دوره 10، شماره 4 - ( 12-1405 )                   جلد 10 شماره 4 صفحات 37-11 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Akhondzadeh Z, Tohidinia R. The Nature of "Society" from the Perspective of Ibn Miskawayh. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2027; 10 (4) :11-37
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-666-fa.html
آخوندزاده زهرا، توحیدی نیا روح الله. چیستی «اجتماع» از منظر ابن‌مسکویه. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1405; 10 (4) :11-37

URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-666-fa.html

چیستی «اجتماع» از منظر ابن‌مسکویه
زهرا آخوندزاده ، روح الله توحیدی نیا*
پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
چکیده:   (71 مشاهده)
پرسش از چیستی «اجتماع» از مسائل بنیادین فلسفه اجتماعی است. اهمیت این مسئله از آنجا ناشی می‌شود که فهم دقیق مناسبات انسانی و پی‌ریزی مبانی علوم انسانی، مستلزم تبیین جوهره‌ای است که انسان‌ها را به یک واحد منسجم تمدنی تبدیل می‌کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر آرای ابن‌مسکویه، به تبیین چگونگی شکل‌گیری، تداوم و غایت اجتماع می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد از منظر ابن‌مسکویه، اجتماع، یک شیء ارادی و محصول «رویّه» است. منشأ نخستین گرایش انسان به زندگی جمعی، «نقصان طبعی» و ویژگی «اُنس» است، اما حقیقت اجتماع تنها با فرارفتن از ضرورت‌های طبیعی و از طریق پیوندی ارادی محقق می‌شود. تداوم اجتماع تابع نوع محبت برآمده از لذت، منفعت یا خیر است که به‌مثابه صورت اجتماعی عدالت و ملات اصلی پیوند جمعی عمل می‌کند. ابن‌مسکویه غایت قصوای انسان یعنی سعادت دنیوی و اخروی را منوط به کمال ساختاری اجتماع یعنی یگانگی پیکره‌وار اعضا می‌داند. از‌این‌منظر، تأکید بر «رویه» عاملیتی نوین در برابر ساختارهای اجتماعی ترسیم می‌کند و محبت فضیلت‌محور در مقابل محبت نفع‌محور، می‌تواند الگویی برای تحلیل همبستگی اجتماعی ارائه دهد.
واژه‌های کلیدی: ابن‌مسکویه، فیلسوفان مسلمان، فلسفه اجتماعی، چیستی اجتماع، تأحد، محبت.
متن کامل [PDF 8859 kb]   (39 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
انتشار الکترونیک: 1403/12/10
فهرست منابع
1. ابراهیمی‌پور، قاسم. ۱۳۹۴. «نظریه فرهنگی ابن‌مسکویه». دین و سیاست فرهنگی. ۳: ۶۰-۳۵.
2. ابن‌مسکویه، احمدبن‌محمد. ۱۳۷۱. تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق. سوریه: دار مکتبه احیاء.
3. ابن‌مسکویه، احمدبن‌محمد. ۱۳۸۸. الفوز الاصغر. بی‌جا: آیت اشراق.
4. ابن‌مسکویه، احمدبن‌محمد. ۱۳۹۷. الهوامل و الشوامل. بی‌جا: انتشارات محقق.
5. ارسطو. ۱۳۸۵. اخلاق نیکوماخوس. مترجم: محمدحسن لطفی. تهران: طرح نو.
6. امامی، ابوالقاسم. ۱۳۷۹. «احوال و آثار مسکویه». در: یادواره هزارمین سال درگذشت ابوعلی مسکویه. گردآورنده: ابوالقاسم امامی. تهران: بی‌نا.
7. باتومور، تی. بی. ۱۳۷۰. جامعه‌شناسی. مترجم: حسن منصور و حسن حسینی کلجاهی. تهران: امیرکبیر.
8. تقوی، هدیه. ۱۳۹۹. «صورت‌بندی معنایی مدنیت در کتاب تهذیب الاخلاق ابن‌مسکویه». آموزه‌های فلسفه اسلامی. ۲۶: ۶۲-۴۱.
9. حسنی، سیدحمیدرضا؛ و هادی موسوی. ۱۳۹۶. انسان کنش‌شناسی حکیمان پیشاصدرایی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
10. حسنی، سیدحمیدرضا؛ و هادی موسوی. ۱۳۹۶. جایگاه‌شناسی حکمت عملی در جست‌وجوی علوم انسانی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
11. ساروخانی، باقر. ۱۳۸۰. دائره‌المعارف علوم اجتماعی. تهران: کیهان.
12. شاکری فاریاب، راضیه. ۱۳۹۷. رابطهٔ عدالت و محبت از دیدگاه ارسطو و ابن‌مسکویه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. اصفهان: دانشگاه حکیم سبزواری.
13. علیزاده، علی‌اکبر. ۱۴۰۱. اخلاق فضیلت از دیدگاه ارسطو و ابوعلی مسکویه. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
14. فارابی، ابونصر. ۱۴۰۵ ق. السیاسة المدنیه. تحقیق و تقدیم: فوزی متری نجار. بیروت: دارالمشرق.
15. کلوشانی، مهسا. ۱۴۰۲. سعادت و ویژگی‌های آن از نظر سهروردی و ابن‌مسکویه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. اصفهان: دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
16. مهاجرنیا، محسن. ۱۳۸۰. اندیشه سیاسی مسکویه. قم: پژوهشکده اندیشه سیاسی اسلام.
17. وثوقی، منصور؛ و علی‌اکبر نیک‌خلق. 1395. مبانی جامعه‌شناسی. تهران: بهینه.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به تحقیقات بنیادین علوم انسانی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق