دوره 9، شماره 4 - ( 12-1402 )
جلد 9 شماره 4 صفحات 70-43 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
taghavi S M R. Criticism of positivism from the perspective of Islamic ontology and its impact on the production of science. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2024; 9 (4) :43-70
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-609-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-609-fa.html
تقوی سید محمدرضا. نقد اثباتگرایی از منظر هستیشناسی اسلامی و تأثیر آن در تولید علم. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1402; 9 (4) :43-70
دانشگاه شیراز
چکیده: (1314 مشاهده)
ازآنجاکه پارادایم اثباتگرایی در دو قرن اخیر، عملاً جایگاه تأثیرگذارتری در دانشگاهها داشته است، بررسی کاستیهای آن از منظر هستیشناسی اسلامی و تأثیر آن در تولید علم، موضوع پژوهش حاضر است. روش این پژوهش، کیفی از نوع اکتشافی است. برای این منظور، مواضع اثباتگرایی درخصوص «وحدت و کثرت»، «غایتمندی هستی»، «نظام علت و معلولی»، «جهان مادی و فرامادی» و «جایگاه انسان کامل در هستی» احصا و مورد نقد قرار گرفت. نتایج نشان داد که پذیرش مواضع هستیشناختی متفاوت، منتهی به تولید گونههای مختلفی از دانش میشود.
فهرست منابع
1. قرآن کریم.
2. نهجالبلاغه.
3. آیر، آلفرد جونز. (1356). زبان، حقیقت و منطق. ترجمه منوچهر بزرگمهر. تهران: دانشگاه صنعتی شریف.
4. ادیب سلطانی، میر شمس الدین. (1359). رسالۀ وین. تهران: مرکز ایرانی مطالعه فرهنگها.
5. افروغ، عماد. 1379. فرهنگ شناسی و حقوق فرهنگی. تهران: مؤسسه فرهنگ و دانش.
6. ایمان، محمدتقی. 1391. فلسفه روش تحقیق در علوم انسانی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
7. باسکار، روی. 1393. «رئالیسم انتقادی و نقد سنت پوزیتیویسم». ترجمه رضا ماخوزی. اطلاعات حکمت و فلسفه، (100)5، 53-57.
8. بنتون، تد و کرایب، یان. 1392. فلسفه علوم اجتماعی: بنیادهای فلسفی تفکر اجتماعی. ترجمه شهناز مسمی پرست. تهران: آگه.
9. پیرمرادی، محمد جواد. (1393). نقد و بررسی کارآمدی منطق اثبات گرایانه درحوزه انسان پژوهی براساس اندیشه اسلامی. انسان پژوهی دینی، 11 (53)، 32، 109-138.
10. تقوی، سیدمحمدرضا. الف 1394. روششناسیِ علوم انسانی- اسلامی: چارچوبِ نظری و مدلِ عملیاتی. گزارش نهایی طرح تحقیقاتی. تهران: مرکز پژوهشهای علوم انسانی اسلامی صدرا.
11. تقوی، سیدمحمدرضا. ب 1394. تبیین تجربه از حیث انتولوژیک در دستگاهواره علوم انسانی اسلامی. دانشگاه شیراز: پژوهشکده تحول علوم انسانی- اجتماعی.
12. تقوی، سیدمحمدرضا. 1399. الگوی علوم انسانی اسلامی: چارچوب نظری و مدل عملیاتی. تهران: انتشارات آفتاب توسعه (صدرا).
13. تقوی، سیدمحمدرضا. الف1401. تحول در علومِ انسانی: از مبادی تا روش شناسی. تهران: انتشارات صدرا.
14. تقوی، سیدمحمدرضا. ب1401. «مقایسه مبادی رویکرد اثباتگرایی و رویکرد اندیشه اسلامی و تأثیر آن در تولید علوم انسانی». قبسات، ش 104 (27)، صص 25-54.
15. تقوی، سیدمحمدرضا. 1403. مفاهیم و گزارههای کلیدی علوم انسانی با نگاه تحولی. تهران: پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی و تمدنی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
16. چالمرز، آلن. اف. (1385). چیستی علم: درآمدی بر مکاتب علم شناسی فلسفی. ترجمه سعید زیبا کلام. تهران: سمت.سینی
17. حسنزاده آملی، حسن. 1393. عیون مسائل نفس و شرح آن در شصت و شش موضوع روانشناسی. ج 1، ترجمه ابراهیم احمدیان و سید مصطفی بابایی. قم: انتشارات بکا.
18. حسینی شاهرودی، سیدمرتضی. 1382. معرفی و نقد پوزیتیویسم منطقی. الهیات و حقوق. ش 3 (7 و 8)، صص127-174.
