نقدی بر هرمنوتیک به‌عنوان روشی برای فهم متون دینی و روان‌شناسی Critical view to hermeneutics as a method of interpretation of religious texts and psychology 1 1 چکیده هرمنوتیک را هنر تفسیر متن دانسته‌اند و روش هرمنوتیکی می‌تواند روشی برای فهم و تفسیر هر متنی از جمله متون دینی و علمی باشد. در نوشته حاضر به روش‌های هرمنوتیکی به لحاظ سیر تاریخی و کاربردی (هرمنوتیک متنی و فلسفی) پرداخته شده و از جهت دسترسی به ذهنیت مؤلف و معنای متن به دو نوع شیوه تفسیر دستوری و روان‌شناختی (فنی) اشاره شده است. همچنین با توصیف دیدگاه امثال شلایرماخر ، دیلتای ، هایدگر و گادامر رویکرد هرمنوتیکی آن‌ها نقد و بررسی شد؛ همان‌گونه که به نگاه امثال ویگوتسکی و آزوبل درباره رفتار و ویژگی‌های انسان به‌عنوان یک متن پژوهشی پرداخته شد. همچنین از مسائل مورد توجه در حوزه هرمنوتیک، تفاوت «تأویل یا تفسیر قرآن کریم» با سایر متون حتی با متن کتاب مقدس است. اندیشمندان علوم قرآنی و نیز مفسران در سامان‌دادن بحث تأویل قرآن کریم و روشمندکردن آن سهم بسزایی داشته‌اند؛ از جمله اینکه برای تفسیر و تأویل قرآن ضوابط و معیارهایی وجود دارد تا مفسر را یاری رساند تا در ورطه تفسیر به رأی نیفتد. اما می‌توان گفت محدودیت‌هایی چون تفسیر به رأی و نسبی‌گرایی هم در تفسیر متون دینی و هم علمی از جمله در حوزه تعلیم و تربیت و مباحث روان‌شناختی وجود دارد. هدف این پژوهش «نگاهی نقادانه به هرمنوتیک به‌عنوان روشی برای فهم متون دینی و روان‌شناسی» است. به این منظور با بررسی برخی منابع و متون مرتبط با موضوع و با روش توصیفی-تحلیلی، نوشته حاضر به دنبال پاسخی برای پرسش‌های زیر است: 1- با توجه به متون روان‌شناسی و حوزه تعلیم و تربیت، اگر مجموعه زندگی انسان به مثابه «متنی» است با قابلیت تفسیر، این تفسیر چگونه و با چه ویژگی‌هایی امکان‌پذیر است؟ 2- آیا از روش هرمنوتیک می‌توان به‌عنوان روش تحقیق و پژوهش در مطالعات دینی بهره برد؟ 3- محدودیت‌ها و کاستی‌های روش هرمنوتیک در رویکردهای دوگانه دینی و روان‌شناسی کدام است؟ 2 Abstract Hermeneutics of art known text commentary and hermeneutics method can be the path of understanding and interpretation of any text, including religious and scientific texts. In writing, studying the hermeneutical methods in terms of historical and functional (text and philosophical hermeneutics) as well as the access to the mind of the author and meaning of the text into two kinds of grammatical interpretation and psychological practices (technical) are mentioned. It also describes the views of the likes of Schleiermacher, Dilthey, Heidegger and Gadamer's hermeneutics approach them critically examined, As look at the likes of Vygotsky and Ausubel about the behavior and characteristics of human was discussed as a research text. Also of concern in the field of hermeneutics, the difference "hermeneutic or interpretation of the Quran" with other texts even with the text of the Bible. Including that there are criteria for the interpretation of the Quran,To assist the interpreter to be not in the abyss tafsir bi-al-ra’y (interpretation based on personal opinion ). Quranic scholars and Commentators also discussed the organization of the interpretation of the Quran and Systematizing it have contributed. But it can be said, there is restrictions such as tafsir bi-al-ra’y (interpretation based on personal opinion ) ,and relativism in the interpretation of religious texts and scientific ,Including in the field of education and psychological issues as well. The aim of this study is critically view to hermeneutics as a method of interpretation of religious and psychology texts. For this purpose, by examining some of the relevant texts and sources related to the topic and with descriptive – analytical method, this paper is trying to answer the following questions: 1- According to psychology and field of education texts, If a man lives as text with the ability to interpret, this interpretation of how and with what characteristics is it possible? 2- Is the hermeneutic method can be used as a method of research in religious studies? 3- What are Limitations and shortcomings hermeneutics method in the dual approach religion and psychology? 7 30 2016/02/16 1394/11/27 2016/07/23 1395/5/2 سعید موسی پور Saeid Mousavipour استادیار، دکترای تخصصی روانشناسی، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اراک ایران s-moosavipoure@araku.ac.ir سعید فخاری Saeid Fakhari استادیار، دکترای تخصصی الهیات، دانشگاه فرهنگیان پردیس شهید باهنر اراک ایران fakharisaeid@yahoo.com Keywords: Religious texts psychology understanding hermeneutics interpretation explicate. کلیدواژه‌ها: متون دینی روان‌شناسی فهم هرمنوتیک تفسیر تأویل. ##اتکینسون، ریتا ال و همکاران. 1385. زمینه روان‌شناسی هیلگارد (ترجمه محمدنقی براهنی و همکاران). تهران: رشد (تاریخ انتشار به زبان اصلی، 2000).##بانکی، فرزین، رته، فریدریش کارل. 1378. مقدمه‌ای بر روش‌های تحقیق در تعلیم و تربیت. (ترجمه احمدعلی حیدری و حسین میرلوحی). تهران: پژوهشکده تعلیم و تربیت.##پورحسن، قاسم. 1384. هرمنوتیک تطبیقی «بررسی همانندی فلسفه تأویل در اسلام و غرب». تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.##حسنی، سیدحمیدرضا. 1383. هرمنوتیک علوم انسانی «درآمدی بر هرمنوتیک ویلهلم دیلتای». فصلنامه انجمن معارف اسلامی ایران. شماره اول. صص 120-103.##رهبری، مهدی. 1385. هرمنوتیک و سیاست (مروری بر نتایج سیاسی هرمنوتیک فلسفی هانس گئورگ گادامر). تهران. کویر.##سبحانی، جعفر. 1385. هرمنوتیک. قم. مؤسسه امام صادق (ع). چاپ دوم.##ستاری، علی 1380. هرمنوتیک و تعلیم و تربیت. فصلنامه تعلیم و تربیت (آموزش و پرورش). شماره 68، صص 122-103.##سیف، علی‌اکبر. 1389. روان‌شناسی پرورشی نوین (روان‌شناسی یادگیری و آموزش). تهران: دوران. ویرایش ششم.##سیوطی، جلال‌الدین. 1380. الاتقان فی علوم القرآن. تحقیق ابراهیم. محمد. ابوالفضل. تهران. فخرالدین. ج 2. صص 178-181.##فی، برایان. 1383. پارادایم‌شناسی علوم انسانی. (ترجمه مرتضی مردی‌ها). تهران. پژوهشکده مطالعات راهبرد (تاریخ انتشار به زبان اصلی، 1996).##کچویان، حسین و شاریخ، صباح الدین. 1382. هرمنوتیک و اسلام. مجله بازتاب اندیشه. شماره 48، ص 41-38.##متقی‌فر، سعید. 1389. روش هرمنوتیکی. مجله بازتاب اندیشه. شماره 4..##مجتهد شبستری، محمد. 1379. هرمنوتیک. کتاب و سنت. تهران. طرح نو. چهارم.##مسعودی، جهانگیر. 1386. هرمنوتیک به مثابه روش تحقیق در علوم دینی. فصلنامه پژوهش‌‌های فلسفی- کلامی. سال هشتم. شماره سوم و چهارم. صص 57-25.##معرفت، محمدهادی. 1383. التفسیر و المفسرون. ج اول. مشهد. دانشگاه علوم اسلامی رضوی. دوم.##ـــــــــــــــــــ. 1385. تفسیر و مفسران، ج اول. قم. مؤسسه فرهنگی تمهید. سوم.##ـــــــــــــــــــ. 1378. علوم قرآنی. قم. مؤسسه فرهنگی تمهید. اول.##واعظی، احمد. 1383. ساحت‌های معناپژوهی. فصلنامه حوزه و دانشگاه. شماره 39، ص 69.## ##

جایگاه «فراروان‌شناسی» در روان‌شناسی اسلامی The Position of parapsychology in Islamic Psychology 1 1 چکیده سؤال اصلی پژوهش این است که «فراروان‌شناسی» در روان‌شناسی اسلامی چه جایگاهی دارد؟ آیا می‌توان در روان‌شناسی اسلامی، از «فراروان‌شناسی» بی‌نیاز بود؟ روش این پژوهش عبارت است از: تحلیل محتوای متون دینی و روان‌شناختی به‌صورت نظری و مفهومی. دستاوردهای پژوهش نیز عبارت است از: 1. «فراروان‌شناسی» در روان‌شناسی معاصر وارد شده است؛ 2. تجلیات و مصادیق فراروان‌شناسی در بعضی جوامع امروزی، بسیار متنوع و زیاد است؛ 3. روان‌شناسی اسلامی، به‌تناسب موضوعاتی مثل «ایمان به غیب»، «انگیزه‌های متعالی»، «ادراکات فراحسی» و... که مطرح می‌کند، ارتباط روشنی با «فراروان‌شناسی» ایجاد می‌کند؛ 4. اگر بخواهیم رفتارهای انسان را در مقیاس دنیا و آخرت بررسیِ روان‌شناختی کنیم، چاره‌ای نداریم جز اینکه به امور فراروان‌شناختی نیز توجه داشته باشیم. 2 Abstract The main question of this research was: Where is the position of parapsychology in Islamic psychology? Doesn't Islamic psychology need meta-psychology? Content analysis of religious and psychological texts was theoretically and conceptually applied in this research. The research results are: 1. parapsychology is in contemporary Psychology; 2. In some societies existing today, the examples of parapsychology are very various; 3. There is an obvious relationship between Islamic psychology and parapsychology because of some issues like "faith in the unseen", "high motivations", and "extrasensory perceptions" that Islamic psychology arises; 4. If we want to do a psychological analysis of human's behaviors in the scale of this world and the other, we have no choice but to pay attention to meta-psychological issues. 31 52 2016/02/162015/09/13 1394/6/22 2016/07/232016/03/5 1394/12/15 محمد کاویانی Mohammad Kavyani عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ایران M_kavyani@rihu.ac.ir Keywords: parapsychology Islamic psychology extrasensory perception psychology in Koran faith in the unseen کلیدواژه‌ها: فراروان‌شناسی روان‌شناسی اسلامی ادراک فراحسی روان‌شناسی در قرآن ایمان به غیب. ##• قرآن کریم. ترجمه آیت‌الله مکارم شیرازی.##1. ابن‌سینا، ابی علی الحسین بن علی. 2005= 1425= 1384. مجربات ابن‌سینا الروحانیه. بیروت. موسسه النور للمطبوعات.##2. ابن‌سینا، حسین 1375. الاشارات و التنبیهات. قم. نشر البلاغه. چاپ اول.##3. ابن‌سینا، حسین. 1375ب. النفس من کتاب الشفاء. تحقیق آیت‌الله حسن‌زاده آملی. مرکز النشر التابع لمکتب الاعلام الاسلامی. قم. ##4. ابن عربی، محمد بن علی. 1381. الفتوحات المکیه. ترجمه محمد خواجوی، محمد. ج 3. تهران. نشر مولی.##5. اروین، هروی جی. 1389. مقدمه‌ای بر فراروان‌شناسی، ترجمه سید احمد جلالی. تهران. پادرا.##6. ایوان، کاستلان. 1368. پیراروان‌شناسی. ترجمه شهرنوش پارسی‌پور. تهران. سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.##7. الماسیان، حسین. 1368. قوای نامرئی در بیان علوم مغناطیس. تهران. انتشارات گوتنبرگ. چاپ اول.##8. آیزنک و دیگران. 1376. روح و دانش جدید. مترجم و گردآورنده محمدرضا غفاری. ویراستار بهاءالدین خرمشاهی. تهران. دفتر نشر فرهنگ اسلامی. ##9. بحرانی، ابن میثم. 1366. شرح نهج‌البلاغه. ج 2. مشهد. آستان قدس رضوی.##10. بنجامین، ولمن. 1375. اختلالات روان-تنی. ترجمه بهمن نجاریان و همکاران. تهران. رشد.##11. بهشتی، محمد. 1375. کیفیت ارتباط ساختمان وجود انسان. حوزه و دانشگاه. ش 9.##12. چوییرا، دیپک. 1374. ذهن بی‌انتها، جسم پردوام: کوانتوم و پیرنشدن. ترجمه مهدی قراچه‌داغی. تهران. البرز.##13. حاتمی، محمدرضا. «تعامل جسم و روان». معرفت. شماره97. قم مؤسسه آموزشی-پژوهشی امام خمینی (ره).##14. حسن‌زاده آملی، حسن. 1371. مجله کیهان اندیشه، شماره 44 .##15. حسن‌زاده آملی، حسن. 1371. عیون مسائل النفس. تهران. انتشارات امیر کبیر.##16. حسن‌زاده آملی، حسن. 1387. دروس معرفت نفس. تهران. شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.##17. دانش، حسین. 1380. روان‌شناسی معنوی. ترجمه نورالدین رحمانیان. تهران. انتشارات.##18. ریچارد، بوتبی. 1386. فروید در مقام فیلسوف: فراروان‌شناسی پس از لاکان. ترجمه سهیل سمی. تهران. ققنوس. ##19. شیروانی، علی 1390. «تبیین فلسفی وقوع تجربه دینی از نظر ابن‌سینا». معرفت فلسفی. شماره 3.##20. صدرالدین شیرازی، محمد ابن ابراهیم. 1362. مبدأ و معاد. ترجمه احمدبن الحسینی اردکانی. به کوشش عبدالله زنونی. تهران. مرکز نشر دانشگاهی.##21. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. 1981. الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه. بیروت. دارالاحیاء التراث. چاپ سوم.##22. طاووسی (کابوک)، شعبان. 1366. روان‌شناسی هیپنوتیزم. چاپ هشتم. تهران. ناشر: مؤلف.##23. عبید، رئوف. 1371. انسان روح است نه جسد. ترجمه زین‌العابدین کاظمی خلخالی. تهران. نشر دنیای کتاب چاپ هشتم.##24. فعّالی، محمدتقی. 1378. ایمان دینی در اسلام و مسیحیت. تهران. کانون اندیشه جوان.##25. کاویانی، محمد. 1391. سبک زندگی اسلامی و ابزار سنجش آن. قم. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##26. کاویانی، محمد. 1393. روان‌شناسی در قرآن. قم. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.##27. مازلو، ابراهام. 1374. افق‌های والاتر فطرت انسان. ترجمه احمد رضوانی. مشهد. آستان قدس رضوی. معاونت فرهنگی.##28. مصباح یزدی، محمدتقی. 1381. پندهای امام صادق(ع) به ره جویان صادق. قم. مؤسسه آموزشی-پژوهشی امام خمینی (ره).##29. مظاهری سیف، حمیدرضا. 1388. جریان‌شناسی انتقادی عرفان‌های نوظهور. قم. پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی. چاپ دوم.##30. معظمی، داوود، و همکاران. 1373. «اثر آرامش عضلانی بر پاسخ لنفوسیت‌های آ». پژوهش‌های روان‌شناسی. ش5، ##31. مکارم شیرازی، ناصر. 1371. تفسیر نمونه. تهران. دارالکتب الاسلامیه.##32. نادری، محمدتقی. 1385. تمرکز برای تقویت جسم و جان و حواس ظاهر و باطن. تهران. موسسه فرهنگی هنری بشیر علم و ادب. چاپ اول.##33. نهجالبلاغه. قم. 1387. تهران. مؤسسه فرهنگی و اطلاعرسانی تبیان.##34. هامفری، نائومی. 1370. مدیتیشین. ترجمه دکتر جمالیان. تهران. ناشر: مترجم. چاپ اول.## ##

