Fundamental Researches on Humanities

fa معادلهٔ سکولاریزاسیون در رویکردهای مطالعاتی ایرانی The Secularization Theorem in Iranian Studies Approaches تخصصي Special پژوهشي Research مفهوم و فرایند سکولاریزاسیون تا وقتی که معناهایی چون عرفی‌شده، گیتیانه‌شدن، این‌جهانی‌شدن را با خود حمل می‌کند یک معادله را پیش‌فرض می‌گیرد؛ اینکه امر جدید تبدلی از امر قدیم است و بدون اذعان به آن مشروعیت ندارد. این ایده، به‌رغم توسل‌های هرمنوتیکی برای دور نگه‌داشتن خود از معادله، هر تبیینی که به خود بگیرد اصل معادله را حفظ می‌کند؛ به‌نحوی‌که معادله به یک سندروم ذهنی تبدیل شده است. این درحالی است که قائلان به معادلهٔ سکولاریزاسیون نتوانسته‌اند دو سویهٔ معادله و فاعلیت تبدل را مشخص سازند. معادله، وقتی از خاستگاه خود، یعنی کشورهای غربی، به کشوری چون ایران می‌رسد وضعیت حادتری پیدا می‌کند: نه‌تنها به‌نحو توصیفی، بلکه به‌نحو هنجاری پافشاری می‌کنند که چون غرب از سنت خود مدرن شد، پس ما هم با توسل به سنت خود می‌توانیم مدرن شویم. این‌چنین است که معادلات سکولاریزاسیون بار تبیینی ندارند؛ بلکه، و با یک مقایسه، حتی اگر معادله‌های اروپایی دارای بار ادبی باشند، آنچه در میان ما رایج است، صرفاً نوعی فانتزی و دارای ارزش رؤیایی است؛ رؤیا را باید تفسیر کرد: نمی‌توان با آن چیزی را تبیین کرد. آنچه در صحنه نمایش معادله غایب است خوداثباتی انسانی‌ای است که مسئولیت کنش خود در جهان را می‌پذیرد. معادلات سکولار ایرانی عموماً به یک صدر مراجعه می‌کنند: گذشتهٔ باستان، بعد باستان، یا حتی غرب متأخر، که در ایدهٔ سرتاپا غربی‌شدن خود را پدیدار کرده است؛ این در‌حالی است که می‌توان استدلال کرد که مدرنیته واجد یک گسست کارکردی نسبت به سنت و مفاهیم آن است؛ بدون پذیرش ذهنی این گسست، هر تبیینی از مدرنیته در هر قلمرویی دیگر، صرفاً هزینه‌های پیشرفت را بیشتر می‌کند. مفهوم و فرایند سکولاریزاسیون تا وقتی که معناهایی چون عرفی‌شده، گیتیانه‌شدن، این‌جهانی‌شدن را با خود حمل می‌کند یک معادله را پیش‌فرض می‌گیرد؛ اینکه امر جدید تبدلی از امر قدیم است و بدون اذعان به آن مشروعیت ندارد. این ایده، به‌رغم توسل‌های هرمنوتیکی برای دور نگه‌داشتن خود از معادله، هر تبیینی که به خود بگیرد اصل معادله را حفظ می‌کند؛ به‌نحوی‌که معادله به یک سندروم ذهنی تبدیل شده است. این درحالی است که قائلان به معادلهٔ سکولاریزاسیون نتوانسته‌اند دو سویهٔ معادله و فاعلیت تبدل را مشخص سازند. معادله، وقتی از خاستگاه خود، یعنی کشورهای غربی، به کشوری چون ایران می‌رسد وضعیت حادتری پیدا می‌کند: نه‌تنها به‌نحو توصیفی، بلکه به‌نحو هنجاری پافشاری می‌کنند که چون غرب از سنت خود مدرن شد، پس ما هم با توسل به سنت خود می‌توانیم مدرن شویم. این‌چنین است که معادلات سکولاریزاسیون بار تبیینی ندارند؛ بلکه، و با یک مقایسه، حتی اگر معادله‌های اروپایی دارای بار ادبی باشند، آنچه در میان ما رایج است، صرفاً نوعی فانتزی و دارای ارزش رؤیایی است؛ رؤیا را باید تفسیر کرد: نمی‌توان با آن چیزی را تبیین کرد. آنچه در صحنه نمایش معادله غایب است خوداثباتی انسانی‌ای است که مسئولیت کنش خود در جهان را می‌پذیرد. معادلات سکولار ایرانی عموماً به یک صدر مراجعه می‌کنند: گذشتهٔ باستان، بعد باستان، یا حتی غرب متأخر، که در ایدهٔ سرتاپا غربی‌شدن خود را پدیدار کرده است؛ این در‌حالی است که می‌توان استدلال کرد که مدرنیته واجد یک گسست کارکردی نسبت به سنت و مفاهیم آن است؛ بدون پذیرش ذهنی این گسست، هر تبیینی از مدرنیته در هر قلمرویی دیگر، صرفاً هزینه‌های پیشرفت را بیشتر می‌کند. The concept and process of secularization, as long as it carries meanings such as world-ly-zation, presupposes a theorem; that the new is a transformation of the old and has no legitimacy without acknowledging it. This idea, despite hermeneutic appeals to distance itself from the theorem, preserves the principle of the theorem in any explanation it adopts; in such a way that the theorem has become a subjective syndrome. This is while those who advocate the secularization theorem have failed to specify the two sides of the theorem and the subjectivity of the transformation. The theorem, when it reaches a country like Iran from its origin, namely Western countries, takes on a more severe state: they insist not only descriptively but also normatively that since the West modernized from its tradition, then we too can modernize by resorting to our tradition. This is how secularization theorems do not have an explanatory load; Rather, and by comparison, even if European equations have a literary value, what is common among us is merely a kind of fantasy and has a dream repair; a dream must be interpreted: it cannot explain. What is absent from the stage of the theorem is the human self-affirmation that accepts responsibility for its action in the world. Iranian secular theorem-makers generally refer to a source: the ancient past, the after future, or even the late West, which has manifested itself in the idea of total Westernization; while it can be argued that modernity has a functional break with tradition and its concepts; without the subjective acceptance of this did-continuity, any explanation of modernity in any other realm simply increases the costs of progress.   معادله سکولاریزاسیون, پیشرفت, سنت, مدرنیته. Secularization Theorem, Progress, Tradition, Modernity. 43 67 http://frh.sccsr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-485-1&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Bahrani مرتضا بحرانی mortezabahrani@gmail.com 10031947532846001695 10031947532846001695 Yes ISCS موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی