دوره 10، شماره 1 - ( 3-1403 )
جلد 10 شماره 1 صفحات 92-65 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Akbarzadeh M, Jahanian N. Criticism and examination of the nature of religious science (Case study: Criticism of definitions of Islamic economics). فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2024; 10 (1) :65-92
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-619-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-619-fa.html
اکبرزاده میثم، جهانیان ناصر. نقد و بررسی ماهیت علم دینی (مطالعه موردی نقد تعریفهای علم اقتصاد اسلامی). فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1403; 10 (1) :65-92
چکیده: (1023 مشاهده)
دینیبودن اقتصاد، بهمثابه یک علم مهم در عرصه علوم اجتماعی، برای مسلمانان و اندیشمندان آنها یک دغدغه بزرگ است. شکی نیست که فقه، اخلاق و مکتب اقتصادی بهمثابه علومی دینی در مراکز حوزوی و دانشگاهی تلقی به قبول شده است؛ اما در پذیرش علم اقتصاد اسلامی مشکلاتی وجود دارد. بهنظر میرسد شناخت دقیقی از علم اقتصاد اسلامی که بر پایههای صحیح دینی و علمی مبتنی باشد وجود ندارد. شناختهای ناقص موجب دور شدن حوزه و دانشگاه از یکدیگر شده و وحدت این دو سازمان مؤثر برای حل آن دغدغه بزرگ را خدشهدار میکنند. برای دستیابی به تعریف دقیق علم اقتصاد اسلامی، ابتدا تعریفهای پژوهشگران اقتصاد اسلامی را بر اساس (هدف، موضوع و روش) بیان و نقد کرده و سپس به تعریفی میرسیم که دارای ویژگیهای ذیل است: ۱- موضوع، هدف نهایی و روش علم اقتصاد اسلامی جهانشمول است؛ ۲- جهانشمولبودن روش بدین معناست که با یک روش کیفی و کمی مبتنی بر سنتهای الهی «امداد» و «صبر و ارتباط» همه نظامهای اقتصادی اسلامی و غیراسلامی تحلیل میشوند؛ ۳- بهعلت تفاوتهای کیفی «امدادهای عام» و «امدادهای خاص»، ممکن است تحلیلهای اقتصادی جهانشمول کمتر داشته باشیم (بومیشدن بیشتر تحلیلها).
فهرست منابع
1. آقانظری، حسن. ۱۳۹۶. روششناسی علم اقتصاد اسلامی با رویکرد واقعیت نهادی. چ ۱. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه؛ تهران: سمت.
2. آقانظری، حسن؛ محمدجواد توکلی و محمد بیدار. ۱۳۹۷. «معناشناسی "مکتب"، "نظام" و "علم" در ادبیات اقتصاد اسلامی». معرفت اقتصاد اسلامی. ش ۱۹.
3. آقانظری، حسن. ۱۴۰۰. اصول و مبانی اقتصاد اسلامی. چ ۲. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
4. پایا، علی و حسین سوزنچی. ۱۳۹۳. «علم دینی؛ آری یا نه؟ مناظره مکتوب دکتر علی پایا و حجتالاسلام و المسلمین دکتر حسین سوزنچی». علوم انسانی اسلامی صدرا. ش ۹.
5. پایا، علی. ۱۳۸۶. «ملاحظاتی نقادانه درباره دو مفهوم علم دینی و علم بومی». حکمت و فلسفه. س ۳، ش ۲ و ۳.
6. پورحسن، قاسم. ۱۳۹۳. «اعتباریات اجتماعی و نتایج معرفتی آن؛ بازخوانی دیدگاه علامه طباطبائی». حکمت و فلسفه. س ۹، ش ۴.
7. جوادی آملی، عبدالله. ۱۴۰۱. علم دینی. تحقیق و تنظیم: حمید پارسانیا. چ ۱. تهران: دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات.
8. جوادی آملی، عبدالله. ۱۳۸۸. تسنیم. ج ۱۶. تحقیق: عبدالکریم عابدینی. چ ۲. قم: اسراء.
9. جهانیان، ناصر. ۱۴۰۲. اقتصاد نهاد وقف. چ ۱. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
10. جهانیان، ناصر. ۱۳۸۲. اهداف توسعه با نگرش سیستمی. چ ۱. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
11. خسروپناه، عبدالحسین و مجید رجبی. ۱۳۹۹. «گستره و روششناسی فقهالاجتماع». فقه. س ۲۷، ش ۱ (۱۰۱).
12. ربانی گلپایگانی، علی. ۱۳۹۶. «بررسی دیدگاهها درباره چیستی علم دینی». کلام اسلامی. ش ۱۰۳.
13. رشاد، علیاکبر. ۱۴۰۰. «نگاهی دیگرباره به معیار علم دینی». قبسات. ش ۱۰۰.
14. صدر، سیدمحمدباقر. ۱۳۸۱. سنتهای تاریخ در قرآن. ترجمه: سیدجمالالدین موسوی اصفهانی. چ ۳. تهران: نشر تفاهم.
15. صدر، سیدمحمدباقر. ۱۴۱۷ ق. اقتصادنا. تحقیق: عبدالحکیم ضیاء، علیاکبر ناجی، سیدمحمد حسینی و صابر اکبری. چ ۱. قم: دفتر تبلیغات اسلامی - شعبه خراسان.
16. طباطبایی، سیدمحمدحسین. ۱۴۱۷ ق. المیزان فی تفسیر القرآن. چ ۵. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
17. طبرسی، احمدبن علی. ۱۴۰۳ ق. الإحتجاج علی أهل اللجاج. تحقیق: محمدباقر خرسان. ج ۱-۲. چ ۱. مشهد: نشر مرتضی.
18. عزتی، مرتضی. ۱۳۹۰. روش تحقیق در علوم اجتماعی: کاربرد در زمینه مسائل اقتصادی. چ ۶. تهران: انتشارات نور علم و پژوهشهای ما.
19. علیتبار فیروزجایی، رمضان. ۱۳۹۶. علم دینی: ماهیت و روششناسی. چ ۱. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
20. قائمینیا، علیاصغر. ۱۳۹۲. «دیدگاه تونی لاوسون در دو کتاب "اقتصاد و واقعیت" و "بازبنیاد اقتصاد"». کتاب ماه علوم اجتماعی. ش ۶۵.
21. قائمینیا، علیرضا. ۱۳۹۱. «روششناسی اقتصاد اسلامی به مثابه علم دینی». کتاب ماه علوم اجتماعی. ش ۵۱ و ۵۲.
22. قرشی، سیدعلیاکبر. ۱۳۷۷. تفسیر احسن الحدیث. چ ۳. تهران: بنیاد بعثت.
23. متوسلی، محمود و جمال فتحاللهی. ۱۳۸۹. «مقدمهای بر نظریات ویلیامسون و کاربرد آن در تحلیل مسائل توسعه ایران». پژوهشهای اقتصادی. س ۱۰، ش ۳.
24. محدث، علیرضا و شمسالله مریجی. ۱۳۹۲. «بررسی جایگاه اعتباریات در بعد ناگذرای علم در علوم اجتماعی از دیدگاه روی بسکار». معرفت فرهنگی اجتماعی. ش ۱۷.
25. مصباح یزدی، محمدتقی. ۱۳۹۳. رابطه علم و دین. تحقیق و نگارش: علی مصباح. چ ۲. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
26. مطهری، مرتضی. ۱۳۷۵. مجموعه آثار استاد شهید مطهری. ج ۶. چ ۴. تهران: انتشارات صدرا.
27. معرفی محمدی، عبدالحمید. ۱۴۰۴. «ارائه یک روش کلنگر در علم اقتصاد». سومین نشست تخصصی شورای ارتقاء علوم انسانی دانشگاه اصفهان، ۳۰ اردیبهشت.
28. ملکیان، مصطفی؛ جورج آل مورفی؛ ادوارد بی دیویس و ریچارد اچ بل. ۱۳۷۹. «امکان و چگونگی علم دینی». روششناسی علوم انسانی. ش ۲۲.
29. موحد ابطحی، سیدمحمدتقی. ۱۳۹۶. «نقد طبقهبندی و معرفی رویکردهای علم دینی و اسلامیسازی علوم». در فلسفه علم و علم دینی. نقد کتاب حکمت. س ۴، ش ۱۵ و ۱۶.
30. موسوی خمینی، سیدروحالله. ۱۳۶۸. چهل حدیث. چ ۱. تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء.
31. میرمعزی، سیدحسین. ۱۳۸۶ الف. «روش فلسفه علم اقتصاد اسلامی». اقتصاد اسلامی. ش ۲۷.
32. میرمعزی، سیدحسین. ۱۳۸۶ ب. «موضوع علم اقتصاد اسلامی». اقتصاد اسلامی. ش ۲۸.
33. میرمعزی، سیدحسین. ۱۳۸۸. فلسفه علم اقتصاد اسلامی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