معنا، مبنا و پیشینه طبقه‌بندی علوم در تمدن اسلامی و ایده‌ای برای دست‌یابی به طبقه‌بندی جدید علوم سیاسی The Meaning, the Basis and the Background of Classification of Sciences in Islamic Civilization and an Idea for Achieving a New Classification in Political Sciences 1 1 چکیده این مقاله به‌منظور پاسخ به یک سؤال اصلی و سه سؤال فرعی شکل گرفته است. سؤال اصلی عبارت است از اینکه چگونه می‌توان بر اساس دارایی‌های تمدنی در طبقه‌بندی علوم، مبتنی بر علوم انسانیِ اسلامی به طبقه‌بندی تازه و اولیه‌ای در حوزه دانش سیاسی دست یافت؟ و سه سؤال فرعی نیز عبارت است از اینکه: اولاً: طبقه‌بندی علوم چیست و چه فوائد و آثاری دارد؟ ثانیاً: چه نسبتی میان اوج‌گیری تمدن اسلامی در مقاطعی از تاریخ و طبقه‌بندی علوم وجود دارد و این نسبت در تمدن نوین اسلامی چگونه برقرار خواهد شد؟ ثالثاً: تفاوت طبقه‌بندی علوم در میان متفکران اسلامی و متفکران غربِِ جدید در چیست؟ بر این اساس، این مقاله، ضمن تبیین مفهوم، اهمیت، مختصات و فوائد طبقه‌بندی علوم و نقش و جایگاه آن در اوج‌گیری تمدن اسلامی، به معنای تمدن نوین اسلامی و رابطه آن با تمدن باسابقه اسلامی می‌پردازد. سپس، با مروری گذرا بر معیارهای رایج در طبقه‌بندی علوم، به برترین طبقه‌بندی‌های دانشمندان مسلمان در قرون گذشته نظیر فارابی، ابن‌سینا، صدرالمتألهین و... و هم‌چنین دانشمندان غربی نظیر کونت و بیکن نگاهی می‌اندازد و می‌کوشد مبانی متفاوت طبقه‌بندی در دو تمدن اسلامی و غربی را توضیح دهد. در ادامه، مقاله ضمن ترسیم رابطه کلان علوم انسانیِ اسلامی با طبقه‌بندی علوم، وارد تبیین جایگاه سیاست در طبقه‌بندی علوم می‌شود. در این بخش از مقاله، ابتدا ضمن ارائه تعاریف و کارکردهای فلسفه سیاسی، فلسفه علم سیاسی و دانش سیاسی و تشریح مختصر انواع رویکردهای موجود به آن‌ها، قلمروی دانش سیاسی و نقش آن در طبقه‌بندی دانش سیاسی را توضیح می‌دهد. در پایان، این مقاله با ارائه یک شبه‌طبقه‌بندی برای دانش سیاسی از منظر علوم انسانیِ اسلامی، تلاش می‌کند مزیّت‌‌های طبقه‌بندی سنتی و مدرنِ دانش سیاسی را حفظ نماید. 2 Abstract The present article aims at answering a major question and three subsidiary ones. The major question is: “How can one achieve a new and initial classification in political sciences according to Islamic humanities based on civilization assets in classification of sciences?” The subsidiary questions are: (a) “What is classification of sciences and what are its uses and consequences?”, (b) “What is the relationship between development of Islamic civilization in some periods of history and classification of sciences, and how will this relationship be established in modern Islamic civilization?” and (c) “What is the difference between classification of sciences among Islamic thinkers and new western thinkers?” Accordingly, the present article – while explaining the concept, importance, features and uses of classification of sciences and its role and status in the development of Islamic civilization – deals with the meaning of modern Islamic civilization and its relationship with old-line Islamic civilization. It, then, briefly reviews the common criteria in classification of sciences, and catches a glimpse of the most prominent classification of Muslim scholars in previous centuries, including Farabi, Avicenna, Mulla Sadra, as well as western scholars such as Kant and Bacon, attempting to explain the bases of classification in Islamic and western civilizations. It also delineates the major relationship of Islamic humanities with classification of sciences, explaining the status of politics in classification of sciences. In that section, we first present definitions and functions of political philosophy, philosophy of political sciences and political knowledge as well as a brief explanation of various approaches to them, explaining the domain of political science and its role in classification of political sciences. At the end, the article presents a quasi-classification of political sciences from the viewpoint of Islamic humanities, attempting to preserve the merits of traditional and modern classification of political sciences. 53 86 2016/02/162015/09/132015/10/10 1394/7/18 2016/07/232016/03/52016/04/3 1395/1/15 رضا غلامی Reza Gholami دانش‌آموخته حوزه علمیه و دانشجوی مقطع دکتری رشته علوم سیاسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران gholami@sccsr.ac.ir Keywords: Islamic civilization modern Islamic civilization science classification of sciences religious worldview atheistic worldview religious science secular science political philosophy political science. کلیدواژه‌ها: تمدن اسلامی تمدن نوین اسلامی علم طبقه‌بندی علوم جهان‌بینی دینی جهان‌بینی الحادی علم دینی علم سکولار فلسفه سیاسی دانش سیاسی. ##قرآن مجید.##نهج‌البلاغه.##ابن‌خلدون، عبدالرحمن، 1390. مقدمه ابن‌خلدون (2 جلد). ترجمه محمد پروین گنابادی. تهران. شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.##اشتراوس، لئو. 1373. فلسفه سیاسی چیست؟. ترجمه فرهنگ رجایی. تهران. شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.##الهی‌تبار، علی. 1391. علل انحطاط مسلمین از دیدگاه شهید مطهری و دکتر شریعتی. قم. دفتر نشر معارف.##جان احمدی، فاطمه. 1391. تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی. قم. دفتر نشر معارف.##جرداق، جرج. 1417. روائع نهج‌البلاغه. مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیه. چاپ دوم.##جعفریان، رسول. 1381. صفویه از ظهور تا زوال. تهران. مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.##جوادی آملی. عبدالله. 1386. منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. قم. مرکز نشر اسراء.##ـــــــــــــــــ . 1389. رحیق مختوم (جلد اول). قم. مرکز نشر اسراء.##خاکرند، شکرالله. 1392. سیر تمدن اسلامی. قم. بوستان کتاب.##دان، راس ئی و همکاران. 1384. تاریخ تمدن و فرهنگ جهان (4 جلد). تهران. انتشارات طرح نو.##داوری اردکانی، رضا. 1390. ما و تاریخ فلسفه اسلامی. تهران. سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##راسل، برتراند. 1373. تاریخ فلسفه غرب (2 جلد). ترجمه نجف دریابندری. تهران. انتشارات کتاب پرواز.