آیینۀ نهج‌البلاغه. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (رحمه‌الله علیه).##ـــــــــــــــــــــــــ‌ 1390. جامعه و تاریخ از نگاه قرآن. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (رحمه‌الله علیه).##ــــــــــــــــــــــــ. 1391الف. نظریۀ حقوقی اسلام. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (رحمه‌الله علیه).##ــــــــــــــــــــــــ. 1391ب. حقوق و سیاست در قرآن. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (رحمه‌الله علیه).##مطهری، مرتضی. 1377. مجموعه آثار. تهران: انتشارات صدرا. ##ــــــــــــــــــــــــ‌. 1391ج. پرسش‌ها و پاسخ‌ها. جلد 5ـ1. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (رحمه‌الله علیه).##مورگنتا، هانس جی. 1374. سیاست میان ملت‌ها. ترجمۀ حمیرا مشیرزاده. تهران: مؤسسۀ چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.##هیل، کریستوفر. 1387. ماهیت متحول سیاست خارجی. ترجمۀ علیرضا طیب و وحید بزرگی. تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی.## ##

گونه‌شناسی یا مرکزشناسی؟ (رویکردی نو در خوانش آثار معماری مبتنی‌بر انسان‌شناسی اسلامی) Typology or Centralism? (A New Approach to Reading Architectural Works Based on Islamic Anthropology) 1 1 خوانش آثار معماری، بدون توجه به انسان‌شناسی مکاتب آن‌ها، سبب شده است که مفاهیم پایه در پژوهش‌های غربی زیربنایی برای پژوهش‌های معماری اسلامی باشند. یکی از این مفاهیم پایه گونه‌شناسی است که با مبنای انسان‌شناختی تکاملی، الگوی شکلی پایه و متغیر را عامل تکامل آثار توصیف می‌کند و این درحالی است که مبدأ تکامل در انسان و معماری باید ثابت باشد تا خود تکامل معنا پیدا کند؛ ازاین‌رو، اسلام این مبدأ تکامل را فطرت نامیده است که فصل ممیز انسان‌شناسی تکاملی و اسلامی است. بر این اساس، پژوهش حاضر با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و اکتشافی به شناخت فطرت پرداخته و با کشف مفهوم مرکز از بطن معنایی آن، سعی داشته است مدل جدیدی از خوانش آثار معماری (به‌عنوان ظرف زندگی انسان) را تولید کند. در این راستا، مفهوم نظام مرکزی به‌عنوان الگوی پایه به‌جای مفهوم گونه، مبدأ تکامل آثار در تمام ساحت‌های آن است و با ایجاد نظام صوری، وحدت بین آثار معماری در زمان توجیه می‌شود. در حالت کلی، مدل مرکزشناسی قادر خواهد بود بسیاری از مشکلات بی‌معیاری و یا معیار صرفاً شکلی و تناقض‌های معنا و کالبد در مدل گونه‌شناسی را مرتفع کند. 2 Reading architectural works regardless of the anthropology of their schools has caused the basic concepts in Western research to be the basis for Islamic architectural research. One of these basic concepts is typology, which, based on evolutionary anthropology, describes the basic and variable form pattern as the cause of the evolution of works, while the origin of evolution in man and architecture must be constant for evolution to find meaning. Therefore, Islam has called this source of evolution nature, which is the distinguishing chapter of evolutionary and Islamic anthropology. Therefore, the present study has studied nature by descriptive-analytical and exploratory methods and by discovering the concept of the center from its semantic heart, has tried to produce a new model of reading architectural works (as a container of human life). In this regard, the concept of the central system as a basic model instead of the concept of species is the source of the evolution of works in all its areas and by creating a formal system, the unity between architectural works in time is justified. In general, the central model will be able to solve many non-standard problems or purely formal criteria and contradictions of meaning and body in the typological model. 59 84 2021/06/62021/06/62021/06/6 1400/3/16 2021/02/192021/02/192021/02/19 1399/12/1 نسیم اشرافی Nasim Ashrafi ایران Center Species Reading of Architectural Work Nature. مرکز گونه خوانش اثر معماری فطرت ##آرنهایم، رودولف. 1386. هنر و ادراک بصری. ترجمۀ مجید اخگر. تهران: سمت.##ابراهیمی دینانی، غلامحسین. 1383. وجود رابط و مستقل در فلسفه اسلامی. تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.##احمدی سعدی، عباس. 1384. «درآمدی بر نظریۀ فطرت». نامۀ حکمت. شمارۀ 5. صص 193-174.##اردلان، نادر؛ بختیار، لاله. 1380. حس وحدت. ترجمۀ حمید شاهرخ. تهران: نشر خاک.##اشرافی، نسیم. 1398الف. «تبیین مفهوم انگیزش جهت تحقق فضای حیات طیبه در نظام فطری معمار مسلمان». الهیات هنر. شمارۀ 9. صص 135-110.