دوره 11، شماره 2 - ( 6-1404 )
جلد 11 شماره 2 صفحات 122-87 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
maleki boroujeni M. Re-reading "Cultural Pathology" Based on the Metaphor of "Mulla Sadra's Human". فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2025; 11 (2) :87-122
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-664-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-664-fa.html
مالکی بروجنی محمدرضا. بازخوانی «آسیبشناسی فرهنگی»
با تکیه بر استعاره «انسان صدرایی». فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1404; 11 (2) :87-122
چکیده: (34 مشاهده)
پژوهش حاضر با بهرهگیری از نظریه استعاره مفهومی لیکاف و جانسون، به بازخوانی مفهوم «آسیبشناسی فرهنگی» میپردازد. این مقاله درصدد است نشان دهد که مفهوم مذکور بهتدریج از بستر و تاریخ پیدایش خود جدا شده و نسبت به آن بیگانه گشته است. ازاینرو، نخست استعاره بنیادین «جامعه بهمثابه ارگانیسم» که مفهوم آسیبشناسی اجتماعی ریشه در آن دارد، واکاوی شده و چهار رویکرد اصلی به آسیبشناسی اجتماعی بررسی و نقد میشود. سپس با تمرکز بر مفهوم «فرهنگ» و با تأکید بر آرای اندیشمندان اسلامی فرهنگ بهعنوان «نظام معنایی مشترک میان انسانها» و «روح جامعه» تعریف میشود. در ادامه، استعاره «انسان صدرایی» بهعنوان جایگزینی برای استعاره صرفاً زیستیِ «ارگانیسم» پیشنهاد میشود؛ استعارهای که در آن بر رابطه جسم و روح تأکید شده و بقای جامعه را فرهنگی و معنوی تلقی میکند. برایناساس، آسیبشناسی فرهنگی بهمعنای شناخت اختلالها و گسستهای معنایی در نظام معنایی جامعه است که در نسبت با غایت نهایی (انسان کامل) ارزیابی میشود. مقاله نتیجه میگیرد انسان در تلقی صدرایی آن بهعنوان یک استعاره شناختی برای درک جامعه کاراست البته به این نکته توجه شده که اگرچه استعارههای شناختی ابزاری کارآمد برای تبیین مفاهیم هستند، اما همواره حجم قابلتوجهی از تفسیر را با خود حمل میکنند و میتوان با بازتفسیر یک استعاره، ساختار مفهومی جدیدی به وجود آورد و مواجههای انتقادی با آن داشت.
واژههای کلیدی: آسیبشناسی فرهنگی، استعاره مفهومی، انسان صدرایی، جامعه بهمثابه ارگانیسم، نظام معنایی.
فهرست منابع
1. پارسانیا، حمید (1387). نسبت علم و فرهنگ. راهبرد فرهنگ. 2 (1)، 51-64.
2. پارسانیا، حمید (1392). جهانهای اجتماعی. قم: کتاب فردا.
3. چندلر، دانیل (1394). مبانی نشانهشناسی. ترجمه مهدی پارسا. تهران: سوره مهر.
4. دورکیم، امیل (1392). تقسیم کار اجتماعی. ترجمه باقر پرهام. تهران: مرکز.
5. دورکیم، امیل (1393). قواعد روش جامعهشناسی. ترجمه علیمحمد کاردان. تهران: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران.
6. شادالویی، نوریه (1396). آسیبشناسی فرهنگی. تهران: پیک مشاور.
7. صالحی امیری، سیدرضا (1393). آسیبشناسی فرهنگی. تهران: ققنوس.
8. فارابی، ابونصر (1388). فصول منتزعه. ترجمه حسن ملکشاهی. تهران: سروش.
9. لبخندق، محسن (1397). حدوث جسمانی جوامع و بقاء فرهنگی آنها. فصلنامه قبسات، 23 (87)، 243-72.
10. مرادی، محمدعلی (1398). بنیادهای فلسفی علم فرهنگ. تهران: علمی و فرهنگی.
11. مطهری، مرتضی (1389 الف). پانزده گفتار. تهران: صدرا.
12. مطهری، مرتضی (1389 ب). جامعه و تاریخ. تهران، ایران: صدرا.
13. مطهری، مرتضی (1389 ج). یادداشتهای استاد مطهری. قم: صدرا.
14. هاشمی، زهره (1389). نظریه استعاره مفهومی از دیدگاه لیکاف و جانسون. ادبپژوهی، 12 (4)، 119-39.
15. یزدانپناه، سیدیدالله (1401). چیستی و نحوه وجود فرهنگ. قم: کتاب فردا.
16. Laitinen, Arto, and Arvi Särkelä (2019). 'Four Conceptions of Social Pathology'. European Journal of Social Theory, 22 (1), 80-102. [DOI:10.1177/1368431018769593]
17. Lakoff, George, and Mark Johnson (1980). Metaphors We Live By. Chicago: The University of Chicago.
18. 'Merriam-Webster'. Accessed 4 September 2022. https://www.merriam-webster.com.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
