دوره 11، شماره 3 - ( 9-1404 )
جلد 11 شماره 3 صفحات 150-119 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Momeni M, Zahed Zahedani S. The Discourse of Humanities and the Restructuring
of the Modern Family. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2025; 11 (3) :119-150
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-691-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-691-fa.html
مؤمنی مریم، زاهد زاهدانی سعید. گفتمان علوم انسانی و بازساخت خانواده مدرن. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1404; 11 (3) :119-150
چکیده: (6 مشاهده)
مطالعه حاضر با هدف واکاوی مکانیسمهای تأثیرگذاری گفتمان علوم انسانی مدرن بر بازساخت نهاد خانواده در ایران معاصر صورت پذیرفته است. پرسش کانونی پژوهش آن است که علوم انسانی، بهعنوان فرهنگ تخصصی، چگونه زیستجهان خانوادگی را دگرگون ساخته است. روششناسی پژوهش از نوع کیفی و مبتنی بر تحلیل انتقادی اسناد نظری است که با بهرهگیری از چهارچوب مفهومی نظریه سهوجهی فرهنگ، نسبت میان فرهنگ بنیادی، فرهنگ تخصصی و فرهنگ عمومی را بررسی میکند. یافتهها نشان میدهد که علوم انسانی مدرن نه صرفاً ابزاری توصیفی، بلکه عاملی برساختگرا است که ازطریق نُه مکانیسم کلیدی، شامل آرمانسازی، الگوسازی، مفهومسازی، معناسازی، ارزشسازی، هویتسازی، ساختارسازی، آگاهیسازی و بازتعریف نظام نیاز، خانواده را از نهادی مبتنی بر میثاق قدسی و تکالیف اخلاقی، به نهادی قراردادی، فردگرا و کارکردی بازتعریف کرده است. نتایج بیانگر آن است که خانواده ایرانی در وضعیت بینابینی قرار داشته و تحتتأثیر تعامل میان گفتمان مدرنیستی و مقاومتهای فرهنگی، صورتهای ترکیبی تازهای از زیست خانوادگی را تجربه میکند. پژوهش درنهایت بر ضرورت تولید علوم انسانی بومی که قادر به بازشناسی خانواده در افق تعالی انسانی باشد، تأکید میورزد.
فهرست منابع
1. بلیکی، ن. (۱۳۹۳). طراحی پژوهش اجتماعی (ه. صبوری، مترجم). تهران: نشر نی.
2. داوری اردکانی، ر. (۱۴۰۱). تکنولوژی و زبان. تهران: نشر ساقی.
3. حسینیالهاشمی، س. م. (۱۳۷۵). مبانی فرهنگ مدرن. ج ۱. تهران: انتشارات فرهنگ و اندیشه.
4. لش، ک. (۱۳۸۰). فرهنگ خودشیفتگی: زندگی آمریکایی در عصر کاهش انتظارات (س. درویش قانع، مترجم). تهران: بلوا.
5. لوپز، ج.، و اسکات، ج. (۱۳۹۱). ساختار اجتماعی (ح. چاوشیان، مترجم). تهران: نشر نگاه معاصر.
6. مقدس، ع. ا.، و قدرتی، م. (۱۳۸۳). جامعهشناسی خانواده با تأکید بر تغییرات ساختاری. تهران: انتشارات علم.
7. صفآرا، ز.، و سلمآبادی، م. (۱۳۹۸). روانشناسی خانواده و تحولات زیستجهان. تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
8. احمدی، و.، قاسمی، و.، و کاظمیپور، ش. (۱۳۹۱). بررسی نقش گذار جمعیتی در تغییرات جامعهشناختی خانواده. مجله مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان، ۸۱ (۱)، ۱-۱۰۲.
9. آزاد ارمکی، ت. (۱۳۸۹). جامعهشناسی خانواده ایرانی. تهران: سمت.
10. آزاد ارمکی، ت.، زند، م.، و جزائی، ط. (۱۳۸۱). روند تغییرات فرهنگیاجتماعی تهرانیها طی سه نسل. فصلنامه علوم انسانی دانشگاه الزهرا (س)، ۴۴-۴۵، ۱-۲۴.
11. آزاد ارمکی، ت.، و ملکی، ا. (۱۳۸۵). تحلیل ارزشهای سنتی و مدرن در سطوح خرد و کلان. نامه علوم اجتماعی، ۳۰، ۹۷-۱۲۱.
12. عباسزاده، م.، سعیدی عطایی، ح.، و افشاری، ز. (۱۳۹۴). مطالعه برخی عوامل جریان مدرنیته مؤثر بر گرایش زنان به طلاق. پژوهشهای راهبردی مسائل اجتماعی ایران، ۴ (۱).