19. خسروپناه، عبدالحسین. 1382. «چیستی علم حضوری و کارکردهای معرفت شناختی آن. ذهن. ش 15 و 16، صص 97-138.
20. دورکیم، امیل. 1388. قواعد روش جامعهشناسی. ترجمه علیمحمد کاردان. تهران: نشر دانشگاه تهران.
21. رشاد، علیاکبر. 1387. «معیار علم دینی». ذهن. ش 33، صص 5-12.
22. رشاد، علی اکبر (بی تا). نظام علی و معلولی جهان. وبگاه رسمی آیت الله علی اکبر رشاد.
23. رشاد، علی اکبر (بی تا). نظام علی و معلولی جهان. وبگاه رسمی آیت الله علی اکبر رشاد.
24. زاهد، سیدسعید و صادقی، احمد. 1388. «بررسی تأثیر رشتهٔ تحصیلی بر میزان دین داری دانشجویان مختلف دانشگاه با تأکید بررشتهٔ جامعهشناسی». جامعهشناسی کاربردی، 20(3)، 96-75.
25. شورای عالی انقلاب فرهنگی. 1390. سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. تهران: انتشارات شورای عالی انقلاب فرهنگی.
26. صادقزاده قمصری، علیرضا. 1386. «رویکرد اسلامی به روش شناسی پژوهش تربیتی: تبیین امکان و ضرورت». نوآوریهای آموزشی، 6(21)، 141-172.
27. صمدی آملی، داود. 1377. شرح رساله علم و دین علامه حسن زاده آملی (مجموعه سخنرانی). آمل: مجموعه فرهنگی قائم.
28. طباطبایی، محمدحسین. 1332. اصول فلسفه و روش رئالیسم. بی جا: بی تا.
29. ظهیری، سیدمجید. 1384. «تنوع اثباتگرایی». قبسات، 37، 159-174.
30. عباسی، داوود. 1389. «نقد و بررسی تجربه گرایی در علوم انسانی». پژوهش، (2)2، 31- 44.
31. قاضی شوشتری، نوراله. 1409 ه.ق. احقاق الحق. ج 1. قم: مکتبة آیت الله المرعشی.
32. فتوتیان، علی و حسن عبدی (1391)، «بررسی رابطه انسانشناسی و روششناسی در پارادایمهای اثباتگرایی و رئالیسم انتقادی»، معرفت فرهنگی اجتماعی، سال سوم، شماره 3، ص87−100.
33. کافی، مجید. 1388. «طرح سنجش تأثیر کثرت گرایی بر سکولار شدن افراد با تحصیلات عالیه». اسلام و علوم اجتماعی، 2، 49-80.
34. کیانی، معصومه و صادقزاده قمصری، علی رضا. 1390. «تبیین رویکردهای غالب روش شناختی پژوهش فلسفه تعلیم و تربیت در ایران و توصیف روش شناختی رسالههای دکتری». پژوهش نامه مبانی تعلیم و تربیت، 1، (2)، 119-132.
35. گروه نویسندگان؛ زیر نظر محمدتقی مصباح یزدی. فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی. 1390. چاپ دوم. تهران: مؤسسه فرهنگی مدرسه برهان (انتشارات مدرسه).
36. گیدنز، آنتونی. 1398. دورکیم. ترجمه یوسف اباذری. تهران: نشر خوارزمی.
37. لازی، جان. 1377. درآمدی تاریخی به فلسفه علم. ترجمه علی پایا، تهران: انتشارات سمت.
38. مجلسی، محمد باقر(بی تا) بحارالانوار. قم: انتشارات دارالکتب اسلامیه.
39. مؤمنی، نونا و اکبریان، رضا. 1393. «امکان و ضرورت علم دینی: نقدی بر رویکرد علمی رایج در غرب بر اساس مبانی فکری استاد علامه طباطبایی «ره». مجموعه مقالات نخستین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی، ج 4. صص 101-120. تهران: آفتاب توسعه.
40. میرباقری، سیدمحمدمهدی. 1394. راه هماهنگسازی علوم بر محور معارف نقلی چیست؟ گفتگو به نقل از سایت فرهنگستان علوم اسلامی، www.isaq.ir.
41. نجفیافرا، مهدی. 1379. «درآمدی به مطالعه تطبیقی هستیشناسی اسلامی». نامه فلسفه، ش 9، صص 135-157.
42. های، کالین. 1385. درآمدی انتقادی بر تحلیل سیاسی. ترجمهٔ احمد گل محمدی. تهران: نی.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
