دوره 11، شماره 2 - ( 6-1404 )
جلد 11 شماره 2 صفحات 242-209 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
re A, Panahi Boroujerdi M S, Joushghani Naeini H. Prioritizing the Principles of Islamic Economics in the Design of a Plural Monetary System Using the Analytic Hierarchy Process (AHP). فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2025; 11 (2) :209-242
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-680-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-680-fa.html
رضایی احمدعلی، پناهی بروجردی محمد سعید، جوشقانی نائینی حمید. اولویتبندی اصول اقتصاد اسلامی در طراحی نظام تکثر پولی با استفاده از روش تحلیل سلسلهمراتبی AHP. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1404; 11 (2) :209-242
پژوهشگر همکار گروه علمی اقتصاد، پژوهشکده علوم انسانی، پژوهشگاه المصطفی، دانشگاه بین المللی المصطفی، قم، ایران
چکیده: (7 مشاهده)
در شرایطی که نظامهای پولی متمرکز با چالشهای ساختاری نظیر نابرابری توزیعی، تورم ساختاری و آسیبپذیری در برابر شوکهای اقتصادی مواجهاند، الگوهای جایگزین پولی، ازجمله نظام تکثر پولی، در ادبیات اقتصاد پولی بهعنوان یکی از گزینههای قابلبررسی برای افزایش تابآوری اقتصادی مطرح شدهاند. بااینحال، امکان انطباق چنین الگویی با مبانی اقتصاد اسلامی، مستلزم تبیین دقیق مبانی نظری، حدود مشروعیت و الزامات حکمرانی آن است. هدف این پژوهش، شناسایی و اولویتبندی اصول اقتصاد اسلامی در طراحی الگویی از نظام تکثر پولی سازگار با مبانی اقتصاد اسلامی است. این مطالعه با رویکردی ترکیبی (کیفی-کمی) و با تکیه بر نظریه اعتباریات علامه طباطبایی (ره) و سیاستهای اقتصاد مقاومتی انجام شد. در بخش کیفی، مؤلفههای الگوی پیشنهادی از متون فقهی، فلسفی و ادبیات مرتبط استخراج و در چهار محور معرفتشناختی، کارکردی، نهادی و حکمرانی طبقهبندی گردید. در بخش کمی، بهمنظور تعیین اهمیت نسبی این اصول، از روش تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) و نظرات ۵۰ نفر از کارشناسان و پژوهشگران حوزه اقتصاد اسلامی و مالی استفاده شد. نتایج نشان داد که اصل «عدالتمحوری و حقمداری» بیشترین وزن را در میان اصول مورد بررسی دارد و پس از آن، «سازوکار مشروعسازی و نظارت شرعی»، «پویایی اعتباری و انعطافپذیری»، «وضع اجتماعی و مقبولیت عمومی» و «کارکرد ارزشی و اخلاقی» قرار میگیرند. یافتههای پژوهش بیانگر آن است که در صورت فراهمبودن الزامات نهادی، حقوقی و نظارتی و اعمال نظارت مؤثر شرعی، میتوان الگویی از تکثر پولی را طراحی کرد که با مبانی اقتصاد اسلامی و اهداف اقتصاد مقاومتی سازگار باشد. ازاینرو، پژوهش حاضر در پی دفاع از الگوی متعارف یا نئولیبرالی تکثر پولی و یا اثبات برتری مطلق آن نیست؛ بلکه میکوشد اصول، شرایط و الزامات لازم برای ارزیابی امکان طراحی نسخهای سازگار از این الگو در چهارچوب اقتصاد اسلامی را تبیین کند و چهارچوبی تحلیلی برای استفاده پژوهشگران، سیاستگذاران و نهادهای مالی اسلامی ارائه دهد.
فهرست منابع
1. احمدی، سیدرضا و شریفی، حسین. (1400). رابطه اصول اقتصاد اسلامی با طراحی نظام تکثر پولی. مطالعات اقتصادی اسلامی، 15(4)، 123-140.
2. الغنوشی، راشد. (2001). حول الدولة والمجتمع. بیروت: مرکز دراسات الوحدة العربیة.
3. پناهی بروجردی، محمدسعید و رضایی، احمدعلی. (1404 الف). تحلیل مؤلفههای اسلامی الگوی تکثر پولی مبتنی بر نظریه اعتباریات علامه طباطبایی (ره). جستارهای اقتصادی با رویکرد اسلامی. 22 (47)، 137-117.
4. پناهی بروجردی، محمدسعید و رضایی، احمدعلی. (1404 ب). راهبردهای پیشنهادی تحقق اقتصاد مقاومتی با تمرکز بر اجرای مدل ترکیبی حکمرانی اسلامی و تکثر پولی: کاربردی از روش تحلیل SWOT. مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 13(4).
5. پناهی بروجردی، محمدسعید و رضایی، احمدعلی. (1404 ج). تبیین جایگاه تئوری بوم شناختی پول در افزایش مقاومت اقتصادی و اعتبار سنجی تئوری. پژوهشهای اقتصاد مقاومتی، 7 (13)، 90-68.