##ــــــــــــــ‌. 1398ب. «بازشناسی ساختار مساجد ایرانی در مقایسه با سایر مساجد جهان اسلام با تکیه بر مفهوم کمال‌گرایی (توحید) در نماد چلیپا». پژوهش‌های معماری اسلامی. دورۀ 7. شمارۀ 3. صص 206ـ188.##افلاطون. 1398. دورۀ آثار افلاطون. جلد 6. تهران: خوارزمی.##برنال، جان. 1380. علم در تاریخ. ترجمۀ حسین اسدپور. تهران: امیرکبیر.##بورکهارت، تیتوس. 1372. روح هنر اسلامی؛ مبانی هنر معنوی. ترجمۀ سید حسین نصر. تهران: حوزۀ هنری.##بهمنی، فرانک؛ بداشتی، علی‌الله. 1396. «نقد و بررسی انسان‌شناسی داروین براساس حکمت متعالیه». اندیشۀ دینی. شمارۀ 64. صص 50ـ29.##پیروانی ونک، مرضیه. 1397. نقد روش‌شناختی: نظریه‌های فلسفه اسلامی در حوزه مطالعات هنر و معماری. الهیات هنر. شماره 14. صص 15-8.##تقوایی، ویدا. 1386. «نظام فضایی پنهان معماری ایرانی و ساختار آن». هنرهای زیبا. شمارۀ 30. صص 52ـ43.##توسلی، محمود. 1390. ساخت شهر و معماری اقلیم گرم و خشک. تهران: نویسنده.##جوادی آملی، عبداللّه. 1375. رحیق مختوم. قم: نشر اسراء.##ـــــــــــــــــــــ‌. 1392. فطرت در قرآن (تفسیر موضوعی قرآن کریم). جلد 12. قم: صدرا.##حاجی علی‌عسگر، ندا؛ مومنی، کورش. 1396. «تجلی عدد چهار در طرح معماری آتشکده‌های ایران». معماری و شهرسازی آرمان‌شهر. شمارۀ 21. صص 36ـ23.##داروین، چارلز. 1380. منشأ انواع. ترجمۀ نورالدین فرهیخته. تهران: زرین.##دری، علی؛ طلیسچی، غلامرضا. 1397. «کرانمندی و بیکرانی ساختار فضایی معماری اسلامی ایران در مساجد دوران صفوی». پژوهش‌های معماری اسلامی. شمارۀ 19. صص 38ـ19.##رشاد، علی‌اکبر. 1394. «ماهیت هنر و نسبت و مناسبات آن با فطرت و دین». قبسات. شمارۀ 20. صص 19ـ6.##زاده محمدی، علی. 1395. مکتب روان‌شناختی وحدت‌مدار. تهران: قطره.##ــــــــــــــــــ‌. 1397. «بررسی تطبیقی روان‌شناسی وحدت‌مدار و روان‌شناسی وجودی؛ تقابل دو رویکرد معناگرای فطری‌نگر و پدیدارگرا». روان‌شناسی فرهنگی. دورۀ 2. شمارۀ 1. صص 36ـ15.##سوزنچی، حسین. 1399. «فطرت به‌مثابه یک نظریۀ انسان‌شناختی رقیب برای علوم انسانی مدرن». آیین حکمت. دورۀ 12. شمارۀ 44. صص 35ـ7.##شیرازی، محمد بن ابراهیم صدرالدین. 1392. الحکمه المتعالیه فی الأسفار العقلیه الأربعه. ج 5. تهران: دارالمعارف اسلامی.##صارمی نائینی، داوود؛ دانا سالم، محمد؛ شفیعی، شیرین؛ قائدی، حجت. 1396. «بررسی و تأثیر مراتب معماری با توجه به مراتب فطری انسان». کنفرانس پژوهش‌های معماری و شهرسازی اسلامی و تاریخی ایران. صص 18ـ1. شیراز: مؤسسۀ معماری و شهرسازی سفیران راه مهرازی.##طباطبایی، سید محمدحسین. 1374. المیزان فی تفسیر القرآن. ترجمۀ محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.##ـــــــــــــــــــــــــــــ‌. 1422. نهایه الحکمه. قم: مؤسسۀ نشر اسلامی.##ظفرنوایی، خسرو. 1396. «بررسی مفهوم عرفانی فضای تهی در معماری اسلامی ایران». مطالعات هنر اسلامی. شمارۀ 27. صص 74ـ57.##عبودیت، عبدالرسول. 1391. درآمدی به نظام حکمت صدرایی. جلد 3. قم: سمت.##فرهیخته، نورالدین. 1394. داروینیسم و مذهب. تهران: ققنوس.##کرباسی، عاطفه. 1391. «معماری امروز و ابهامی در باب ثابت و متغیر». نشریۀ هنرهای زیبا. دورۀ 17. شمارۀ3. صص 70ـ61.##مطهری، مرتضی. 1394. فطرت. تهران: صدرا.##معماریان، غلام‌حسین. 1391. سیری در مبانی نظری معماری. تهران: سروش دانش.##معماریان، غلام‌حسین؛ دهقانی تفتی، محسن. 1396. «در جست‌وجوی معنایی نو برای مفهوم گونه و گونه‌شناسی در معماری». مسکن و محیط روستا. دورۀ 37. شمارۀ 162. صص 38ـ21.##معماریان، غلام‌حسین؛ طبرسا، محمدعلی. 1392. «گونه و گونه‌شناسی». انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران. دورۀ 4. شمارۀ 2. صص 114ـ103.##مکی‌نژاد، مهدی. 1393. «دیدگاه: مرکزگرایی، تقارن و تکرار در هنرهای سنتی ایران». کیمیای هنر. شمارۀ 10. صص 111ـ99.##مندگاری، کاظم؛ ندیمی، ضحی. 1395. «واکاوی اصول قوام‌بخش حاکم بر مراتب مفهوم مرکز». اقلیم گرم و خشک. شمارۀ 4. صص 47ـ33.##ندیمی، ضحی؛ محمدی، علی؛ مندگاری، کاظم. 1392. «بازخوانی مفهوم مرکز (تبیین مفهوم مرکز از دیدگاه سه اندیشمند حوزۀ هنر و معماری)». صفه. دورۀ 23. شمارۀ4. صص 34ـ21.##نقره‌کار، عبدالحمید. 1392. «خانۀ کعبه، سلول بنیادی در طراحی نیایشگاه‌های مطلوب». پژوهش‌های معماری اسلامی. صص 41ـ25.##نوربرگ‌ـ‌شولتس، کریستیان. 1381. معماری؛ حضور، زبان و مکان. ترجمۀ علیرضا سید احمدیان. تهران: مؤسسۀ معمار نشر.##ـــــــــــــــــــــــــــ‌. 1382. گزیده‌ای از معماری؛ معنا و مکان. ترجمۀ ویدا نوروز براجانی. تهران: مؤسسۀ معمار نشر.##هایدگر، مارتین. 1389. هستی و زمان. ترجمۀ ع. رشیدیان. تهران: نی.##Alexander, C. 2002. The Nature of Orde. California: Ccenter for Environmental Structure.##Arnheim, R. 1988. The Power of the Center, A Study of Composition in the Visual Arts. London: University of California.##Decarlo, G. 1985. "Note sulla Incontinente Ascesa della Tipologia". Casabella. pp 52ـ64.##Jacoby, S. 2016. "Type Versus Typology". Journal of Architectural AssociationSchool for Architecture. (6) 20. Pp 931ـ937.##Moneo, R. 1978. "On Typology". Oppositions. (13). Pp 23-45.## ##

