دوره 11، شماره 1 - ( 3-1404 )
جلد 11 شماره 1 صفحات 109-69 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Golkar M H, Golkar M A, Golkar F. Realizing the Civilization-Building Scientific Authority of the Revolution
Reconfiguring the Humanities with the Model of Systemic-Religious Theorizing. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2025; 11 (1) :69-109
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-638-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-638-fa.html
گلکار محمد حسین، گلکار محمد علی، گلکار فاطمه. تحقق مرجعیت علمی تمدنساز انقلاب
بازآرایی علوم انسانی با الگوی نظریهپردازی سیستمی-دینی. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1404; 11 (1) :69-109
موسسه مطالعات راهبردی
چکیده: (12 مشاهده)
تحقق تمدن نوین اسلامی و دستیابی به مرجعیت علمی، در گرو عبور از علوم انسانی سکولار غربی است که صرفاً بر پایه عقلانیت ابزاری و انسانشناسی مادی بنا شدهاند. مسئله اصلی این پژوهش، چگونگی گذر از بحران ناکارآمدی ساختارهای موجود و ارائه روشی معتبر برای استخراج «نرمافزار اداره جامعه» از منابع دینی است. این تحقیق با روش تحلیلی-استنتاجی و بهرهگیری از منطق «مدلسازی سیستمی»، ضمن نقد پارادایمهای رقیب (رویکرد سکولار و رویکرد تهذیبی)، نظریه «نظریهپردازی سیستمی-دینی» را تبیین میکند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که اگرچه علوم انسانی جدید در غرب با عبور از پوزیتیویسمِ خام، به مدلهای چندبعدی (زیستی، روانی، اجتماعی و معنوی) رویآورده و نقش دین را در «معنابخشی» به زندگی پذیرفتهاند، اما این توجه غالباً در سطح «کارکردی» و «روانشناختی» باقی مانده است. براساس مبانی حکمی و دیدگاه اندیشمندانی چون آیتالله مصباح یزدی، ضمن پذیرش دستاوردهای علمیِ غیرمعارض و پرهیز از نگاه یکپارچه به غرب، نقطه تمایز این پژوهش در گذار از «انسانِ نیازمند به معنا» به «انسان شبکهای» است. در این پارادایم، انسان صرفاً بهدنبال آرامش روانی نیست، بلکه موجودی تعریف میشود که سعادت او در گرو تنظیم دقیق اتصالات حقیقی با شبکه توحیدی و غیب است؛ اتصالاتی که نه با سلیقههای معنوی، بلکه با «نرمافزار وحیانی» و قوانین تکوینیِ عالم مدیریت میشوند. نتایج حاکی از آن است که با بهرهگیری از «اجتهاد سیستمی» و فعالسازی ظرفیتهای فقهی، میتوان گزارههای دینی را به مدلهای عملیاتی تبدیل کرد؛ راهبردی که شرط اصلی گذار از مصرفکنندگی دانش به تولید مرجعیت علمی تمدنساز است.
واژههای کلیدی: انسان شبکهای، مدل نیازهای انسان، مدلسازی سیستمی، نظریهپردازی دینی، علوم انسانی اسلامی، مرجعیت علمی، تمدن نوین اسلامی.
فهرست منابع
1. قرآن کریم.
2. ایمان، محمدتقی (۱۳۹۳). فلسفه و روش تحقیق در علوم انسانی. قم: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
3. بازرگان، مهدی (۱۳۷۷). خدا و آخرت: هدف بعثت انبیا. تهران: بنیاد فرهنگی مهندس بازرگان.
4. باقری، خسرو (۱۳۸۲). هویت علم دینی؛ نگاهی معرفتشناختی به نسبت دین و علوم انسانی. چ ۱. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
5. برتالنفی، لودویگ فون (۱۳۶۶). نظریه عمومی سیستمها. (ترجمه کیومرث پریانی). تهران: انتشارات تندر.
6. بستان، حسین و همکاران (۱۳۹۱). اسلام و جامعهشناسی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
7. جعفری، محمدتقی (۱۳۷۶). ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه. ج ۱. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
8. جعفری، محمدتقی (۱۳۷۷). حیات معقول. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
9. جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۶). اسلام و محیط زیست. قم: مرکز نشر اسراء.
10. جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۱ الف). انتظار بشر از دین. قم: مرکز نشر اسراء.
11. جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۱ ب). دینشناسی. قم: مرکز نشر اسراء.
12. جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۷). شریعت در آینه معرفت. چاپ پنجم. قم: مرکز نشر اسراء.
13. جوادی آملی، عبدالله (۱۳۷۵). فلسفه حقوق بشر. قم: مرکز نشر اسراء.
14. جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۶). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. چاپ اول. قم: مرکز نشر اسراء.
15. جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۹). نسبت دین و دنیا. چاپ سوم. قم: مرکز نشر اسراء.