13. جلاییپور، ح. ر. (۱۳۸۵). چرا خانواده مدنی در ایران رهاییبخش است؟ مجله زنان، ۱۳۰.
14. جمشیدیها، غ.، صادقی فسایی، س.، و لولاآور، م. (۱۳۹۲). نگرش جامعهشناختی بر تأثیر فرهنگ مدرن از نظر جنسیتی در تحولات خانواده در تهران. زن در فرهنگ و هنر، ۵ (۲)، ۱۸۳-۱۹۸.
15. جوکار، م. (۱۳۹۱). گذری کوتاه بر تأثیر مدرنیسم بر خانواده با تأکید بر خانواده ایرانی. کتاب اندیشههای راهبردی زن و خانواده، ۸۷۹-۹۰۲.
16. خانعلیزاده بنا، م. (۱۳۸۹). بررسی جامعهشناختی ساختار و شیوههای اعمال قدرت در خانواده با تأکید بر جنسیت. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
17. حسینیالهاشمی، س. م. (۱۳۷۵). مبانی فرهنگ مدرن و فرآیند تحول نهادی (تقریرات دروس فرهنگستان علوم اسلامی). قم: دفتر انتشارات اسلامی.
18. زاهد، س. س.، جاجرمیزاده، م. و تقوی، س. م. (1392). فرهنگ بهمثابهٔ رسانهای بین اراده و عمل جمعی (مطالعهٔ تطبیقی فرهنگ اسلامی و سکولار). مطالعات بینرشتهای در رسانه و فرهنگ، 3(2)، 55-66.
19. سرایی، ح. (۱۳۸۶). تداوم و تغییر خانواده ایرانی در جریان گذار جمعیتی. نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، ۲، ۳۷-۶۰.
20. شالباف، ع. (۱۳۸۰). بررسی تأثیر تحصیلات زن بر توزیع قدرت در خانواده. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
21. شکربیگی، ع. (۱۳۹۰). مدرنگرایی و سرمایه اجتماعی خانواده: درآمدی بر جامعهشناسی خانواده در ایران. تهران: جامعهشناسان.
22. شکوری، ع.، و آزاد ارمکی، ت. (۱۳۸۱). مدرنیته و خانواده تهرانی. مجله علمیپژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان، ۲ (۳۰-۳۱)، ۲۴۵-۲۶۸.
23. شوماخر، ا. اف. (۱۳۸۸). راهنمای حیرتزدگان (ش. دهقانی، مترجم). تهران: انتشارات اطلاعات.
24. صادقی فسایی، س.، و عرفانمنش، ا. (۱۳۹۲). تحلیل جامعهشناختی تأثیرات مدرنشدن بر خانواده ایرانی و ضرورت تدوین الگوی ایرانیاسلامی. زن در فرهنگ و هنر، ۵ (۱)، ۶۳-۸۴.
25. صدیق سروستانی، ر. (۱۳۸۶). آیا خانواده ایرانی در بحران است؟ حورا، (۲۵).
26. فرهمند، م.، خرمپور، ی.، پارسائیان، ز.، و ماندگاری، ف. (۱۳۹۳). تأثیر مؤلفههای نوگرایی در حمایت خویشاوندی خانوادههای شهر یزد. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، ۷ (۳)، ۱۴۹-۱۷۷.
27. فتاحی مفرح، م. (۱۳۷۹). بررسی وضعیت خشونت نسبت به زنان در خانوادههای ایرانی. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
28. فروغیان، ش. (۱۳۵۳). خانواده دوره قاجاریه. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
29. لاجوردی، ه. (۱۳۷۶). ساختار قدرت در خانواده. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
30. ساروخانی، م. (۱۳۷۵). مقدمهای بر جامعهشناسی خانواده. تهران: سروش.
31. قانعیراد، م.، و خسروخاور، ف. (۱۳۸۵). نگاهی به عوامل فرهنگی افزایش ورود دختران به دانشگاهها. زن در توسعه و سیاست، ۴ (۴)، ۱۱۵-۱۳۸.
32. Abbasi-Shavazi, M. J., & McDonald, P. (2008). Family change in Iran: Religion, revolution, and the state. Routledge.
33. Daymon, C., & Holloway, I. (2005). Qualitative research methods in public relations and marketing communications. Routledge. [DOI:10.4324/9780203996409]
34. Dreyfus, H. L., & Rabinow, P. (1983). Michel Foucault: Beyond structuralism and hermeneutics. University of Chicago Press. [DOI:10.7208/chicago/9780226154534.001.0001]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