تبیین ماهیت بانکداری غربی، بانکداری بدون ربا، بانکداری اسلامی Explanation of the Nature of Western Banking, Usury-Free Banking, Islamic Banking 1 1 با وجود شبهه ربوی دانستن نظام بانکی ایران در نزد برخی از مراجع عظام و مردم و آثار منفی خلق پول بانکی، هنوز عده‌ای بر این عقیده‌اند که بانکداری کنونی ایران نه تنها بدون ربا بلکه اسلامی است و خلق پول اعتباری بانکی حق مسلم بانک است. برای رد این عقیده در ابتدا ماهیت اصلی بانکداری غربی را تببین کردیم و نشان دادیم دو ویژگی اصلی بانکداری غربی یکی انواع قراردادهای بدهی با نرخ بهره‌های ثابت و با تضمین اصل سرمایه (قرض ربوی) و دیگری خلق پول اعتباری است. قانون پولی و بانکی سال 62 و اصلاحات پیشنهادی اخیر تنها به ویژگی ربوی بانک‌ها و بدون‌ربا کردن آن در قالب عقود مشروع و متنوع کردن آن‌ها برای تأمین اغراض سپرده‌گذار و متقاضی تسهیلات در بخش تجهیز و تخصیص منابع پرداخته‌اند و خلق پول اعتباری بانک‌ها مغفول و یا حق مسلم آن‌ها فرض شده است. این درحالی است که آن ویژگی که بانک را بانک می‌کند همین خلق پول اعتباری است نه آن قرض ربوی. افزون بر مسئلۀ خلق پول اعتباری پرسشی مطرح است مبنی براینکه آیا بانکداری کنونی و اصلاحات اخیر، که ادعا می‌شود نه‌تنها بدون‌ربا بلکه اسلامی است، تا چه اندازه واقعیت دارد؟ پژوهش حاضر بنیادی بوده و با روش تحلیل محتوا و مطالعه کتابخانه‌ای نشان داده است که به‌خاطر حضور ربا و شبهۀ ربا از مسیرهای مختلف در بانکداری کنونی ایران، قانون بانکداری بدون‌ربای سال 62 و اصلاحات پیشنهادی اخیر در گام اول حرکت به‌سوی بانکداری اسلامی یعنی بازداشتن مردم از ارتکاب ربای آشکار است. اما با همۀ تلاش‌های انجام‌شده هنوز نتوانستیم گام لازم دوم را که بدون‌ربا کردن نظام بانکی است تکمیل کنیم و تا ورود به گام سوم، یعنی بانکداری اسلامی، راهی طولانی درپیش داریم. بانکداری اسلامی شاخصه‌هایی دارد که هر ترتیب قانونگذاری و نهادسازی باید از پس احراز و تأمین آن شاخصه‌ها برآید. 2 Despite the fact that some religious leaders and people consider the Iranian banking system as usury and the negative effects of the creation of bank money, some still insist that the current banking in Iran is not only interest-free but also Islamic. And creating bank credit money is the inalienable right of the bank. To refute this idea, we first explain the main nature of Western banking and show the two main features of Western banking. The first feature is the types of debt contracts with fixed interest rates and guaranteed principal (usury loan) and the second feature is the creation of credit money. The Monetary and Banking Law of 1362 and the recent proposed amendments have only paid attention to the nature of usury in banks and have done so in the form of denigrating banking by introducing legitimate contracts and diversifying them to provide depositor and applicant facilities in the field of equipping and allocating resources. In these reforms, the creation of banks' credit money has been neglected or this creation of money has been assumed as their inalienable right. While the feature that makes a bank a bank is the creation of credit money, not that usurious loan. In addition to the issue of credit money creation, the question arises as to how true the current banking and recent reforms, which are claimed to be not only amorphous but also Islamic, are. The present study is fundamental and with the method of content analysis and descriptive and library study showed that due to the presence of usury and usury in various ways in the current banking of Iran, the law of interest-free banking in 1362 and the recent proposed amendments in the first step towards Islamic banking. People are obviously committing usury. Despite all the efforts made, we have not yet been able to complete the second necessary step, which is to demoralize the banking system, and we have a long way to go before entering the third step, namely Islamic banking. Islamic banking has characteristics that any legislative and institutional arrangement must achieve and provide those characteristics. 