16. حافظنیا، محمدرضا (۱۳۸۸). مقدمهای بر روش تحقیق در علوم انسانی. چ ۱۶. تهران: انتشارات سمت.
17. حمیدیزاده، محمدرضا (۱۳۷۹). پویایی سیستمها (System Dynamics). تهران: مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
18. خسروپناه، عبدالحسین (۱۳۸۸). کلام جدید. چ ۳. قم: مرکز مطالعات و پژوهشهای فرهنگی حوزه علمیه.
19. داناییفرد، حسن؛ سیدمهدی الوانی و عادل آذر (۱۳۹۲). روششناسی پژوهش کمی در مدیریت: رویکردی جامع. چ ۹. تهران: انتشارات صفار.
20. دلاور، علی (۱۳۸۹). مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی. چ ۹. تهران: انتشارات رشد.
21. رضائیان، علی (۱۳۹۵). تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم. چ ۱۷. تهران: انتشارات سمت.
22. زاهدی، شمسالسادات (۱۳۹۰). تجزیه و تحلیل سیستمها و روشها. تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
23. سروش، عبدالکریم (۱۳۷۳). فربهتر از ایدئولوژی. تهران: مؤسسه فرهنگی صراط.
24. سروش، عبدالکریم (۱۳۷۶). مدارا و مدیریت. چ ۱. تهران: مؤسسه فرهنگی صراط.
25. شالمرز، آلن (۱۳۷۸). چیستی علم: درآمدی بر مکاتب علمشناسی فلسفی. (ترجمه سعید زیباکلام). تهران: انتشارات سمت.
26. صدر، سیدمحمدباقر (۱۳۸۲). اقتصادنا. ج ۱. (ترجمه محمدکاظم موسوی). قم: انتشارات بوستان کتاب.
27. صدر، سیدمحمدباقر (۱۳۷۵). اقتصاد ما (ترجمه کتاب اقتصادنا). (ترجمه محمدکاظم موسوی). ج ۲. قم: انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
28. طباطبایی، سیدمحمدحسین و مطهری، مرتضی (۱۳۷۸). اصول فلسفه و روش رئالیسم. ج ۱ و ۲. تهران: انتشارات صدرا.
29. طباطبایی، سیدمحمدحسین (۱۳۷۴). المیزان فی تفسیر القرآن. (ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی). مجلدات ۴، ۱۳، ۱۶ و ۱۹. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
30. طباطبایی، سیدمحمدحسین (۱۳۸۷). نهایت فلسفه (ترجمه و تعلیق نهایة الحکمه). (ترجمه مهدی تدین). قم: بوستان کتاب.
31. فوکویاما، فرانسیس (۱۳۷۹). پایان نظم: سرمایه اجتماعی و حفظ آن. (ترجمه غلامعباس توسلی). تهران: انتشارات جامعه ایرانیان.
32. گلکار، محمدحسین (۱۴۰۲). پارادایم شبکهای دین. مشهد: انتشارات مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.
33. گلشنی، مهدی (۱۳۷۷). از علم سکولار تا علم دینی. چاپ اول. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
34. گنون، رنه (۱۳۷۲). بحران دنیای متجدد. (ترجمه ضیاءالدین دهشیری). چ ۲. تهران: انتشارات امیرکبیر.
35. گیدنز، آنتونی (۱۳۷۸). تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید. (ترجمه ناصر موفقیان). چ ۳. تهران: نشر نی.
36. لیتلجان، استیون (۱۳۸۴). نظریههای ارتباطات. (ترجمه سیدمرتضی نوربخش و سیداکبر میرحسینی). تهران: انتشارات جنگل.
37. مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۹۰). رابطه علم و دین. چ ۱. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
38. مطهری، مرتضی (۱۳۶۸). اسلام و مقتضیات زمان. ج ۱. تهران: انتشارات صدرا.
39. مطهری، مرتضی (۱۳۷۰). فطرت. تهران: انتشارات صدرا.
40. مطهری، مرتضی (۱۳۷۲). مجموعه آثار. ج ۲ (مقدمهای بر جهانبینی اسلامی؛ وحی و نبوت؛ انسان و ایمان) و ج ۵ (انسان در قرآن). تهران: انتشارات صدرا.
41. نصر، سیدحسین (۱۳۸۳). جوان مسلمان و دنیای متجدد. (ترجمه مرتضی اسعدی). تهران: طرح نو.
42. واسطی، عبدالحمید (۱۳۹۳). کانون تفکر و خلاقیت. مشهد: انتشارات مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.
43. واسطی، عبدالحمید (۱۳۹۱). نگرش سیستمی به دین. مشهد: انتشارات مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.
44. وبر، ماکس (۱۳۷۰). دانشمند و سیاستمدار. (ترجمه احمد نقیبزاده). تهران: انتشارات دانشگاه تهران
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