6. توسلی، محمداسماعیل. (1396 الف). تحلیل ماهیت پول و بنیانهای اعمال سیاست پولی در اقتصاد اسلامی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
7. توسلی، محمداسماعیل. (1396 ب). تبیین ماهیت پول در چهارچوب «نظریه اعتباریات علامه طباطبایی»، تحقیقات بنیادین علوم انسانی، ۳ (۲)، 115-139.
8. خامنهای، سید علی. (۱۳۹۲). بیانات در دیدار مسئولان نظام و فعالان اقتصادی [سخنرانی]. تهران، ایران، ۲۸ اسفند ۱۳۹۲.
9. خامنهای، سید علی. (۱۳۹۴). بیانات در دیدار مسئولان و کارگزاران نظام [سخنرانی]. تهران، ایران، ۲ تیر ۱۳۹۴.
10. خامنهای، سید علی. (۱۳۹۵). پیام نوروزی به مناسبت آغاز سال ۱۳۹۵ [سخنرانی]. تهران، ایران، ۱ فروردین ۱۳۹۵.
11. رفیعی، علیرضا و حسینی، محمدجواد. (1396). اولویتبندی معیارهای شرعی در نظامهای پولی: مطالعه موردی در ایران. فصلنامه پژوهشهای اسلامی و اقتصادی، 9(2)، 89-110.
12. طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۷۳). رساله الاعتباریات. قم: بوستان کتاب.
13. طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۸۶). اصول فلسفه و روش رئالیسم. (با تعلیقات مرتضی مطهری). ج ۵. تهران: صدرا.
14. طباطبایی، محمدحسین. (۱۴۰۳ ق). تفسیر المیزان. ج ۴. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
15. طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۸۹). نهایةالحکمة. قم: نشر اسلامی.
16. کاظمی، فاطمه. (1402). تحلیل اولویتبندی اصول بانکداری اسلامی با استفاده از AHP. پژوهشهای نوین اقتصادی، 11 (1)، 51-75.
17. میرزاپور، حسین. (۱۳۸۶). جایگاه پول در نظام اقتصادی اسلام. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
18. یوسفی، محمدرضا. (1393). طراحی مدل بانکداری اسلامی مبتنی بر اصول عدالت و مشارکت. تحقیقات اقتصادی و مالی اسلامی، 12(3)، 45-68.
19. Ayub, M. (2022). Understanding Islamic finance. John Wiley & Sons.
20. Al-Muhammad, H. (2022). The role of Islamic economics in reshaping financial systems. International Journal of Islamic Economics and Finance Studies, 18(2), 45-59. [DOI:10.2139/ssrn.3589631]
21. Ahmed, H., & Hassan, S. (2018). Adapting Islamic Principles in Multi-Currency Monetary Systems. Islamic Financial Studies Journal, 12(1), 56-72.
22. Ali, A., & Mohammed, F. (2024). Global Standards and Islamic Monetary Systems. International Journal of Islamic Banking, 19(3), 78-92.
23. Blanchard, O., & Summers, L. H. (2021). The economic policy response to the COVID-19 pandemic. BPEA Conference Draft, Brookings Papers on Economic Activity. [DOI:10.2139/ssrn.3593664]
24. Davies, G. (2022). A history of money: From ancient times to the present day (3rd ed.). University of Wales Press.
25. Gorton, G., & Metrick, A. (2021). The Federal Reserve and the financial crisis. The Journal of Economic Perspectives, 35(4), 33-58. [DOI:10.1257/jep.35.4.33]
26. Hayek, F. A. (2022/ 1976). The road to serfdom: Text and documents (3rd ed.). University of Chicago Press. [DOI:10.4324/9780203991718]
27. Ismail, S., & Hassan, R. (2021). Islamic finance and banking: Principles and practices. Journal of Islamic Economics and Finance, 22(4), 62-77. [DOI:10.2139/ssrn.3771835]
28. Khan, M., Ali, A., & Rahman, R. (2016). Principles of Islamic Banking: A Multi-Criteria Analysis. Journal of Islamic Economics, 23(4), 120-140.
29. Keen, S. (2021). The new economics of growth: A theory of economic development and structural change. Edward Elgar Publishing.
30. Mises, L. V. (2021). Human action: A treatise on economics (4th ed.). Ludwig von Mises Institute.
31. Mishkin, F. S. (2022). The economics of money, banking, and financial markets (11th ed.). Pearson.
32. Rahman, R., et al. (2021). Technological Advancements in Islamic Financial Systems. Journal of Islamic Finance, 30(2), 89-105.
33. Siddiqi, M. N. (2023). Islamic banking and finance: Theory and practice. Routledge.
34. Taylor, J. B. (2023). Monetary policy rules and policy outcomes. Journal of Economic Perspectives, 37(1), 3-25. [DOI:10.1257/jep.37.1.3]
35. Tirole, J. (2023). Economics for the common good. Princeton University Press.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