85 108 2021/06/62021/06/62021/06/62021/06/6 1400/3/16 2021/02/192021/02/192021/02/192021/02/19 1399/12/1 محمداسماعیل توسلی Mohammad Ismail Tavassoli ایران محمدمهدی مجاهدی مؤخر Mohammad Mehdi Mojahedi Moakhar ایران مرتضی خرسندی Morteza Khorsandi ایران Western Banking Usury Banking Usury-Free Banking Islamic Banking بانکداری غربی بانکداری ربوی بانکداری بدون‌ربا بانکداری اسلامی ##قرآن کریم. مترجم حسین انصاریان. 1393. تهران: سازمان دار القرآن الکریم، نشر تلاوت. ##احمدی، محمد حسین؛ حسینی، سید محمد. 1392. راههای شرعی سپردهگذاری در بانکها. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی. ##امام خمینی، سید روح‌الله. 1378. کتاب البیع. جلد 2. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی.##بخش فرهنگی جامعۀ مدرسین حوزۀ علیمۀ قم. 1386. ربا: پیشینۀ تاریخی ربا، ربا در قرآن و سنت، انواع ربا و فرار از ربا. قم: بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیۀ قم).##توسلی، محمد اسماعیل. 1394. تحلیل ماهیت پول و بنیآن‌های اعمال سیاست پولی در اقتصاد اسلامی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. ##ـــــــــــــــ. 1397. «آیا خلق پول اعتباری بانک‌ها «اکل مال به باطل» است؟»، خبرگزاری ایکنا، 29 بهمن 1397، کد خبر: ۳۷۹۱۰۹۳ [https://iqna.ir/fa/news/3791093]##جوادی آملی، عبدالله. 1393الف. «پیام آیت‌الله جوادی آملی به همایش اقتصاد مقاومتی از منظر دین». خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)منطقه قم، 18/02/1393. [https://www.isna.ir/news/93021812342]##الحرالعاملی، شیخ محمد حسن. بی‌تا. وسائل‏الشیعه الی تحصیل مسائل‏الشریعه. بیروت: دار احیاءالتراث العربی.##حسینی دولتآبادی، مهدی. 1395. «ماهیت بانک و دلالت‌های آن برای بانکداری اسلامی». دوفصلنامۀ مطالعات اقتصاد اسلامی. سال هشتم. شمارۀ دوم (پیاپی 16). بهار و تابستان. صص 198-173. ##خاندوزی، سید احسان، 1397 ، «هم‌اکنون 85 درصد ارزش سپرده‌های بانکی متعلق به 5/2 درصد سپرده‌گذاران است»، خبرگزاری تابناک، کد خبر: ۸۱۷۴۸۶، تاریخ انتشار: ۲۷ تیر ۱۳۹۷.##[https://www.tabnak.ir/fa/news/817486]##دفتر همکاری حوزه و دانشگاه. 1374. پول در اقتصاد اسلامی. تهران: سمت.##روحانی، سید علی؛ بنی طبا، سید مهدی. 1395. آسیب‌شناسی نظام بانکی: 7. نظارت شرعی بانک مرکزی. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. ##روحانی، سیدعلی؛ کمیجانی، اکبر؛ ابریشمی، حمید. 1397. «ماهیت بانک و فرایند خلق پول بانکی، نقد دیدگا‌ه‌های رایج و دلالتها». دوفصلنامۀ جستارهای اقتصادی. بهار و تابستان. شمارۀ 29. صص 30-1.##شابرا، محمدعمر. 1992. «نحو نظام نقدی عادل». ترجمۀ سید محمد شکر. عمّان: دارالبشیر للنشر و التوزیع. عمان، اردن.##شفیعی مازندرانی، محمد. 1379. «وام و ربا در نگرش اسلامی». مشهد: آستان قدس رضوی.##شهنازی، روح‌اله؛ پناهی، مجتبی. 1395. «سنجش میزان صوری بودن قراردادهای تسهیلات بانکی: مطالعه موردی بانک ملت شیراز». مجلۀ اقتصاد و بانکداری اسلامی. سال پنجم. شمارۀ 16. پاییز. ##طباطبایی، سید محمد حسین. 1390 ق. المیزان فی تفسیر القرآن. ج 2. بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات. ##ـــــــــــــــــــــــــــــ. 1417ق. المیزان فی تفسیر القرآن. ج 8. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزه علمیۀ قم.##فریدمن، میلتون. 1375. اقتصاد مکتب پولی. ترجمۀ دکتر مهدی تقوی و دکتر حسن مدرکیان. تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.##قانون پولی و بانکی کشور (مصوب 1351) ( با اصلاحات سال‌های بعد). تهران: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.##القرطبی، ابوعبداللَّه محمد بن احمد الانصاری. 1985م. الجامع لاحکام‏القرآن. بیروت: دار احیاءالتراث‏العربی.##مبشری عارف ، محمد. 1398. «نگاهی دوباره به ابعاد شرعی خلق پول». پژوهشکدۀ پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. 02/01/1398. کد:294320. https://www.mbri.ac.ir. ##مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی .1397. «لایحۀ پیشنهادی قانون بانک مرکزی». به شماره و تاریخ 970431 (موجود نزد نویسنده مسئول).##مطهری، مرتضی. 1377. یادداشت‌های استاد مطهری. ج 4. تهران: انتشارات صدرا. ##معصومینیا، علی. 1396. «صوری بودن ۸۵ درصد قراردادهای بانکی». 04/07/1396. خبرگزاری تسنیم. [/www.tasnimnews.com/fa/news/1396/07/04/1529545]##موسویان، سید عباس. 1396. «نشست بررسی مشروعیت خلق پول اعتباری در نظام بانکی»، دانشکدۀ اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی. باز نشر: 12 / 12 / 1396. خبرگزاری فارس. گروه اقتصاد. ##[https://www.farsnews.ir/news/13961211000868]##موسویان، سید عباس. 1386. «نقد و بررسی قانون عملیات بانکی بدونربا و پیشنهاد قانون جایگزین». فصلنامۀ علمی پژوهشی اقتصاد اسلامی. سال هفتم. شمارۀ 25. ##موسویان، سید عباس؛ میسمی، حسین. 1393. بانکداری اسلامی (مبانی نظری ـ تجارب عملی). تهران: پژوهشکدۀ پولی و بانکی.