دوره 9، شماره 4 - ( 12-1402 )
جلد 9 شماره 4 صفحات 134-99 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Saeidi A. Textual Holism in the Structure of Religious Knowledge. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2024; 9 (4) :99-134
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-611-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-611-fa.html
سعیدی احمد. کلگروی نصی در ساختار معرفتهای دینی. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1402; 9 (4) :99-134
چکیده: (1268 مشاهده)
«کلگروی معرفتشناختی» یکی از خوانشهای «انسجامگروی در توجیه» است. انسجامگروی و کلگروی در فضای شکاکیت، نسبیتگرایی و ایدئالیسم متولد شدهاند و به تصریح پدیدآورندگان آنها، مستلزم یا ملازم با همین امور نیز هستند. بااینوجود، یکی از محققان مسلمان و متعهد، با غفلت از مبانی و لوازم «کلگروی»، در ضمن چندین اثر ازجمله در دو مقالهٔ «شبکهٔ معرفت دینی» و «معماری علم دینی» به ترویج یکی از خوانشهای آن در فضای معرفتها و علوم دینی پرداخته و نام آن را «کلگروی نصی» گذاشته است.
بر اساس «کلگروی نصی»، اعتبار همهٔ معرفتها و علوم دینی، تابع و وابسته و معلَّق به تغییر و تحولهای شبکهای از دانشهای بشری و دینی است که برخی از آنها غیریقینیاند. ازاینرو، «کلگروی نصی» منجر به انکار اعتبار و ارزشِ یقینی و مطلق و ثابتِ همهٔ معرفتها و علوم دینی، و درنهایت، محالشمردن دسترسی بشر عادی به خود دین میگردد. روشن است که اگر هیچ معرفت دینیِ یقینی و مطلق و ثابتی وجود نداشته باشد، اصل موجودیت دین حق و الهی نیز یقینی نخواهد بود. بنابراین برای دفاع از حریم دین و اثبات اعتبار و حقانیت معارف و علوم دینی لازم است «کلگروی نصی» نقادی و ابطال شود. ازاینرو، نگارنده در این مقاله، با روش تحلیلی ـ توصیفی، نظریهٔ «کلگروی نصی» را، با تکیه و تأکید بر آنچه در مقالهٔ «شبکهٔ معرفت دینی» مطرح شده، بررسی و بطلان آن را آشکار کرده است.
بر اساس «کلگروی نصی»، اعتبار همهٔ معرفتها و علوم دینی، تابع و وابسته و معلَّق به تغییر و تحولهای شبکهای از دانشهای بشری و دینی است که برخی از آنها غیریقینیاند. ازاینرو، «کلگروی نصی» منجر به انکار اعتبار و ارزشِ یقینی و مطلق و ثابتِ همهٔ معرفتها و علوم دینی، و درنهایت، محالشمردن دسترسی بشر عادی به خود دین میگردد. روشن است که اگر هیچ معرفت دینیِ یقینی و مطلق و ثابتی وجود نداشته باشد، اصل موجودیت دین حق و الهی نیز یقینی نخواهد بود. بنابراین برای دفاع از حریم دین و اثبات اعتبار و حقانیت معارف و علوم دینی لازم است «کلگروی نصی» نقادی و ابطال شود. ازاینرو، نگارنده در این مقاله، با روش تحلیلی ـ توصیفی، نظریهٔ «کلگروی نصی» را، با تکیه و تأکید بر آنچه در مقالهٔ «شبکهٔ معرفت دینی» مطرح شده، بررسی و بطلان آن را آشکار کرده است.
فهرست منابع
1. قرآن کریم
2. پایگاه مرکز پژوهشی دائرةالمعارف علوم عقلی اسلامی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
3. تمیمی آمدی، عبدالواحدبنمحمد. ۱۳۶۶. تصنیف غرر الحکم و درر الکلم. قم: ایران.
4. حسینزاده، محمد. ۱۳۸۲. پژوهشی تطبیقی در معرفتشناسی معاصر. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
5. سبزواری، ملاهادی. 1360. «التعلیقات علی الشواهد الربوبیة». چاپ شده در: الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. تصحیح و تعلیق از سیدجلالالدین آشتیانی. چ 2. مشهد: المرکز الجامعی للنشر.
6. ــــــــــــــــ. 1369-1379. شرح المنظومة. تصحیح و تعلیق از آیتالله حسنزاده آملی و تحقیق و تقدیم از مسعود طالبی. تهران: نشر ناب.
7. شمس، منصور. ۱۳۹۷. آشنایی با معرفتشناسی. ویراست سوم. تهران: هرمس.
8. صدرالمتألهین، محمدبنابراهیم. 1981 م. الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. چ ۳. بیروت: دار إحیاء التراث.
9. عارفی، عباس. ۱۳۸۱. «معرفت و گونههای توجیه». ذهن. د ۳، ش پ 9، ص ۳-۲۰.
10. عبداللهی، مهدی. ۱۳۹۶. انسجامگروی در توجیه با تأکید بر آرای کیث لرر؛ بررسی تحلیلی ـ انتقادی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
11. فتال نیشابوری، محمدبناحمد. ۱۳۷۵. روضة الواعظین و بصیرة المتعظین. قم: رضی.
12. فتحی، عبدالله. ۱۳۹۳. «نظریه انسجامگرائی در معرفتشناسی». پژوهه (بزرگترین بانک مقالات علوم انسانی و اسلامی). پژوهشکدهٔ باقرالعلوم علیهالسلام. 24 آبان.
13. فعالی، محمدتقی. ۱۳۷۷. درآمدی به معرفتشناسی دینی و معاصر. قم: معارف (معاونت امور اساتید و دروس معارف اسلامی).
14. قائمینیا، علیرضا. ۱۳۸۲ الف. «شبکهٔ معرفت دینی (بحثی در ساختار معرفت دینی)». قبسات. سال (دوره) ۸، ش ۲۸، صص ۱۹-۳۶.
15. ـــــــــــــ. ۱۳۹۶. «معماری علم دینی (نظریهٔ پیوندی در باب علم دینی)». فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. د ۳، ش ۲، ش پ ۷، صص ۷-۴۰.
16. ــــــــــــــــــ. ۱۳۸۲ ب. «معرفت دینی ذاتاً متحول است». در: گفتوگو با «مهر» (2)، کد خبر: 40572.
17. لرر، کیث. ۱۳۹۶. نظریهٔ معرفت. ترجمه، تحقیق و نقد از مهدی عبدالهی. تهران: مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
18. موزر، پل و دیگران. ۱۳۸۷. درآمدی موضوعی بر معرفتشناسی معاصر. ترجمهٔ رحمتالله رضایی. چ ۲، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
