دوره 10، شماره 4 - ( 12-1403 )
جلد 10 شماره 4 صفحات 120-75 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
ghaedi Y, Rezazadeh H R, Ghaffarian J. Beyond the Logical Machine: Reconceptualizing Agency and Consciousness in Philosophy for Children. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2025; 10 (4) :75-120
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-672-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-672-fa.html
قائدی یحیی، رضازاده حمیدرضا، غفاریان جمیله. فراتر از ماشین منطقی: بازمفهومسازی عاملیت و آگاهی در فلسفه برای کودکان. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1403; 10 (4) :75-120
دانشگاه خوارزمی تهران
چکیده: (52 مشاهده)
برنامه «فلسفه برای کودکان» در خوانشهای کلاسیک، عمدتاً بر ارتقای مهارتهای استدلال صوری تمرکز داشته است، رویکردی که بهطور ضمنی ذهن کودک را بهمثابه یک سیستم پردازش اطلاعات تقلیل میدهد. بااینحال، پارادایمهای نوظهور در فلسفه ذهن و علوم اعصابِ اراده، ضرورت حیاتی بازنگری در این بنیانهای هستیشناختی را برجسته میکنند. این مقاله با روش تحلیلی-استنتاجی، به تبیین اعتبار هستیشناختی «آگاهی پدیداری» و نقش آن در «اقتدار علّی» سوژه میپردازد. استدلال محوری پژوهش این است که تفکر در حلقه کندوکاو، نه یک فرآیند الگوریتمیک، بلکه تبلورِ عاملیت سوژه در برابر جبرهای بیولوژیک و محرکهای محیطی است. یافتهها نشان میدهند که آگاهی اولشخص بهعنوان یک محدودیت سطح بالا عمل کرده و ازطریق مکانیسم علیت نزولی، فعالیتهای عصبی سطح پایین را بازپیکربندی میکند. پژوهش حاضر با بهرهگیری از یافتههای فلسفه ذهن و تأکید بر بنیادهای منتخب فلسفه ذهن، نشان میدهد که چگونه فبک با ایجاد وقفه در پاسخهای خودکار، از یک تمرین منطقی به یک «تکنولوژی ارتقای عاملیت» ارتقاء مییابد؛ فرآیندی که درآن سوژه، فضای لازم برای ساخت هویت روایی خود را ارزیابی میکند. این بازتعریف تأکید میکند که تفکر منطقی در کودک، نه یک خروجی مکانیکی، بلکه کنشی ارادی برای غلبه بر اینرسی بیولوژیک /جبرگرایی زیستی و بازسازی سوبژکتیویته است.
واژههای کلیدی: فلسفه برای کودکان، آگاهی پدیداری، علیت نزولی، اراده آزاد (وتو)، هویت روایی، اعتبار هستیشناختی.
این مقاله برگرفته از رساله دکتری فلسفه تعلیموتربیت، خانم جمیله غفاریان عیدگاهی مقدم، در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی میباشد.
این مقاله برگرفته از رساله دکتری فلسفه تعلیموتربیت، خانم جمیله غفاریان عیدگاهی مقدم، در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی میباشد.
فهرست منابع
1. خاتمی، م. (۱۴۰۰). فلسفه ذهن. تمدن علمی.
2. ضرغامی، س.، و همکاران. (۱۳۹۵). «تحلیلی بر مبانی هستیشناختی برنامه فلسفه برای کودکان براساس رویکرد بدنمندی». نوآوریهای آموزشی، ۱۵ (۵۹)، ۷-۲۶. [DOI:10.22061/JARE.2016.739]
3. قایدی، ی. (۱۳۹۵). مبانی نظری فلسفه برای کودکان. مؤسسه مدارس یادگیرنده مرآت.
4. ناجی، س. (۱۴۰۲). کندوکاو فلسفی و ساختار ذهن. پژوهشگاه علوم انسانی.
5. Aron, A. R., Robbins, T. W., & Poldrack, R. A. (2014). "Inhibition and the right inferior frontal cortex: One decade on." Trends in Cognitive Sciences, 18(4), 177-185. [DOI:10.1016/j.tics.2013.12.003]
6. Baars, B. J. (1988). A cognitive theory of consciousness. Cambridge University Press.
7. Blakemore, S.-J., & Choudhury, S. (2006). "Development of the adolescent brain: Implications for executive function and social cognition." Journal of Child Psychology and Psychiatry, 47(3-4), 296-312. [DOI:10.1111/j.1469-7610.2006.01611.x]
8. Baddeley, A. (2000). The episodic buffer: A new component of working memory? Trends in Cognitive Sciences, 4(11), 417-423. [DOI:10.1016/S1364-6613(00)01538-2]
9. Beauchamp, T. L., & Childress, J. F. (2019). Principles of biomedical ethics (8th ed.). Oxford University Press.
10. Block, N. (1995). On a confusion about a function of consciousness. Behavioral and Brain Sciences, 18(2), 227-247. [DOI:10.1017/S0140525X00038188]
11. Brass, M., & Haggard, P. (2007). To do or not to do: The neural signature of self-control. Journal of Neuroscience, 27(34), 9141-9145. [DOI:10.1523/JNEUROSCI.0924-07.2007]