##موسویان، سید عباس؛ میثمی، حسین. 1396. بانکداری اسلامی (بانکداری مرکزی اسلامی و سیاستگذاری پولی و ارزی). تهران: پژوهشکدۀ پولی و بانکی.##نظرپور، محمد نقی؛ موسویان، سید عباس. 1393. بانکداری بدونربا از نظریه تا تجربه. قم: دانشگاه مفید. ##النووی، یحیی بن شرف. بی‌تا. المجموع شرح ‏المهذّب. ج 6، باب 10، کتاب‏الزکاه، باب‏الزکاه الذهب والفضّه. بیروت: دارالفکر.## ##

مروری بر مبانی فلسفی رویکردهای روان‌درمانی در قیاس با مبانی حکمت متعالیۀ ملاصدرا A Review of the Philosophical Foundations of Psychotherapy Approaches In Comparison with the Foundations of Mulla Sadra's Transcendent Wisdom 1 1 هدف نخست این پژوهش بررسی نقش فلسفه در شکل‌گیری رویکردهای روان‌درمانی است. بدین منظور در نگاهی کلی، نسبت میان فلسفۀ غرب و رویکردهای روان‌تحلیلگری فروید و پیروانش، رفتاردرمانی و موج دوم آن شامل رفتاردرمانی منطقی هیجانی و شناخت‌درمانی، گشتالت‌درمانی و درمان مراجع‌محوری بررسی شده است. در بخش دوم، پس از ارائۀ مبانی فلسفی هر یک از رویکردهای ذکرشده، میان مبانی فلسفی به‌‌کارگرفته‌شده در رویکردهای روان‌درمانی و مبانی حکمت متعالیۀ ملاصدرا در سه بخش انسان‌شناسی، هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی قیاس صورت گرفته است. نتایج حاصل از پژوهش در بخش اول نشان می‌دهد که هر کدام از این رویکردها صاحب ریشه‌هایی در فلسفه‌ غربی هستند. نتایج حاصل از بخش دوم پژوهش نشان می‌دهد‌ که در زمینۀ جایگاه ‌پروردگار درهستی، تعریف حدود علم روان‌شناسی، حقیقت وجود انسان، ارادۀ انسان، هدف حیات انسان و نقش عالم ماده در حیات انسان تمایزات قابل توجهی بین مبانی فلسفی رویکردهای ذکر شده با مبانی حکمت متعالیه وجود دارد. روش تحقیق در بخش ابتدایی از نوع کتابخانه‌ای و در بخش دوم تحلیلی‌ـ‌قیاسی و از نوع قیاس نظری است. 2 In this study, the first goal is to investigate the role of philosophy in the formation of psychotherapy approaches. To this end, in a general view, the relationship between Western philosophy and the psychoanalytic approaches of Freud and his followers, behavioral therapy and its second wave, including rational emotive behavioral therapy and cognitive therapy, gestalt therapy and client centered therapy, have been studied. In the second part, after presenting examples of the philosophical foundations of each of the mentioned approaches, a comparison is made between the philosophical foundations of psychotherapy approaches and the foundations of Mulla Sadra's transcendent wisdom in three sections: anthropology, ontology and epistemology. The results of the research in the first part show that each of these approaches has its roots in Western philosophy. The results of the second part of the research show that there are significant differences between the Philosophical Foundations of the above-mentioned approaches and the principles of transcendent wisdom in the field of the position of God in the universe, the definition of the limits of psychology, the truth of human existence, human will, the purpose of human life and the role of the material world in human life. The research method in the first part is library type and in the second part is analytical-deductive and theoretical analogy. 109 134 2021/06/62021/06/62021/06/62021/06/62021/06/6 1400/3/16 2021/02/192021/02/192021/02/192021/02/192021/02/19 1399/12/1 سمانه شیخ نظامی Samaneh Sheikh Nezami ایران Transcendental Wisdom Philosophical Foundations Psychoanalysis Behavior Therapy Cognitive Therapy Gestalt Therapy Client Centered Therapy حکمت متعالیه مبانی فلسفی روان‌تحلیلگری رفتاردرمانی شناخت‌درمانی گشتالت‌درمانی‌ درمان مراجع‌محوری ##آذربایجانی، مسعود. 1395. «چیستی فلسفۀ روان‌شناسی». فصلنامۀ علمی پژوهشی حکمت اسلامی. سال سوم. شمارۀ 2. صص 61ـ39.##احسن، مجید؛ صادقی، مسعود. 1392. «بررسی انتقادی رویکردهای فیزیکالیستی به نفس با تکیه بر شواهد عقلی و نقلی». فصلنامۀ تخصصی فلسفه و کلام. سال دهم. شمارۀ 38. صص 114ـ95.##بادامچی، میثم. 1386. «روان‌تحلیلگری از سه منظر فلسفی». فصلنامۀ روش‌شناسی علوم انسانی (حوزه ودانشگاه). دورۀ 13. شمارۀ 50. صص 173ـ157.