##زیدان، جرجی. 1392. تاریخ تمدن اسلام. ترجمه و نگارش علی جواهرکلام. تهران. انتشارات امیرکبیر.##سجادی، سیدصادق. 1360. طبقه‌بندی علوم در تمدن اسلامی. تهران. انتشارات امیرکبیر.##سجادی، سیدجعفر. 1375. فرهنگ علوم فلسفی و کلامی. تهران. انتشارات امیرکبیر.##طباطبایی، محمدحسین؛ مطهری، مرتضی. 1359. اصول فلسفه و روش رئالیسم. قم. دفتر انتشارات اسلامی.##عزیزی، عباس. 1386. مصباح الشریعه و مفتاح الحقیقه (رهنمودهای امام صادق(ع)).انتشارات صلاه. چاپ چهارم.##فارابی، ابونصر. 1389. احصاء العلوم. ترجمه حسین خدیو جم. تهران. شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.##محمدی، مجید. 1376. جامعه مدنی به منزله یک روش. تهران. نشر قطره.##مطهری، مرتضی. 1369. آشنایی با علوم اسلامی (جلد اول). تهران. انتشارات صدرا.##منز، آدام. 1388. تمدن اسلامی در قرن چهارم و پنجم هجری. ترجمه علیرضا ذکاوتی قراگزلو. تهران. انتشارات امیرکبیر.##نجفی، موسی. 1382. مراتب ظهور فلسفه سیاست در تمدن اسلامی. تهران. مؤسسه دانش و اندیشه معاصر.##نصر، سیدحسین و لیمن، الیور. 1389. تاریخ فلسفه اسلامی (جلد اول). تهران. انتشارات حکمت.##نصر، سیدحسین. 1391. علم و تمدن در اسلام. ترجمه احمد آرام. تهران. شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.##واعظی، احمد. 1378. حکومت دینی؛ تأملی در اندیشه سیاسی اسلام. قم. نشر مرصاد.## ##

روش‌شناسی حل مسائل اخلاق زیستی در نظام فقهی ـ حقوقی اسلام Bioethics Methodology in the Islamic Legal System 1 1 چکیده روش‌شناسی اخلاق زیستی اسلامی عهده‌دارِ تبیین منطق و چارچوبِِ استخراج قواعد رفتاری حوزه زیستی است. این منطق و چارچوب که متناسب با اراده‌گرایی حکیمانه است، در موارد ذیل به کار می‌آید: شناخت مسئله، موضوع و رجوع به منابع و ادلۀ معتبر. در این نوشتار، روش‌شناسی اخلاق زیستی اسلامی، در سه بخش سامان‌دهی شده است؛ «روش شناسایی حل مسئله»، «موضوع‌شناسی» و «حکم‌شناسی». در بخش مسئله‌شناسی مشخص خواهد شد «شناخت مسئله» با توجه به شرایط محیطی به ویژه مبانی فکریِ محیط شکل‌گیری، با «حل مسئله» متفاوت است. محقق هنگام مواجهه با هر مسئله باید مشخص سازد از اساس مسئله‌ای وجود دارد یا وجود مسئله، توهم شده یا مختص محیط دیگری بوده است؛ بر فرض وجود، سنخ آن چیست؛ تا در مراحل بعد بتوان روشن ساخت با توجه به سنخ مسئله، روش‌شناسیِ پاسخ به آن چیست. در بخش حکم‌شناسی نیز، سنخ قواعد مورد نیاز در این حوزه بر اساس سنخِ مسائلِ آن تبیین شده است؛ از جمله: مصالح معتبر، سیاست‌ها و قواعد کلی. 2 Abstract The methodology of Islamic bioethics explains the logic and framework to understand the problem, subject and referring from the sources and valid evidence with the aim of extracting bio-field behavior rules in accordance with the rational command theory. The methodology of Islamic bioethics is organized here based on three part of problem-solving, understanding the subject matter and inferring the rule. In the part of understanding the problem I will explain that recognizing the problem has different aspects. Due to environmental conditions, especially to the theoretical environment around the formation and problem solving context when faced with any problem, the researcher should determine that is there any real problem or there is an illusion or the problem is specific to another environment. And also on the assumption that the problem exists what sort of problem it is and based on the answer what is the methodology for solving the problem. In the rule inferring part I discuss the sort of inferring methods and institutions including authentic expedients, policies and general rules. 87 112 2016/02/162015/09/132015/10/102015/10/30 1394/8/8 2016/07/232016/03/52016/04/32016/04/3 1395/1/15 مهدی معلی Mahdi Moalla پژوهشگر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ایران mahdimoalla@ut.ac.ir Keywords: methodology bioethics rational command theory problem-solving rule inferring. واژگان کلیدی: روش شناسی اخلاق زیستی مسئله شناسی موضوع شناسی حکم شناسی. ##الاشقر، سلیمان. 1413 ق. تاریخ الفقه اسلامی. اردن. دارالنفائس.##انصاری (شیخ)، مرتضی. 1416 ق. فرائد الاصول. قم. مؤسسه النشر الاسلامی.##جمعی از مؤلفان. 1379. مأخذشناسی قواعد فقهی. قم. پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.##جمعی از نویسندگان. 1386. (نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها). فلسفه اخلاق با تکیه بر مباحث تربیتی. تهران. نشر معارف.##حسینی مراغی، سیدمیر عبدالفتاح. 1417 ق. العناوین الفقهیه. قم. مؤسسه النشر الاسلامی.##حکمت نیا، محمود؛ کاظمینی، محمدحسین. درآمدی بر مسئلهشناسی حقوقی با تأکید بر نظام حقوقی زن و خانواده در اسلام. فقه و حقوق خانواده. شماره 53. پاییز و زمستان 1389. صص 68 - 95.##حکیم، سیدمحمدتقی. 1418 ق. الاصول العامه للفقه المقارن. قم. مجمع جهانی اهل البیت (ع).##خسروپناه، عبدالحسین. «ترابط دین و اخلاق». کتاب نقد. بهار 1383. شماره 30.##رشاد، علی‌اکبر. 1385. فلسفه دین. تهران. انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##زرقاء، مصطفی. 1967 م. المدخل الفقهی العام. بیروت. دارالفکر.##شفیعی، محمود. «عقل و عقلانیت در اندیشه سیاسی شیعه (امام خمینی ره) و مسئله آزادی سیاسی». فصلنامه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم (ع). شماره 17. بهار 1381.##شیروانی، علی. 1376. اخلاق هنجاری. تهران. انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##ـــــــــــــ. 1376، فرا اخلاق. تهران. پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##طباطبایی، سید محمدحسین. 1417 ق. المیزان فی تفسیر القرآن. قم. مؤسسه نشر اسلامی.##ـــــــــــــــــــــــــ. ۱۳۸۸ . ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬مجموعه رسائل. قم. ‫بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم‬‬‬.‬‬##عابدینی، احمد. معیارهای جداسازی احکام ثابت از متغیر. فقه. شماره 33 و 34. پاییز و زمستان 1381. صص 390 – 328.##العاملی (شهید اول)، ابی‌عبدالله محمدبن مکی. القواعد و الفوائد. قم. مکتب‌المفید. بی‌تا.##علیدوست، ابوالقاسم. «گستره شریعت». قبسات. شماره 32. تابستان 1383. صص 226 ـ 199.##فیاض، محمد اسحاق. محاضرات فی اصول الفقه (تقریرات درس آیه‌الله سیدابوالقاسم خوئی). قم. موسسه احیاء آثار الامام الخوئی. 1430 ق.##کاتوزیان، ناصر. 1387. گامی به سوی عدالت (مجموعه مقالات). تهران. میزان.##کومار، کریشن. 1374. روش های پژوهش در کتابداری و اطلاع رسانی. ترجمه فاطمه رهادوست با همکاری فریبرز خسروی. تهران. کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.