دوره 9، شماره 4 - ( 12-1402 )
جلد 9 شماره 4 صفحات 98-71 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Ghaeminik M R, Mottaqian M. Sociology of knowledge from the perspective of Max Weber and Moniroddin Hosseini. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2024; 9 (4) :71-98
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-610-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-610-fa.html
قائمی نیک محمدرضا، متقیان محمد. جامعهشناسی معرفت از منظر ماکس وبر و منیرالدین حسینی. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1402; 9 (4) :71-98
چکیده: (1321 مشاهده)
ماکس وبر، از یکسو در نقدِ کلانروایتهای مطلقگرایانۀ مدرنی نظیر هگل، دورکیم و نظایر آنها با تمسک به نیچه، در مقالۀ علمبهمثابه حرفه، صورتهای معرفت انسانی را پدیدههای منحصربهفرد تاریخی میداند که تحت تأثیر تجربۀ «زندگی» شکل میگیرند. ازسویدیگر او برای گریز از نسبیگرایی ناشی از تاریخیت (historicity)، با طرح ایدههایی نظیر قرابت گزینشی، علیت تاریخی و معنای خاصی از عینیت، از ابزار روشیِ ایدئالتایپ برای فهم پدیدههای اجتماعی بهره میگیرد. در این مقاله پس از توضیح مبسوط دیدگاه وبر دربارۀ جامعهشناسی معرفت، اشاره خواهیم کرد که نظریۀ وبر هرچند در توضیح منطق تحولات تاریخ علم و معرفت برای غلبه بر دوگانۀ نسبیگرایی-مطلقگرایی راهگشا است، اما در توضیح لحظۀ تاریخیِ خودِ نظریۀ وبر ناکام و بحرانزده است. در پاسخ به این بحران، به طرح دیدگاه استاد منیرالدین حسینی در حوزۀ جامعهشناسی معرفت خواهیم پرداخت. در نظر حسینی، اگر چه تعینات اجتماعی-تاریخی معرفت، نقش مهمی در تکوین نظریات علمی دارد، اما او برای عبور از بحرانِ وبری، جامعه و تاریخ را واحد فاعلِ محوری دانسته که دارای ولایت تاریخی-اجتماعی است. باتوجهبه ارتباط ولایت و قواعدِ ربوبی الهی، امکان برونرفت از بحران وبری ممکن خواهد شد.
فهرست منابع
1. اکس، گای. 1402. وبر و ریکرت، صورتبندی مفهوم در علوم فرهنگی. ترجمۀ صابر جعفری کافیآباد. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
2. آرون، ریمون. 1382. مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعهشناسی. ترجمه باقر پرهام. تهران: نشر نی.
3. آشتیانی، منوچهر. 1383. ماکس وبر و جامعهشناسی شناخت. تهران: قطره.
4. توکل، محمد و دیگران. 1383. جامعهشناسی معرفت، جستاری در تبیین رابطۀ ساخت و کنش اجتماعی و معرفت بشری. تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
5. حسینی بهشتی، سیدمحمدرضا. 1384. «جایگاه نقد قوه حکم در فلسفه استعلایی کانت». مجله حکت و فلسفه، بهار، س ۱ ، ش ۱، صص 17-26.
6. حسینیالهاشمی، سیدمنیرالدین. بیتا. الف. جایگاه هیئتهای مذهبی در فلسفۀ نظام ولایت. جلسۀ 9.
7. حسینیالهاشمی، سیدمنیرالدین. بیتا. ب. فلسفۀ اصول احکام حکومتی. جلسۀ 26.
8. حسینیالهاشمی، سیدمنیرالدین. بیتا. ج. فلسفۀ تاریخ. جلسۀ 4.
9. حسینیالهاشمی، سیدمنیرالدین. بیتا. د. فلسفۀ نظام ولایت. جلسۀ 1.
10. حسینیالهاشمی، سیدمنیرالدین. بیتا. ه. زمینۀ دستیابی به فلسفۀ اصول روش تنظیم نظام (دورۀ دوم) اصالت تعلّق. جلسه 109.
11. حسینیالهاشمی، سیدمنیرالدین. بیتا. ز. فلسفۀ تاریخ. جلسۀ 1.
12. حسینیالهاشمی، سیدمنیرالدین. بیتا. ح. بررسی کلّیات روش دستهبندی و تنظیم امور. دورۀ دوم. جلسۀ 4.
13. دورکیم، امیل. 1383. صور بنیادین حیات دینی. ترجمه باقرپرهام. تهران: نشرمرکز.
14. سلطانی، مهدی و پارسانیا، حمید. 1396. «مفهوم مدرن زمان و ماهيت علم اجتماعی ماكس وبر». فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی. زمستان، س ۹، ش ۱، پ 33، صص 59-80.
15. فوگلین، اریک. 1400. دانش نوین سیاست. ترجمۀ محمد صبوری. تهران: انتشارات پارسه.
16. کاپلستون، فردریک. 1380. تاریخ فلسفه، از ولف تا کانت. ترجمه اسماعیل سعادت و منوچهر بزرگمهر. تهران: انتشارات سروش.
17. کالینیکوس، الکس. 1373. درآمدی تاریخی بر نظریه اجتماعی. ترجمه اکبر معصومبیگی. تهران: نشرآگه.
18. کنوبلاخ، هوبرت. 1400. مبانی جامعهشناسی معرفت. ترجمۀ کرامتالله راسخ. تهران: نشر نی.
19. مانهایم، کارل. 1380. ایدئولوژی و اتوپیا. ترجمه فریبرز مجیدی. تهران: انتشارات سمت.
20. مولکی، مایکل. 1383. علم و جامعهشناسی معرفت. ترجمه حسین کچویان. تهران: نشر نی.
21. میلبنک، جان. 1396. الاهیات و نظریۀ اجتماعی. ترجمۀ شهناز مسمیپرست. تهران: انتشارات ترجمان علوم انسانی.
22. نیچه، فردریش ویلهلم. 1377. تبارشناسی اخلاق. ترجمۀ داریوش آشوری. تهران: نشر آگاه.
23. نیچه، فردریش ویلهلم. 1387. فراسوی نیک و بد: درآمدی بر فلسفۀ آینده. ترجمۀ سعید فیروزآبادی. تهران: انتشارات جامی.
24. وبر، ماکس. 1387. دین، قدرت، جامعه. ترجمه احمد تدین. تهران: نشر هرمس.
25. وبر، ماکس. 1399. «سیاست بهمثابه حرفه». در دین، قدرت، جامعه. ترجمۀ احمد تدین. تهران: انتشارات هرمس.
26. وبر، ماکس. 1399. «علم بهمثابه حرفه». در دین، قدرت، جامعه. ترجمۀ احمد تدین. تهران: انتشارات هرمس.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