##باقری، خسرو؛ خسروی، زهره. 1386. «پژوهش تربیتی: چیستی و روش‌شناسی». فصلنامۀ نوآوری‌های آموزشی. دورۀ 6. شمارۀ 21. صص 76ـ49.##باقری‌پور، اشرف. 1389. «یونگ و روان‌شناسی دین». پژوهش‌های فلسفی. دورۀ 6. شمارۀ 18. صص 179ـ155.##باقری نوع‌پرست، خسرو؛ باقری نوع‌پرست، محمدزهیر. 1390. «مبانی فلسفی و روان‌شناختی تعلیم و تربیت: بررسی تطبیقی دیدگاه‌های سهروردی و هوسرل». پژوهشنامۀ مبانی تعلیم و تربیت. دورۀ 1. شمارۀ 2. صص 20ـ5.##برینگ. ا. جی. 1374. تاریخ علم روان‌شناسی. جلد اول. ترجمۀ سعید شاملو. تهران: رشد.##پروچاسکا، جیمزاو؛ نورکراس، جان. سی. 1381. نظریه‌های روان‌درمانی. ترجمۀ یحی سید محمدی. تهران: رشد.##تلخابی، محمود. 1388. «پژوهش تربیتی: علم یا فلسفۀ بررسی پیامدهای روش‌شناسی علوم شناختی در تعلیم تربیت تازه‌های علوم شناختی». فلسفۀ تعلیم و تربیت. دورۀ 11. شمارۀ 4. صص 85ـ75.##جورج، ریکی. ال.؛ کریستیانی، تزر. اس. 1381. مشاورۀ نظریه‌ها و کاربردها: اهداف، فرایندهای مشاوره و روان‌درمانگری. ترجمۀ رضا فلاحی و محسن حاجیلو. تهران: رشد.##حسن‏زاده آملی، حسن. 1371. عیون مسائلی النفس. تهران: انتشارات امیرکبیر.##خسروپناه، عبدالحسین. 1392. کلام نوین اسلامی. جلد سوم. قم: تعلیم و تربیت اسلامی.##رشلن، موریس. 1372. تاریخ روان‌شناسی. ترجمۀ محمد سروری. تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران. نشر پیکان.##زینتی، علی. 1391. «انسان کامل از دیدگاه روان‌شناسی و صدرالمتألهین». فصلنامۀ معرفت. شمارۀ 38. صص 89ـ78.##ساعتچی. محمود. 1383. نظریه‌های مشاوره و روان‌درمانی. تهران: ویرایش.##سیف، سوسن؛ کدیور، پروین؛ کرمی نوری، رضا؛ لطف آبادی، حسین. 1381. روان‌شناسی رشد 1. تهران: سمت.##شارف، ریچارد. اس. 1398. نظریه‌های روان‌درمانی و مشاوره. ترجمۀ مهرداد فیروزبخت. تهران: رسا.##شمشیری، بابک. 1390. ‌«نقش فلسفه در ساخت و تولید روان‌شناسی اسلامی». روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی. دورۀ 2. شمارۀ 5. صص 44ـ31.##شولتز، سیدنی‌آلن؛ شولتز، دوان‌پی. 1382. تاریخ روان‌شناسی نوین. ترجمۀ حسن پاشاشریفی، علی‌اکبر سیف، خدیجه علی‌آبادی و جعفر نجفی زند. تهران: دوران.##صادق، رضا. 1389. «رئالیسم و معیارهای آن». فلسفۀ دین. دورۀ 7. شمارۀ 6. صص 214ـ187.##صادق‌زاده قمصری، علی‌رضا. 1386. «رویکرد اسلامی به روش‌شناسی پژوهش تربیتی: تبیین امکان و ضرورت». فصلنامه نوآوری‌های آموزشی.دوره 6. شماره21. صص 172ـ141.##صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم. 1360الف. اسرارالآیات. جلد ۱. ترجمۀ محمد خواجوی. تهران: مولی.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‌. 1360ب. تفسیر القرآن الکریم. تحقیق محمد خواجوی. قم: انتشارات بیدار.##ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ. 1981م‌. الف. الحکمه المتعالیه فی الأسفار العقلیه الأربعه. جلد اول. بیروت‌: دار إحیاء التراث العربی. چاپ سوم.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ. 1981م. ب. الحکمه المتعالیه فی الأسفار العقلیه الأربعه. جلد دوم. بیروت‌: دار إحیاء التراث العربی. چاپ سوم.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ. 1981م.‌ ج. الحکمه المتعالیه فی الأسفار العقلیه الأربعه. جلد سوم. بیروت‌: دار إحیاء التراث العربی. چاپ سوم.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ. 1981م‌. د. الحکمه المتعالیه فی الأسفار العقلیه الأربعه. جلد پنچم. بیروت‌: دار إحیاء التراث العربی. چاپ سوم.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ. 1981م‌. د. الحکمه المتعالیه فی الأسفار العقلیه الأربعه. جلد ششم. بیروت‌: دار إحیاء التراث العربی. چاپ سوم.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ. 1981م. ه‌. الحکمه المتعالیه فی الأسفار العقلیه الأربعه. جلد هشتم. بیروت‌: دار إحیاء التراث العربی. چاپ سوم.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ. 1981م. و. الحکمه المتعالیه فی الأسفار العقلیه الأربعه.جلد نهم. بیروت‌: دار إحیاء التراث العربی. چاپ سوم.##ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ. 1375. مفاتیح الغیب. تحقیق محمد خواجوی. تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##طاهری سرتشنیزی، اسحاق؛ عزیزخانی، احمد. 1390. «انسان‌شناسی پست‌مدرن و نقد آن از منظر آموزه‌های دینی». دوفصلنامۀ انسان‌پژوهی دینی. دورۀ 8. شمارۀ 25. صص 35ـ64.##طباطبایی، محمدحسین؛ مطهری، مرتضی. 1364. اصول فلسفه و روش رئالیسم. جلد 1. تهران: صدرا.##عابدینی، مرتضی. 1392. «بررسی تطبیقی مبانی انسان‌شناختی علوم انسانی از منظر حکمت متعالیه و پوزیتیویسم با تأکید بر آرای ملاصدرا و آگوست کنت». پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشکدۀ فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه باقرالعلوم (ع).