##محقق داماد، سیدمصطفی. 1383. قواعد فقه. تهران. مرکز نشر علوم اسلامی.##مشکینی اردبیلی، علی. 1379. اصطلاحات‌الاصول و معظم ابحاثها. قم. دفتر نشر الهادی.##مصباح یزدی، محمدتقی. 1388. فلسفه اخلاق. تهران. شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.##منصوری، سیدمهدی. 1380. حقوق، مبانی و فلسفه آن. تهران. مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.##موحد، محمدعلی. 1381. در هوای حق و عدالت از حقوق طبیعی تا حقوق بشر. تهران. نشر کارنامه.##موسوی خمینی، سیدروح‌الله. 1374. تحریرالوسیله. قم. مؤسسه مطبوعات دارالعلم.##نجفی، محمدحسن. 1981. جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام. بیروت. دار احیاء التراث العربی.##نلسون، مایکل پی. اخلاق زیست‌محیطی. ترجمه زهرا واعظی نژاد. اخلاق. زمستان 1384 و بهار 1385. شماره 2 و 3. صص 74 - 60.##نوذری فروسیه، محمد. سقط جنین در حقوق اسلامی و فمینیسم. مطالعات راهبردی زنان. شماره 28. تابستان 1384. صص 82 - 44.##هابز، توماس. 1380. لویاتان. ترجمه حسین بشیریه. تهران. نشر نی.##یوسفی، احمدعلی. کشف و اجرای شریعت در روابط اجتماعی. قبسات. شماره 32. تابستان 1383. صص 182 – 147.##‘Propositional Knowledge’, Statemaster Encyclopedia, available at , accessed Sep. 2015.##Agoulmine, Nazim. Autonomic Network Management Principles: From Concepts to Applications, Academic Press, 2010.##Gordon, John-Stewart. "Bioethics", in: Internet Encyclopedia of Philosophy, 2015, , accessed Sep. 2015.##Johnson, Michael & Kathleen Flaherty, Strategic Analysis and Knowledge Support Systems for Agriculture and Rural Development in Africa: Translating Evidence into Action, Intl Food Policy Res Inst, 2010.##Lackey, Robert T. ‘Fisheries Forum: Normative Science’, Fisheries, American Fisheries Society. 29(7), 2004.##Merriam-Webster's Collegiate Dictionary, . 2015##Nuffield Council on Bioethics, “The Ethics of Patenting DNA: A Discussion Paper, Nuffield Council on Bioethics”, 2002.##Ooms, Gorik. ‘From International Health to Global Health: How to Foster Better Dialogue between Empirical and Normative Disciplines’, BMC International Health and Human Rights. 14: December 2014.##Restivo Sal P. (ed), Science, Technology, and Society: An Encyclopedia, Oxford University Press. 2005.##Sabine, George H. Descriptive and Normative Sciences, The Philosophical Review, Vol. 21, No. 4 (Jul., 1912).##Sateesh, M. K. Bioethics and Biosafety. I. K. International Pvt Ltd, 2009##Sedgh, G. et al. "Legal abortion worldwide: incidence and recent trends", Int Fam Plan Perspect 33 (3), September 2007, 106–116.## ##

شهروندی در فلسفه سیاسی اسلامی Citizenship in Islamic Political Philosophy 1 1 چکیده سازمان‌دهی حقوق و تعهدات متقابل فرد و جامعه از مهم‌ترین بسترهای فکری فیلسوفان سیاسی بوده است. شهروندی در فلسفه سیاسی اسلامی بر بنیان حقیقت استوار است. بنیاد‌های معرفتیِ حقایقِ سیاسی توسط قوه عاقله انسان درک می‌گردد و شریعت در تفصیل آن می‌تواند به فلسفه سیاسی کمک نماید. جامعه، محیط تربیتی است که می‌کوشد با فضیلتمندنمودن شهروندان سعادت آن‌ها را تأمین نماید. فضیلت، عنصر بنیادین در شهروندی از نظر فلسفه سیاسی اسلامی است. فضیلت ریشه در حقیقت دارد و می‌کوشد سعادتمندشدن شهروند را میسر سازد. ویژگی بارز شهر/مدینه در فلسفه سیاسی اسلامی فاضله‌بودن است و هدف از آن رساندن شهروندان به خیر دو جهان است. مدینه فاضله جامعه‌ای است که اعضای آن را کسانی تشکیل می‌دهند که می‌خواهند به فضیلت نائل شوند. حقیقت، فضیلت و سعادت به ترتیب به‌عنوان مبدأ، اصل بنیادین و مقصد شهروندی است که حد و حدود اصول شهروندی چون عدالت، آزادی، برابری و مشارکت سیاسی را به‌عنوان حقوق و تعهدات متقابل فرد و جامعه مشخص می‌نماید. عدالت در نظام شهروندی چینش درست دیگر مؤلفه‌ها را مشخص می‌نماید و با مبناقراردادن فضیلت شهروند، میزان آزادی شهروند را مشخص می‌کند. برابری، رابطه عمیقی با اصل عدالت دارد و برابریِ عادلانه در فلسفه سیاسی اسلامی مطلوبیت دارد. مشارکت سیاسی، مطلق و رها نیست و فضیلت، حدود مشارکت سیاسی را مشخص می‌نماید. شهروندی در فلسفه سیاسی اسلامی، در گستره‌های تعریف‌شده در فلسفه‌های کلاسیک و مدرن نمی‌گنجد و بر این اساس متعلق به ملت و سرزمین خاصی نیست و گستره‌ای جهان‌شمول دارد. 2 Abstract Organization of individual and community rights and mutual obligations of the most important political philosophers have been thinking fields. Citizenship in Islamic political philosophy founded on truth. Cognitive foundations of political facts and the law in detail, it is understood by human reasoning faculty can contribute to political philosophy. Community educational environment that strives to provide its prosperity virtuous citizens. Virtue is a fundamental element in the citizenship of Islamic political philosophy. Virtue is rooted in truth and strives to provide a dignified citizen. The main feature of the town / city in the Islamic political philosophy of the city's waste and aims to bring the good citizens of the world. Perfect City is a society whose members are those who want to achieve their virtue. Truth, virtue and happiness as the origin and destination fundamental principle of citizenship limits of values such as justice, freedom, equality and political participation rights and obligations as between the individual and society. 113 140 2016/02/162015/09/132015/10/102015/10/302015/09/7 1394/6/16 2016/07/232016/03/52016/04/32016/04/32016/03/5 1394/12/15 محمدحسین خلوصی Mohammad Hossein Kholoosi فارغ‌التحصیل سطح چهار جامعه المصطفی (ص) العالمیه و دانشجوی دکتری فلسفه سیاسی اسلامی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ایران m.kholoosi@gmail.com. Keywords: citizenship the Islamic political philosophy truth virtue happiness justice. کلیدواژه‌ها: شهروندی فلسفه سیاسی حقیقت فضیلت سعادت عدالت. ##نهج‌البلاغه. 1385. ترجمه محمّد دشتی. قم. امیرالمؤمنین.##ارسطاطالیس. 1368. اخلاق نیکوماخوس. ترجمه ابوالقاسم پورحسینی. تهران. دانشگاه تهران.##ارسطو. 1390. سیاست. ترجمه حمید عنایت. تهران. انتشارات علمی و فرهنگی. چاپ هفتم.##استیونسون، نیک. 1392. شهروندی فرهنگی. ترجمه افشین خاکباز. تهران. اداره کل مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران.##اشتراوس، لئو. 1373. حقوق طبیعی و تاریخ. ترجمه باقر پرهام. تهران. آگه.##افلاطون. 