دوره 10، شماره 2 - ( 6-1403 )
جلد 10 شماره 2 صفحات 138-117 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
ramezan nia L, sharifi M, hoseini S. Evaluation of the Philosophical and Linguistic Foundations of the Interaction of the Quran with Contemporary Culture from the Perspective of Orientalists and Muslim Scholars. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2024; 10 (2) :117-138
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-629-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-629-fa.html
رمضان نیا سماکوش لیلا، شریفی محمد، حسینی سید قاسم. مبانی فلسفی و زبان شناختی تعامل قرآن با فرهنگ زمانه از نگاه مستشرقان و اندیشمندان مسلمان. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1403; 10 (2) :117-138
چکیده: (80 مشاهده)
مسئله «تعامل قرآن با فرهنگ زمانه» از مباحث بنیادین در مطالعات قرآنی معاصر است که درباره نسبت میان وحی الهی و بافت تاریخی و فرهنگی عصر نزول بحث میکند. مستشرقان با تکیه بر مبانی معرفتی انسانگرایانه و روش نقد تاریخی، قرآن را متنی بشری و فرهنگی دانستهاند که از محیط دینی و اجتماعی عربستان تأثیر پذیرفته است. درمقابل، اندیشمندان مسلمان، هرچند بر ضرورت توجه به زمینههای تاریخی و زبانی نزول تأکید دارند، اما وحی قرآنی را حقیقتی الهی و فراتاریخی میدانند که ضمن تعامل با فرهنگ، آن را اصلاح و هدایت میکند.
پژوهش حاضر با روش تحلیلی-تطبیقی و بر پایه منابع اصلی مستشرقان و متفکران مسلمان، به بررسی مبانی معرفتشناختی، هستیشناختی و روششناختی دو جریان پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که در اندیشه مستشرقان، وحی محصول ذهن و فرهنگ پیامبر است، درحالیکه در اندیشه اسلامی، وحی ارتباطی آگاهانه و مصون از خطاست که در ظرف زبان و فرهنگ تحقق یافته ولی از آن متأثر نشده است.
درنهایت، با تحلیل تطبیقی دو رویکرد، نتیجه گرفته میشود که تفاوت اصلی در تعریف ماهیت وحی و نقش فرهنگ در فرآیند نزول است. مستشرقان، تعامل را بهمعنای تأثیرپذیری قرآن از فرهنگ میفهمند، اما اندیشمندان مسلمان، آن را بهمعنای «تفهیم حکیمانه وحی در بستر فرهنگ» میدانند. درنهایت، نظریه «تعامل هدایتگر وحی» را بهعنوان چهارچوب تلفیقی و متوازن میان تاریخمندی زبان و فراتاریخی بودن معنا پیشنهاد میکند.
پژوهش حاضر با روش تحلیلی-تطبیقی و بر پایه منابع اصلی مستشرقان و متفکران مسلمان، به بررسی مبانی معرفتشناختی، هستیشناختی و روششناختی دو جریان پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که در اندیشه مستشرقان، وحی محصول ذهن و فرهنگ پیامبر است، درحالیکه در اندیشه اسلامی، وحی ارتباطی آگاهانه و مصون از خطاست که در ظرف زبان و فرهنگ تحقق یافته ولی از آن متأثر نشده است.
درنهایت، با تحلیل تطبیقی دو رویکرد، نتیجه گرفته میشود که تفاوت اصلی در تعریف ماهیت وحی و نقش فرهنگ در فرآیند نزول است. مستشرقان، تعامل را بهمعنای تأثیرپذیری قرآن از فرهنگ میفهمند، اما اندیشمندان مسلمان، آن را بهمعنای «تفهیم حکیمانه وحی در بستر فرهنگ» میدانند. درنهایت، نظریه «تعامل هدایتگر وحی» را بهعنوان چهارچوب تلفیقی و متوازن میان تاریخمندی زبان و فراتاریخی بودن معنا پیشنهاد میکند.
فهرست منابع
1. قرآن کریم.
2. جـوادی آملی، عبدالله. ۱۳۸۶. تسنیم (تفسیر قرآن کریم). قم: نشر اسراء.
3. رشیدرضا، محمد. 1320 ق .تفسیر المنار. قاهره: المطبعة المناریة.
4. رشیدرضا، محمد. 1346 ق. الوَحی المحمدی. قاهره: المطبعة السلفیة.
5. سروش، عبدالکریم. ۱۳۸۷. بسط تجربه نبوی. تهران: صراط.
6. سروش، عبدالکریم. 1392. «محمد راوی رؤیای رسولانه»، در قصه ارباب معرفت. تهران: صراط.
7. صدرالدین شیرازی، ملاصدرا. ۱۳۸۱. الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة العقلیة. قم: دار احیاء التراث العربی.
8. طباطبایی، سیدمحمدحسین. ۱۳۷۰. المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
9. فضلالرحمن. ۱۳۸۳. اسلام و تجدد. ترجمهٔ حسن رضایی. تهران: طرح نو.
10. مجتهد شبستری، محمد. 1379. هرمنوتیک، کتاب و سنت. تهران: طرح نو.
11. معرفت، محمدهادی. 1415 ق. التمهید فی علوم القرآن. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
12. هندی، سیداحمدخان.۱۸۹۹. تفسیر القرآن و دین الإسلام. دهلی: مطبعة مفید.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