##فتح‌زاده، حسن. 1388. «اگو از دیدگاه لکان و هوسرل». مجلۀ علمی پژوهشی متافیزیک. دورۀ 1. شمارۀ 3. صص 112ـ102.##فتحی، علی. 1390. «اگزیستانسیالیسم و اصالت وجود با تأکید بر صدرالمتألهین و هیدگر». طلوع. سال دهم. شمارۀ 36. صص 150ـ133.##فروغی، محمدعلی. ۱۳۹۳. سیر حکمت در اروپا. تهران: زوار.##فیروزبخت، مهرداد. 1383الف. الفرد آدلر: گسترۀ نظریۀ شخصیت و روان‌درمانی. تهران: دانژه.##ـــــــــــــــــــ‌. 1383ب. پنجاه سال رفتاردرمانی عقلانی هیجانی. تهران: دانژه.##فیست، جس؛ فیست، گرگوری. 1386. نظریه‌های شخصیت. ترجمۀ یحیی سید محمدی. تهران: روان.##قمی، محسن؛ نبویان، سید اباذر. 1392. تحلیل انتقادی ادلۀ رفتاری. فصلنامۀ علمی پژوهشی آیین حکمت. دورۀ 5. شمارۀ 15. صص 145ـ121.##کشفی، عبدالرسول. 1387. «بررسی و نقد نظریۀ رفتارگرایی فلسفی». فصلنامۀ علمی پژوهشی پژوهش‌های فلسفی کلامی. دورۀ 9. شمارۀ 36. صص 46ـ27.##کوهن، دیوید. 1386. روان‌شناسی روان‌شناسان. ترجمۀ جعفر نجفی زند. تهران: سخن.##لاندین، رابرت ویلیام. 1378. نظریه‌ها و نظام‌های روان‌شناسی. ترجمۀ سید یحیی محمدی. تهران: مؤسسۀ نشر ویرایش.##لی‌هی، رابرت. 1388. تکنیک‌های شناخت‌درمانی. ترجمۀ حسن حمیدپور و زهرا اندوز. تهران: ارجمند.##محظوظی، محمدصادق؛ جان‌بزرگی، مسعود؛ آزادفلاح، پرویز. 1378. سیر تحول نظام‌های روان‌شناسی. تهران: انتشارات جامعۀ پژوهشگران.##مرادی، بهروز. 1392. «بنیادگرایی اسلامی و پست‌مدرنیزم». فصلنامۀ مطالعات جامعه‌شناختی ایران. دورۀ 3. شمارۀ 8. صص 74ـ57.##منصور، محمود. 1396. روان‌شناسی ژنتیک: تحول روانی از تولد تا پیری. تهران: سمت.##مولر، فرناند لوسین. 1368. تاریخ روان‌شناسی. جلد دوم. ترجمۀ علی‌محمد کاردان. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.##میزیاک، هنریک؛ سکستون، ویرجینیا استاوت. 1371. تاریخچه و مکاتب روان‌شناسی. ترجمۀ احمد رضوانی. مشهد: معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی.##میسون، کلی؛ اسریپادا، چاندرا شخار؛ استیچ، استفن. 1392. فلسفۀ روان‌شناسی در قرن بیستم. اطلاعات حکمت و معرفت. ترجمۀ حسین کاظمی یزدی. دورۀ 8. شمارۀ 5. صص 22ـ18.##نارویی، عبدالعزیز؛ خرم‌آبادی، یدالله؛ یزدانی، فریدون. ۱۳۹۳. روانشناسی اسلامی. کنگرۀ بین‌المللی فرهنگ و اندیشۀ دینی. محل برگزاری مرکز راهبری مهندسی فرهنگی شورای فرهنگ عمومی استان بوشهر. صص 394ـ381.##نصر، سید حسین. 1382. صدرالمتألهین شیرازی و حکمت متعالیۀ او. ترجمۀ حسین سوزنچی. تهران: نشرسهروردی.##هانت. م. 1380. تاریخچۀ روان‌شناسی از آغاز تا امروز. ترجمۀ مهدی قراچه‌داغی و شیرین لارودی (افراشی). تهران: پیکان.##هرگنهان بی. آر. 1389. تاریخ روان‌شناسی. ترجمۀ یحیی سید محمدی. تهران: ارسباران.##Araujo ,Saulo de Freitas. 2016. Wundt and the Philosophical Foundations of Psychology: A Reappraisal. London: sprnger International Publishing Switzerland.##Bunge, Mario, Ardila, Rubén. 1987. Philosophy of Psychology. Springer-Verlag New York Inc.##Ellis, Debbie Joffe. 2019. The Power and Compassion of Rational Emotive Behavior Therapy (REBT). Scientific Concepts Behind Happiness, Kindness, and Empathy in Contemporary SocietyNava R. Silton (Marymount Manhattan College, USA).##Fávero M. H. 2018. "Subjectivity and Consciousness. An Epistemological and Philosophical Issue in Psychology". Philosophy of Mind Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy. Vol.57. pp 35-39.##Heinämaa Sara. ;Reuter, Martina. 2009. Psychology And Philosophy Inquiries Into The Soul From Late Scholasticism To contemporary Thought Studies In The History of Philosophy of Mind. Springer Science+Business Media B.V.##Lachman J. L. Lachman R. ButterfieldE. C. 1979. Cognitive Psychology and Information Processing: An Introduction. Contributors. Hillsdale, NJ.: Lawrence Erlbaum Associates##O'Donohue.William. 2013. Clinical Psychology and the Philosophy of Science. New York: Springer International Publishing Switzerland.##Wakefield, Jerome C. 2018 .Freuid and Philosophy of Mind. Springer International Publishing Switzerland.## ##