1380. جمهوری، دوره کامل آثار افلاطون. ترجمه محمدحسن لطفی. تهران. خوارزمی. چاپ سوم.##براتعلی‌پور، مهدی. 1383. شهروندی و سیاست نوفضیلتگرا. تهران. مؤسسه مطالعات ملی.##برلین، آیزایا. 1386. آزادی و خیانت به آزادی. ترجمه عزت‌الله فولادوند. تهران. نشر ماهی.##تیندر، گلن. 1374. تفکر سیاسی. ترجمه محمود صدری. تهران. علمی و فرهنگی.##جوادی آملی، عبدالله. 1378. ولایت فقیه ولایت فقاهت و عدالت. قم. اِسراء.##دیویدراس، ویلیام. 1377. ارسطو. ترجمه مهدی قوام صفری. تهران. فکر روز.##ساندل، مایکل. 1374. لیبرالیسم و منتقدان آن. ترجمه احمد تدین. تهران. علمی و فرهنگی.##طباطبایی، جواد. 1373. زوال اندیشه سیاسی در ایران. تهران. کویر.##طباطبایی، محمدحسین. 1386. المیزان فی تفسیر القرآن. ترجمه محمدباقر موسوی. قم. اسلامی.##فارابی، ابونصر.1991. المله. تحقیق محسن مهدی. بیروت. دارالمشرق. چاپ دوم.##ـــــــــــــ . 1993. فصول منتزعه. تحقیق فوزی متری نجار. بیروت. دارالمشرق. چاپ دوم.##ـــــــــــــ . 1996. آراء اهل المدینه الفاضله. بیروت. دارالمشرق. چاپ هفتم.##ـــــــــــــ . 1364. اندیشههای اهل مدینه فاضله. ترجمه و تحشیه جعفر سجادی. تهران. طهوری.##ـــــــــــــ . 1366. السیاسه المدنیه. تحقیق فوزی متری نجار. تهران. نشر الزهراء.##فالکس، کیث. 1381. شهروندی. ترجمه محمدتقی دلفروز. تهران. کویر.##کاستلز، استفان؛ دیویدسون، آلیستر. 1382. مهاجرت و شهروندی. ترجمه فرامرز تقی‌لو. تهران. پژوهشکده مطالعات راهبردی.##کلوسکو، جورج. 1389. تاریخ فلسفه سیاسی. ترجمه خشایار دیهیمی. تهران. نشر نی.##گالستون، میریام. 1386. سیاست و فضیلت، فلسفه سیاسی فارابی. ترجمه حاتم قادری. تهران. بقعه.##مصباح، محمدتقی. 1377. حقوق و سیاست در قرآن. قم. مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.##مطهری، مرتضی. 1378. فطرت. مجموعه آثار استاد شهید مطهری. ج3. تهران. صدرا. چاپ دوم.##ــــــــــــــ . 1387. تفاوت‌های بجا و تفاوت‌های بیجا. مجموعه آثار استاد شهید مطهری. ج25. تهران. صدرا. چاپ دوم.##ــــــــــــــ . 1387. عدل الهی. مجموعه آثار استاد شهید مطهری. ج1. تهران. صدرا. چاپ دوم.##Benjamin Heater, Derek. 2004. A Brief History of Citizenship. New York. New York University Press.##Collins, Susan D. 2006. Aristotle and the Rediscovery of Citizenship. New York. Cambridge University Press.##Galston, William.1991. Liberal Purposes: Goods, Virtues, and Diversity in the Liberal State. New York. Cambridge University Press.##Hayek, Friderich.1998. Law, Legislation and Liberty. London. Routladge.##Hoy, Terry. 2000. Toward a Naturalistic Political Theory: Aristotle, Hume, Dewey. London. Praeger.##Roger, Huard. 2007. Plato’s Political Philosophy — The Cave. New York. Algora Publishing.## ##

منافع انسانی؛ رویکرد اسلامی به مفهوم منافع در صورت‌بندی سیاست خارجی human interests; Islamic approach to the concept of interest in foreign policy 1 1 چکیده ایده منافع ملی به علت ابتنا بر فلسفه سیاسی هابز و نظریه دولت-ملت، متضمن اصول و مقتضای کنش‌گری خاصی در سیاست خارجی است که نتایج آن در بیگانه‌سازی روزافزون ملت‌ها و آحاد جامعه انسانی و هم‌چنین رقابت و ستیز پایان‌ناپذیر میان ملت‌ها در تأمین و حفظ منافع خودخوانده‌شان، به خوبی نمایان است. این پژوهش در نظر دارد با روش توصیفی-تحلیلی و با واکاوی فلسفه سیاسی اسلامی، بنیان‌های نظری منافع حکومت اسلامی در سیاست خارجی را تجزیه‌وتحلیل کند و بر این اساس با تبیین مبانی نظری‌ای چون ضرورت تعاون خدماتی در روابط میان واحدها و... می‌کوشد زمینه طرح رویکردی نوین به مفهوم منافع، تحت عنوان «منافع انسانی» را مهیا سازد تا بر اساس آن، حکومت اسلامی سعادت مادی و معنوی عموم ملت‌ها را مبنای سیاست‌گذاری‌ها و اقدامات خود قرار دهد و حاکم اسلامی به‌عنوان خلیفه خدا روی زمین، دغدغه سعادت همه آحاد انسانی را داشته باشد. 2 Abstract: The idea of national interest, because of being based on Hobbes’s political philosophy and theory of the nation-state, implies principles and requirements of certain activism in foreign policy that its results are well manifested in the growing alienation of nations and human societies as well as the never-ending competition and conflict between them on the attainment of their own interests. The present research aims to analyze the theoretical foundations of interests of the Islamic State in foreign policy through an exploration in the Islamic Political Philosophy using the descriptive-analytic method. In addition, by explaining the theoretical foundations such as the need for cooperative services in relations between units, this study tries to provide grounds for proposal of a new approach to the concept of interests under the title of “human interests” in order to help the policies and measures of the Islamic State to be underpinned by material and spiritual happiness of all nations and cause the Islamic rluer, as the as vicegerent of God on earth, to be concerned with the happiness of all human beings. 141 168 2016/02/162015/09/132015/10/102015/10/302015/09/72015/07/20 1394/4/29 2016/07/232016/03/52016/04/32016/04/32016/03/52016/03/5 1394/12/15 هادی شجاعی hadi shojaei دانشجوی دکترای علوم سیاسی مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) ایران shojaeehadi@yahoo.com. Keywords: Interests Islamic system Foreign policy. کلیدواژه‌ها: منافع نظام اسلامی سیاست خارجی. ##3. قرآن کریم.##4. ابن‌خلدون، عبدالرحمن بن محمد. 1375. مقدمه. ترجمه محمد پروین گنابادی. تهران. شرکت انتشارات علمی فرهنگی.##5. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. 1403ق. الاشارات و التنبیهات. تهران. دفتر نشر کتاب.##6. ابن‌عربی، محمد بن علی. بی‌تا. الـفتوحات المکیه. قاهره. الهیئه المصریه العامه للکتاب.##7. ابن‌مسکویه، احمد بن محمد. 1369. تهذیب الأخلاق و تطهیر الأعراق. قم. طلیعه.##8. اخوان الصفا وخلان الوفاء. 1405ق. رسائل. ترجمه احمد آرام. قم. مکتبه الاعلام الاسلامی.##9. اربلی، علی بن عیسی. 1421ق. کشف الغمه فی معرفه الأئمه. قم. شریف رضی.##10. اوداینیک، ولادیمیر والتر. 1379. یونگ و سیاست. ترجمه علیرضا طیّب. تهران. نشر نی.##11. برزگر، ابراهیم. 1389. روان‌شناسی سیاسی. تهران. سمت.##12. پلینو، جک. سی؛ روی، آلتون. 1375. فرهنگ روابط بین‌الملل. ترجمه حسن پستا. تهران. فرهنگ معاصر.##13. تاک، ریچارد. 1376. هابز. تهران، طرح نو.##14. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد. 1366. تصنیف غررالحکم و دررالکلم. قم. مکتب الاعلام الاسلامی.