12. Brentano, F. (1874). Psychologie vom empirischen Standpunkt. Duncker & Humblot.
13. Chalmers, D. J. (1995). Facing up to the problem of consciousness. Journal of Consciousness Studies, 2(3), 200-219.
14. Chalmers, D. J. (1996). The conscious mind: In search of a fundamental theory. Oxford University Press.
15. Chalmers, D. J. (2022). Reality+: Virtual worlds and the problems of philosophy. W. W. Norton.
16. Clark, A. (2008). Supersizing the mind: Embodiment, action, and cognitive extension. Oxford University Press. [DOI:10.1093/acprof:oso/9780195333213.001.0001]
17. Clark, A. (2016). Surfing uncertainty: Prediction, action, and the embodied mind. Oxford University Press. [DOI:10.1093/acprof:oso/9780190217013.001.0001]
18. Clark, A., & Chalmers, D. J. (1998). The extended mind. Analysis, 58(1), 7-19. [DOI:10.1093/analys/58.1.7]
19. Corbin, J., & Strauss, A. (2015). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (4th ed.). Sage Publications. [DOI:10.4135/9781452230153]
20. Damasio, A. R. (1994). Descartes' error: Emotion, reason, and the human brain. HarperCollins.
21. Dennett, D. C. (1991). Consciousness explained. Little, Brown and Company.
22. Dehaene, S. (2014). Consciousness and the brain: Deciphering how the brain codes our thoughts. Viking.
23. Gallagher, S. (2000). Philosophical conceptions of the self: Implications for cognitive science. Trends in Cognitive Sciences, 4(1), 11-18. [DOI:10.1016/S1364-6613(99)01417-5]
24. Gallagher, S. (2005). How the body shapes the mind. Oxford University Press. [DOI:10.1093/0199271941.001.0001]
25. Gallagher, S. (2023). Embodied and enactive approaches to cognition. Cambridge University Press. [DOI:10.1017/9781009209793]
26. Gallagher, S. (2025). Narrative identity and phenomenal continuity.
27. Gallie, W. B. (1956). "Essentially contested concepts." Proceedings of the Aristotelian Society, 56, 167-198. [DOI:10.1093/aristotelian/56.1.167]
28. Gazzaniga, M. S. (2018). The consciousness instinct: Unraveling the mystery of how the brain makes the mind. Farrar, Straus and Giroux.
29. Gregory, R. L. (2008). Eye and brain: The psychology of seeing (5th ed.). Oxford University Press.
30. Godfrey-Smith, P. (2016). Other minds: The octopus, the sea, and the deep origins of consciousness. Farrar, Straus and Giroux.
31. Hutchins, E. (1995). Cognition in the wild. MIT Press.
https://doi.org/10.7551/mitpress/1881.001.0001 [DOI:10.7551/mitpress/2127.0001]
32. Jackson, F. (1982). Epiphenomenal qualia. The Philosophical Quarterly, 32(127), 127-136. [DOI:10.2307/2218862]
33. Juarrero, A. (1999). Dynamics in action: Intentional behavior as a complex system. MIT Press.
https://doi.org/10.7551/mitpress/2528.001.0001 [DOI:10.7551/mitpress/2403.001.0001]
34. Kennedy, J. M. (2006). The psychology of picture perception. Psychology Press. [DOI:10.4324/9781315803844]
35. Kim, J. (2005). Physicalism, or something near enough. Princeton University Press.
36. Koch, C. (2024). Then I am myself the world: What consciousness is and how to expand it. Basic Books.
37. Lipman, M. (2003). Thinking in education (2nd ed.). Cambridge University Press. [DOI:10.1017/CBO9780511840272]
38. Lowe, E. J. (2008). Personal agency: The metaphysics of mind and action. Oxford University Press.
https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199217144.003.0008 [DOI:10.1093/acprof:oso/9780199230263.001.0001]
39. Machamer, P., Darden, L., & Craver, C. F. (2000). "Thinking about mechanisms." Philosophy of Science, 67(1), 1-25. [DOI:10.1086/392759]
40. Mitchell, K. J. (2024). Free agents: How evolution gave us free will. Princeton University Press. [DOI:10.2307/jj.1895842]
41. Nagel, T. (1974). What is it like to be a bat? The Philosophical Review, 83(4), 436-450. [DOI:10.2307/2183914]
42. Noë, A. (2004). Action in perception. MIT Press.
43. Nussbaum, M. C. (2001). Upheavals of thought: The intelligence of emotions. Cambridge University Press. [DOI:10.1017/CBO9780511840715]
44. Putnam, H. (1975). Mind, language and reality (Philosophical Papers, Vol. 2). Cambridge University Press. [DOI:10.1017/CBO9780511621253]
45. Ricoeur, P. (1990). Sur soi-même comme un autre. Éditions du Seuil.
46. Smart, J. J. C. (1959). "Sensations and brain processes." The Philosophical Review, 68(2), 141-156. [DOI:10.2307/2182164]
47. Sellars, W. (1956). "Empiricism and the philosophy of mind." Minnesota Studies in the Philosophy of Science, 1, 253-329.
48. Searle, J. R. (1980). "Minds, brains, and programs." Behavioral and Brain Sciences, 3(3), 417-424. [DOI:10.1017/S0140525X00005756]
49. Seth, A. (2021). Being you: A new science of consciousness. Faber & Faber.
50. Sharp, A. M. (1987). What is a "community of inquiry"? Journal of Moral Education, 16(1), 37-45. [DOI:10.1080/0305724870160105]
51. Sigman, M. (2017). The secret life of the mind: How your brain thinks, feels, and decides. Little, Brown and Company.
52. Steward, H. (2012). A metaphysics for freedom. Oxford University Press. [DOI:10.1093/acprof:oso/9780199552054.001.0001]
53. Trickey, S., & Topping, K. (2004). Philosophy for Children: A systematic review. Research Papers in Education, 19(3), 365-380.
https://doi.org/10.1080/0267152042000248016 [DOI:10.1080/0267152042000236945]
54. Zahavi, D. (2005). Subjectivity and selfhood: Investigating the first-person perspective. MIT Press. [DOI:10.7551/mitpress/6541.001.0001]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