نقش اعدادی «قوانین طبیعی» و «دلایل» در تعین پدیده‌‌های اجتماعی The Role of "Natural Laws" and "Reasons" in Determining Social Phenomena as a Subsidiary Factor 1 1 یکی از مسائل مهم فلسفۀ علوم اجتماعی توضیح رابطۀ رویکرد تبیین‌‌گرایی با تفسیرگرایی در فهم پدیده‌‌های اجتماعی است که عموماً در پرتو تمایز میان علت و دلیل بیان می‌‌شود. تبیین یک پدیدۀ اجتماعی توضیح چرایی وقوع آن رویداد براساس علل وقوع است؛ اما هدف در تفسیر، فهم عمیق یک کنش اجتماعی براساس دلایل و قصد کنشگر است. در این مقاله، براساس تقریری از دیدگاه متفکران معاصر نوصدرایی دربارۀ تمایز علیت طبیعی و علیت الهی، نشان داده می‌‌شود که تمام پدیده‌‌های عالم طبیعت دچار تعین ناقص هستند و رابط طبیعی اشیا تنها زمینه‌ساز تحقق رویدادهای طبیعی و انسانی است. در حوزۀ پدیده‌های انسانی و اجتماعی نیز ارادهْ علت قریب برای تعین پدیده‌‌های اجتماعی است، ولی به سبب امکان تخلف اراده از شوق و دلایل برانگیزانندۀ آن، دلایل نیز تنها زمینه‌ساز کنش‌های انسانی و اجتماعی هستند. 2 One of the important issues in the philosophy of social sciences is to explain the relationship between the explanation and interpretation in understanding social phenomena; this is generally explained by the distinction between cause and reason. A social explanation is explaining why that event occurs based on the causes of the occurrence, but in interpretation, the goal is a deep understanding of a social action based on the reasons and intent of the actor. In this paper, based on a description of the distinction between natural cause and divine cause, it is shown that all phenomena in the natural world are underdetermined; as a result, the “laws of nature”, which express the natural relations of objects, are the only subsidiary factor for the realization of natural and social events. In the field of social phenomena, the “free will” is the immediate cause of the determination of social phenomena, but due to the possibility of violating the free will from enthusiasm and its motivating reasons, the reasons are the only subsidiary factor for social actions. 135 151 2021/06/62021/06/62021/06/62021/06/62021/06/62021/06/6 1400/3/16 2021/02/192021/02/192021/02/192021/02/192021/02/192021/02/19 1399/12/1 مهدی عاشوری Mahdi Ashoori ایران Social Explanation Interpretation Causation Reason Natural Laws Subsidiary Factor تبیین اجتماعی تفسیر علیت دلیل قوانین طبیعی علیت اعدادی ##ابن‌‌سینا، حسین. 1404. الشفاء (طبیعیات). تحقیق ابراهیم مدکور. قم: مکتبه آیت‌اللّه‌ النجفی.##ـــــــــــــــــ‌. 1363. الشفاء (الهیات). تحقیق الاب قنواتی و سعید زاید. تهران: ناصرخسرو. ##ـــــــــــــــــ‌. 1384. شرح الاشارات و التنبیهات. تحقیق کریم فیضی. قم: مؤسسۀ مطبوعات دینی.##عبودیت، عبدالرسول. 1385. درآمدی به نظام حکمت صدرایی. جلد اول. تهران: سمت.##جوادی آملی، عبدالله. ١٣٨٦. رحیق مختوم (شرح جلد اول اسفار). جلد ٧. قم: مرکز نشر اسراء.##دوانی، محمد. 1411ق. ثلاث رسائل. تحقیق احمد تویسرکانی. م‍ش‍ه‍د: آس‍ت‍ان‍ه‌ ال‍رض‍وی‍ه‌ ال‍م‍ق‍دس‍ه‌، م‍ج‍م‍ع‌ ال‍ب‍ح‍وث‌ الاس‍لام‍ی‍ه‌.##ذاکری، مهدی. 1394. درآمدی به فلسفۀ عمل. تهران: سمت.##شیرازی، صدرالدین محمد. 1410ق. الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه. بیروت: داراحیاء التراث العربی.##ــــــــــــــــــــــــــــ‌. 1382. شرح و تعلیقه بر الهیات شفاء. تهران: بنیاد حکمت صدرا.##ــــــــــــــــــــــــــــ‌. 1394. شرح هدایه اثیریه. تهران: بنیاد حکمت صدرا.##کاتبی قزوینی، علی. 1384. حکمه العین. ته‍ران: ان‍ج‍م‍ن‌ آث‍ار و م‍ف‍اخ‍ر ف‍ره‍ن‍گ‍ی‌.##مصطفوی، سید حسن. 1393. الهیات نجات: تقریرات دروس آیت‌الله مصطفوی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##مطهری، مرتضی. 1379. مجموعه آثار استاد شهید مطهری. جلد 6 (متن و پاورقی‌های اصول فلسفه و روش رئالیسم)، جلد 7 (شرح الهیات شفاء 1)، جلد 11 (شرح مبحث حرکت اسفار). تهران: صدرا.##یغمایی، ابوتراب. 1395. «فعل الهی غیرمداخله‌‌گرایانه و نظریۀ علیت نوصدرایی». فصلنامۀ اندیشۀ دینی. شمارۀ 61. دانشگاه شیراز. زمستان. صص 131ـ144.##Butterfield, J. 1998. "Determinism and Indeterminism" .Routledge Encyclopedia of Philosophy. E. Craig (ed.). London: Routledge.##Davidson, D. 1963. "Actions، Reasons and Causes" .Journal of Philosophy. Vol. 60. No. 23. American Philosophical Association. pp. 685-700.##Hempel, Carl G. 1965. Aspects of Scientific Explanation and other Essays in the Philosophy of Science. New York: Free Press.##Kim, J. 1993. "Supervenience and Mind: Selected Philosophical Essays". Cambridge University Press. P 280.##Psillos, S. 2002. Causation & Explanation. McGill-Queen's University Press.##Richardson, Kara. 2013. "Avicenna's Conception of the Efficient Cause", British Journal for the History of Philosophy. 21 (2). Pp 39ـ220.##Rosenberg, Alexander. 2012. Philosophy of Social science. 4th Ed. Westview Press.## ##