##15. تنیدر، گلن. 1374. تفکر سیاسی. ترجمه محمود صدری. تهران. انتشارات علمی فرهنگی.##16. توماس، هنری. 1378. بزرگان فلسفه. ترجمه فریدون بدره‌ای. تهران. انتشارات علمی و فرهنگی.##17. حر عاملی، محمدبن حسن. 1404ق. وسائل الشیعه. قم. مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام لاحیاء التراث.##18. حسینی اردکانی، احمد بن محمد. 1375. مرآت الاکوان (تحریر شرح هدایه ملاصدرای شیرازی). تهران. انتشارات علمی فرهنگی.##19. جعفری تبریزی، محمدتقی. 1373. تفسیر و نقد و تحلیل مثنوی جلال‌الدین محمد بلخی (جعفری). تهران. اسلامیه.##20. جوادی آملی، عبدالله. 1379. تسنیم. قم. اسراء.##21. ــــــــــــــــــ . 1383. جامعه در قرآن «تفسیر موضوعی». قم. اسراء.##22. ــــــــــــــــــ . 1387. نسبت دین و دنیا. قم. اسراء.##23. ــــــــــــــــــ . 1388. پیامبر رحمت. قم. اسراء.##24. خمینی، روح‌الله. 1386. صحیفه امام. تهران. مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.##25. دوئرتی، جیمز؛ فالتزگراف، رابرت. 1372. نظریه‌های متعارض در روابط بین‌الملل. ترجمه علیرضا طیب-وحید بزرگی. تهران. قومس.##26. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. ۱۳۵۴. المبدأ و المعاد. تهران. انجمن حکمت و فلسفه ایران. ##27. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ . 1360. الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. تهران. مرکز نشر دانشگاهی.##28. طباطبایی، محمدحسین. 1374. المیزان. قم. انتشارات دفتر اسلامی.##29. طبرسی، فضل بن حسن. 1385ق. مشکاه الأنوار فی غرر الأخبار. نجف اشرف. مکتبه الحیدریه.##30. طوسی، خواجه نصیر. 1391. اخلاق ناصری. تهران. خوارزمی.##31. غزالی، محمد بن محمد. بی‌تا. میزان العمل. قاهره. دارالمعارف.##32. غزالی، محمد بن محمد. 1386. احیاء علوم‌الدین. ترجمه مؤیدالدین محمد خوارزمی. تهران. انتشارات علمی فرهنگی.##33. فارابی، محمد بن محمد. 1374. آراء أهل المدینه الفاضله و مضاداتها. بیروت. دار و مکتبه الهلال.##34. فرانکل، جوزف. 1382. روابط بین‌الملل در جهان متغیر. ترجمه عبدالرحمن عالم. تهران. دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.##35. ـــــــــــــ . 1371. نظریه معاصر روابط بین‌الملل. ترجمه وحید بزرگی. تهران. اطلاعات.##36. کلینتون، دیوید. 1378. دو رویه منفعت ملی. اصغر افتخاری. تهران. پژوهشکده مطالعات راهبردی.##37. کلینی، محمد بن یعقوب. 1365. الکافی. تهران. اسلامیه.##38. گولد، جولیوس؛ کولب، ویلیام ل. 1376. فرهنگ علوم اجتماعی. مصطفی ازکیا و دیگران. تهران. مازیار. چاپ اول.##39. مصباح یزدی. محمدتقی. 1383. اخلاق در قرآن. قم. انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).##40. ــــــــــــــــــــــ . 1386. قرآن‌شناسی. قم. مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره).##41. ــــــــــــــــــــــ . 1387. پیش‌نیازهای مدیریت اسلامی. قم. مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره).##42. ـــــــــــــــــــــ . 1382. پاسخ استاد به جوانان پرسش‌گر. قم. مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره).##43. مطهری، مرتضی. 1368. فلسفه اخلاق. قم. صدرا.##44. ــــــــــــــ . 1376. آشنایی با قرآن. قم. صدرا.##45. مورگنتا، هانس جی. 1380. سیاست میان ملت‌ها. ترجمه حمیرا مشیرزاده. تهران. انتشارات وزارت امور خارجه.##46. مقالات##47. قائمی‌نیا، علیرضا. بهار 1383. «چیستی عقلانیت». ذهن. شماره 17##48. مصباح یزدی، محمدتقی ، "اختیارات ولی فقیه درخارج از مرزها"، حکومت اسلامی، سال 1، شماره 1، پاییز 1375##49. منابع انگلیسی##50. Morgenthau ,Hans J., ‘‘What Is the National Interest of the United States?’’ Annals of the American Academy of Political and Social Science, vol. 282, no. 1 (1952):p.4##51. ______________., In Defense of the National Interest: A Critical Examination of American Foreign Policy (New York, 1951).pp. 241–242.##52. _______________., ‘‘To Intervene or Not to Intervene,’’ Foreign Affairs, vol. 45, no.3 (April 1967): 436.##53. Pham ,J. Peter (2008), What Is in the National Interest? Hans Morgenthau’s Realist Vision and American Foreign Policy, American Foreign Policy Interests, 30: 256–265, p.258## ##

درآمدی بر سیاست‌های مهار قیمت‌ها و کنترل بیکاری در صدر اسلام با رویکرد نهادی Introduction to Rein in Prices and Unemployment Control Policies in the Islamic Golden Age: An Institutional Approach 1 1 چکیده در شرایط بیثباتی اقتصادی و نداشتن اطلاعات کافی و کامل، امکان اتخاذ تصمیم‌های درست و کارآمد کاهش مییابد و تجارت با اخلال مواجه می‌شود. این پژوهش تلاش و تدابیر خاص حضرت محمد (ص) در ایجاد ثبات اقتصادی را بررسی می‌نماید. نتایج نشان می‌دهد مداخلات پیامبر گرامی اسلام (ص)، استفاده از نرمش با حفظ بنیان‌ها و انطباق با مقتضیات روز، و تغییرات و اصلاحات از طریق کاهش هزینه معاملاتی، موجبات رونق و توسعه نهاد دادوستد را فراهم آورده بود. رویکرد دین اسلام به دلیل الزام دولت به برقراری و حفظ ثبات، باعث کاهش هزینه معاملاتی و درنتیجه بهبود و رونق نهاد دادوستد می‌گردد. برای اثبات این فرضیه از شیوه توصیفی تحلیلی استفاده شده و با روایت تاریخی از موضوع، به شواهد و واقعیات تاریخی استناد شده است. 2 Abstract In unstable conditions because of inadequate and incomplete information, accurate and efficient decisions decrease. Therefore traders prefer not to trade because they are afraid of choosing wrong. However if complete information were available, there weren't situation in which individuals would lead to opportunism or were identified and it was avoided. Opportunistic situation and inadequate information (under uncertainty) increase transaction costs. In this study the relationship between stability and international trade institution in the era of the prophet Muhammad (pbuh) will be examined. It is clear, if government has been existed to create and complete stability institution in the community and change or reform it in accordance with the requirements and qualifications due to transaction costs reduction. It causes the development of the international trade institution. Since Islam bind government to establish and maintain stability, the transaction costs reduce that it lead to improvement of international trade institution. To prove this hypothesis, the historical narrative of issue to be addressed and by citing to historical evidences and facts, the hypothesis is proven. The method of descriptive- analytical has been used. Also in this article, two proxies have been defined for measuring of the stability. They are price volatility recreation and unemployment. 