دوره 9، شماره 3 - ( 9-1402 )
جلد 9 شماره 3 صفحات 130-107 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Moghadam V. Methodology and components of an Islamic framework for understanding the process of social change as an approach to Islamization of humanities. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2023; 9 (3) :107-130
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-571-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-571-fa.html
مقدم وحید. روششناسی و مؤلفههای یک چهارچوب اسلامی برای فهم فرایند تحول اجتماعی بهمثابه رویکردی در اسلامیسازی علوم انسانی. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1402; 9 (3) :107-130
دانشگاه اصفهان
چکیده: (3060 مشاهده)
یکی از رویکردهای مغفول در اسلامیسازی علوم انسانی که میتواند به اتحاد علوم انسانی اسلامی نیز منجر شود، توجه به تاریخ تحولات نظمهای اجتماعی و تلاش برای تبیین آنها است. در این تحول هم انسان اجتماعی ذومراتب و هم قواعد ناظر به تعاملات انسانی یعنی نهادها متحول میشوند. فهم چیستی انسان و چگونگی تغییر وی در علوم انسانی انتزاعی (مانند فلسفه) و انضمامی (مانند مردمشناسی) و فهم چگونگی تعامل انسانها با یکدیگر در علوم اجتماعی و با رویکردهای مختلفی مانند نهادگرایی بررسی میشود. مقاله حاضر با گرفتن الگو از آثار داگلاس نورث، نوبلیست برجستۀ اقتصاد نهادی، که در طول زندگی خود کموبیش چنین مسیری را پیموده، برای توضیح تحولات اجتماعی بهصورت عام و تحولات اقتصادی بهصورت خاص، نیاز به ارائه یک چهارچوب مفهومی را توضیح می دهد که در آن، نظم اجتماعی به دو مؤلفه درهمتنیده انسان انتزاعی-انضمامی در مراتب مختلف آن، و ساختار نهادی چندلایه (با لایههای نهادی فراتأسیسی، تأسیسی، میانی و خرد) تفکیک شده و استدلال میشود باید برای هرکدام از این سه مؤلفه یعنی انسان، ساختار نهادی و نظم اجتماعی (انسان در ساختار نهادی) و نیز تحول آنها دست به نظریهپردازی زد. درنهایت مطالعات موردی، به کاربردی کردن این چهارچوب نظری و تعدیل و اصلاح آن کمک میکند. امید میرود مطالعات لازم برای ساخت چنین چهارچوبی بتواند زمینه را برای توسعه اسلامی عمده در علوم مختلف انسانی و اجتماعی فراهم کند.
واژههای کلیدی: روششناسی علوم انسانی-اسلامی، انسان ذومراتب، نظم اجتماعی، ساختار نهادی، اتحاد علوم انسانی اسلامی، داگلاس نورث.
فهرست منابع
1. آستروم، الینور. 1394. فهم تنوع نهادی. ترجمه سیدجمالالدین محسنی زنوزی، تهران: دانشگاه امام صادق.
2. برنجکار، رضا و علینقی خدایاری. 1392. انسانشناسی اسلامی. تهران: دفتر نشر معارف.
3. خسروپناه، عبدالحسین و همکاران. 1392. انسانشناسی اسلامی. تهران: دفتر نشر معارف.
4. درزی، راحله. 1397. «ارتباط مبادي افعال و ادراکات نفس با فاعليت انسان براساس نظر ملاصدرا». روانشناسی و علوم رفتاری ایران. شماره 14، صص73-84.
5. سوزنچی، حسین. 1397. روایت مطهر: تأملی در اندیشههای شهید مطهری. مجموعه چهار جلدی، تهران: بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق.
6. طباطبایی، سیدمحمدحسین و مرتضی مطهری. 1390. اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران: صدرا.
7. فقیهی، سیداحمد. 1393. روشهای تربیت اخلاقی در المیزان. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
8. متوسلی، محمد؛ سیدغلامرضا جلالی نائینی؛ حمیدرضا نورعلیزاده و یحیی میرزائی. 1390. «تحلیل نهادی بازار بیمه زندگی کشور ایران با استفاده از مدل چهار سطح نهادی ویلیامسون». پژوهشنامه بیمه. شماره 103، صص51-78.
9. مقدم، وحید؛ محمدحسین فتوحی و سارا زارع. 1402. «ارزیابی دو نسل انسان اقتصادی در پرتو حرکت استکمالی نفس و مسیر توسعههای آتی». فلسفه و علوم انسانی، دوره1، شماره 1، صص211-236.
10. مطهری، مرتضی. 1377. گفتارهای معنوی. تهران: صدرا.
11. مطهری، مرتضی. 1362. نقدی بر مارکسیسم. تهران: صدرا.
12. نورث، داگلاس؛ جان والیس؛ وب استون و باری وینگاست. 1393. انواع نظم دسترسی محدود در جهان درحال توسعه رهیافت جدید برای مسائل توسعه. ترجمه فرشاد مومنی و محیا الهقلی، گزارش کارشناسی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
13. ویلیامسون، اولیور. 1381، «اقتصاد نهادگرایی جدید: دستاوردهای گذشته و نگاهی به فرارو». ترجمه محمود متوسلی، برنامه و بودجه. دوره ۷، شماره ۱، صص 3-41.
14. هادوینیا، علیاصغر. 1398. «الگوی انسان اقتصادی از دیدگاه اسلام». اقتصاد اسلامی. سال 19، شماره 74، صص35-63.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