169 192 2016/02/162015/09/132015/10/102015/10/302015/09/72015/07/202015/08/12 1394/5/21 2016/07/232016/03/52016/04/32016/04/32016/03/52016/03/52016/03/5 1394/12/15 ناصر صنوبر Naser Sanoubar 1. دانشیار دانشکده اقتصاد، مدیریت و بازرگانی دانشگاه تبریز، ایران ایران : sanoubar@tabrizu.ac.ir سید کمال صادقی Seyed Kamal Sadeghi 2. دانشیار دانشکده اقتصاد، مدیریت و بازرگانی دانشگاه تبریز، ایران ایران محمدعلی متفکر آزاد Mohammad Ali Motafaker Azad 3. استاد اقتصاد، مدیریت و بازرگانی دانشگاه تبریز، ایران ایران اکرم قنبری Akram Ghanbari 4. کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی دانشگاه تبریز، ایران ایران Keywords: Institutional Approach Prices Control Unemployment Control Islamic Golden Age. کلیدواژه‌ها: نهاد ثبات دادوستد پیامبر اسلام (ص). ##قرآن.##ابراهیم حسن، حسن. 1388. تاریخ سیاسی اسلام. ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران. انتشارات بدرقه جاویدان، چاپ سوم.##ابن ابی‌الحدید. 1379. ترجمان حیات امام علی (ع) از شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید. ترجمه و تدوین رضا رجب‌زاده. مشهد. انتشارات رستگار.##ابن اثیر، عزالدین. 1370. تاریخ کامل. ترجمه محمدحسین روحانی. تهران. انتشارات اساطیر.##ابن ادریس، عبدالعزیز عبدالله. پاییز 1384. «وضع اقتصادی مدینه در عهد نبوی». ترجمه شهلا بختیاری. فصلنامه تاریخ اسلام. سال ششم. شماره 23. ص161- 196.##ابن اسحاق، رفیع‌الدین اسحق بن محمد همدانی، قاضی ابرقو. 582-623ق. سیرت رسول‌الله (مشهور به سیره‌النبی). با مقدمه و تصحیح اصغر مهدوی. ج2. بنیاد فرهنگ ایران وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی. ##ابن طقطقی، محمد بن علی‌بن طباطبا. 1367. تاریخ فخری در آداب ملک‌داری و دولت‌های اسلامی. ترجمه محمدوحید گلپایگانی. تهران. شرکت انتشارات علمی و فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی. چاپ سوم.##اجتهادی، ابوالقاسم. 1363. بررسی وضع مالی و مالیه مسلمین از آغاز تا پایان دوران اموی. تهران. انتشارات سروش.##البلاذری، احمدبن یحیی. 1364. فتوح‌البلدان، بخش مربوط به ایران. ترجمه آذرتاش آذرنوش. به تصحیح استاد علامه محمد فرزان. تهران. انتشارات سروش. چاپ دوم.##جعفریان، رسول. پاییز 1377. تاریخ سیاسی اسلام (سیره رسول خدا (ص)). قم. دفتر نشر الهادی. مؤسسه چاپ الهادی.##حرعاملی، محمدبن حسن. 1414 ق. وسائلالشیعه. قم. مؤسسه آلالبیت.##رنانی، محسن. 1376. بازار یا نابازار؟ بررسی موانع نهادی کارایی نظام اقتصادی بازار در ایران. تهران. انتشارات سازمان برنامه و بودجه.##زیدان، جرجی. 1382. تاریخ تمدن اسلامی. ترجمه علی جواهرکلام. تهران. مؤسسه انتشارات امیر کبیر.##سبحانی، جعفر. 1375. فروغ ابدیت، تجزیه و تحلیل کاملی از زندگانی پیامبر اکرم (ص). قم. دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. ویرایش دوم.##صدر، سیدکاظم. 1374. اقتصاد صدر اسلام. تهران. انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.##ـــــــــــــ . پاییز 1369. «پول و سیاستهای پولی». فصلنامه تحقیقات اقتصادی دانشگاه تهران. شماره 42.##طباطبایی، سیدمحمدحسین. 1362. المیزان. قم. انتشارات اسلامی.##طبری، محمد بن جریر. 1385. تاریخ طبری یا تاریخ الرسل و الملوک. ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران. انتشارات اساطیر. چاپ ششم.##طوسی، ابی جعفر محمدبن حسن. 1390. تهذیبالاحکام. تهران. دارالکتبالاسلامیه. چاپ سوم.##العالی، صالح احمد. 1381. دولت رسول خدا (ص). ترجمه هادی انصاری. قم. پژوهشکده حوزه و دانشگاه.##علی، جواد. 1969م. المفضل فیالتاریخالعرب قبلالاسلام. بیروت. دارالعلم للملائین.##غنی‌نژاد، موسی. پاییز 1376. «تفاوت ربا و بهره بانکی». مجله نقد و نظر. سال سوم. شماره 4. ##فیض‌الاسلام، سیدعلی‌نقی. 1378. نهجالبلاغه. تهران. انتشارات فیض‌الاسلام.##کهف، منذر. بهار 1384. «توسعه پایدار در کشورهای اسلامی». ترجمه سعید و محمدعلی فراهانی‌فرد. فصلنامه اقتصاد اسلامی. شماره 17.##کلینی، محمدبن یعقوب. 1363. اصول کافی. تهران. دارالکتب الاسلامیه. چاپ پنجم.##متوسلی، محمود. 1382. توسعه اقتصادی (مفاهیم، مبانی نظری، رویکرد نهادگرایی و روش‌شناسی). تهران. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).##مجلسی، محمدباقر. 1362. بحارالانوار. تهران. دارالکتبالاسلامی.##مسعودی، علی‌بن‌حسین. 1382. مروج‌الذهب و معادن‌الجواهر. ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران. شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. چاپ هفتم.##موسایی، میثم. 1376. تبیین مفهوم و موضوع ربا از دیدگاه فقهی (با توجه به روابط اقتصادی). تهران. پژوهشکده پولی و بانکی. ##نوری طبرسی، میرزا حسین (محدث نوری). 1407ق. مستدرکالوسائل. قم. مؤسسه آلالبیت لاحیاءالتراث.##واقدی، محمد بن عمر. 1369. مغازی، تاریخ جنگ‌های پیامبر اسلام (ص). ترجمه محمود مهدوی دامغانی. تهران. مرکز نشر دانشگاهی. چاپ دوم.##یعقوبی، احمدبن ابی‌یعقوب ابن واضع. 1362. تاریخ یعقوبی. ترجمه محمدابراهیم آیتی. تهران. انتشارات علمی و فرهنگی. مجموعه میراث ایران و اسلام. وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالی. چاپ سوم. ##یوسفی، احمدعلی. تابستان 1380. «تحلیل تاریخی تورم و کاهش ارزش پول». فصلنامه اقتصاد اسلامی. شماره 2.##ـــــــــــــــ . پاییز و زمستان 1379. «دگرگونی قیمت‌ها در عصر تشریع». فقه و اصول، فقه (کاوشی نو در فقه اسلامی). شماره 25 و 26.##Arvanitidis, P., 2003. Property market and urban economic development: An institutional economics approach, Unpublished PhD thesis, University of Aberdeen, UK.##kuran, Timur, 2007.The scale of entrepreneurship in middle eastern history: inhibitive roles of Islamic institutions, depertment of economics, DUKE university, 213 social science Building, Box 90097, Durham, NC27708, USA.##Kuran, Timur, 2001. The provision of public goods under Islamic law: origions, impact and Limitations of the wagfs system, USC center for law, economics & organization research paper no. C01- 13.##North, C, Douglass, 2005. Understanding The Process Of Economic Change, is published by Princeton University Press.##, Institutions, 1990. Institutional Change And Economic Performance, Cambridge University Press.##Toye, J., 1995. The institutional economics and its implications for development theory, The new institutional economics and third world development Routledge London, pp. 49- 68.## ##