Volume 11, Issue 1 (6-2025)
فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2025, 11(1): 10-10 |
Back to browse issues page
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Akbari M, Hosseini Nasab S M. Attributing Psychology to Islam through Rational Judgment: With an Emphasis on the Thought of Muḥaqqiq al-Irāqī. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2025; 11 (1) :10-10
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-671-en.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-671-en.html
Abstract: (18 Views)
Based on the principle of the correlation (mulāzama) between rational judgment and Sharī‘a, if psychology can be considered rational, its attribution to Islam can likewise be established. The present study aims to explicate the attribution of psychology to Islam through rational judgment, with an emphasis on the thought of Muhaqqiq ‘Iraqi. To this end, the works of scholars of *uṣūl al‑fiqh*, particularly Muhaqqiq ‘Iraqi, were examined with regard to the conditions for the validity of rational judgment and its correlation with Islamic teachings. This approach was used to clarify the role of rational judgment in grounding Islamic psychology. According to the findings, the principle of correlation between rational judgment and Sharī‘a in Islamic psychology is—due to its reliance on the notions of *ḥusn* and *qubḥ*—restricted to the domain of normative judgments. Moreover, the application of this principle depends on four conditions:
1. The psychological recommendation must be among the matters acknowledged (imḍā’ī) by Sharī‘a.
2. Before issuing a rational judgment of goodness or badness regarding the psychological recommendation, its pure or predominant benefit or harm must be established.
3. Certainty or at least strong assurance (*iṭmi’nān*) must be attained with respect to the rational ruling.
4. Before attributing psychology to Islam through rational judgment, the relevant transmitted sources must be examined, and the absence of any textual repudiation of the premises of the definitive rational ruling or the content of the confidence‑based ruling must be verified.
1. The psychological recommendation must be among the matters acknowledged (imḍā’ī) by Sharī‘a.
2. Before issuing a rational judgment of goodness or badness regarding the psychological recommendation, its pure or predominant benefit or harm must be established.
3. Certainty or at least strong assurance (*iṭmi’nān*) must be attained with respect to the rational ruling.
4. Before attributing psychology to Islam through rational judgment, the relevant transmitted sources must be examined, and the absence of any textual repudiation of the premises of the definitive rational ruling or the content of the confidence‑based ruling must be verified.
Keywords: Reason, Rational Judgment, Good and Evil (Ḥusn and Qubḥ), The Principle of Correlation (Qāʿidat al‑Mulāzama), Islamic Psychology, Muhaqqiq ‘Iraqi.
References
1. قرآن کریم.
2. احمدی، محمدرضا (1395). «نقش مبانی معرفتشناختی در کشف واقعیتهای روانشناختی». عیار پژوهش در علوم انسانی، 5، 5-24.
3. استرآبادی، محمدامین بن محمدشریف (۱۴۲۶ ق). الفوائد المدنیة. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامی.
4. اصفهانی، محمدحسین (۱۴۲۹ ق). نهایة الدرایة فی شرح الکفایة. بیروت - لبنان: مؤسسة آلالبیت (علیهمالسلام) لإحیاء التراث.
5. انصاری، مرتضی (۱۴۲۸ ق). فرائد الأصول. قم - ایران: مجمع الفکر الإسلامی.
6. بحرانی، یوسفبناحمد (۱۴۲۳ ق). الدرر النجفیة من الملتقطات الیوسفیة (۴ جلد). بیروت - لبنان: دار المصطفی (ص) لاحیاء التراث.
7. تبریزی، جواد (۱۳۸۷). دروس فی مسائل علم الأصول (۶ جلد). قم: دار الصدیقة الشهیدة (سلاماللهعلیها).
8. حائری، عبدالکریم. (۱۴۱۸ ق). درر الفوائد (مصحح: مؤمن قمی، محمد؛ محشی: اراکی، محمدعلی). قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
9. حسینی فیروزآبادی، مرتضی (۱۴۰۰ ق). عنایة الأصول فی شرح کفایة الأصول. چ ۴. قم: فیروزآبادی.
10. حسینینسب، سیدمصطفی (1404). اصوات تدریس خارج اصول فقه. (جلسه 44، 48، 69، 74، 76، 78).
11. جوادی آملی، عبدالله (1391). انتظار بشر از دین. قم: اسراء.
12. جوادی آملی، عبدالله (1393). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. قم: اسراء.
13. خسروپناه، عبدالحسین (۱۳۹۰). «الگوی حکمی-اجتهادی علوم انسانی». جاویدان خرد، ۸ (۳)، ۲۹-۶۶.
14. روحانی، محمد (۱۴۱۳ ق). منتقی الأصول. چ ۱. قم: دفتر آیتالله سیدمحمد حسینی روحانی.
15. سموعی، محمدحسن (۱۴۰۳). بررسی شیوه استناد احکام اخلاقی به دین اسلام [پایاننامه کارشناسی ارشد، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)].
16. شجاعی، محمدصادق و محمد پورصباغ (۱۳۸8). درآمدی بر روانشناسی تنظیم رفتار با رویکرد اسلامی. قم: موسسه فرهنگی دارالحدیث.
17. صدر، محمدباقر (۱۴۳۰ ق). مباحث الأصول (۲ جلد). قم: دار البشیر.
18. عراقی، ضیاءالدین (۱۴۱۱ ق). منهاج الأصول (۵ جلد، به تقریر محمدابراهیمبنعلی کرباسی). بیروت: دار البلاغة.
19. عراقی، ضیاءالدین (۱۴۱۷ ق). نهایة الأفکار. چ ۳. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
20. عراقی، ضیاءالدین (۱۴۲۸ ق). مقالات الأصول (۲ جلد). قم: مجمع الفکر الإسلامی.
21. قلیپور، حسین؛ مهدی سپهری (1394). «معنا، امکان و ضرورت تولید علم دینی در علوم انسانی با تأکید بر ادراکات عملی». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ۱۹ (۲)، ۲۶۱-۲۷۸.
22. کلینی، محمدبنیعقوب (۱۳۶۳). الکافی (علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، مصححان). تهران: دار الکتب الإسلامیة.
23. گلپایگانی، محمدرضا (۱۴۱۰ ق). إفاضة العوائد (جلد 2). قم: دار القرآن الکریم.
24. مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی (۱۳۸۹). فرهنگنامه اصول فقه. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
25. مصباح یزدی، محمدتقی (1402). رابطه علم و دین. قم: مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
26. مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۸۵). دائرة المعارف فقه مقارن (۲ جلد). قم: مدرسة الإمام علی بن أبیطالب (علیه السلام).
27. موحدینیا، مهدی، و همکاران (۱۳۹۸). «واکاوی ماهیت و جواز شیربها از دیدگاه فقه امامیه و حقوق موضوعه». مطالعات اسلامی زنان و خانواده، (۱۰)، ۴۷-۶۴.
28. ناروئی نصرتی، رحیم. (1401). مبانی روانشناسی اسلامی. قم: مؤسسه امام خمینی.
29. نایینی، محمدحسین. (۱۳۷۶ ش). فوائد الاُصول. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
30. نایینی، محمدحسین. (بیتا). أجود التقریرات. قم: کتابفروشی مصطفوی.
31. Kring, A. M, Johnson, S. L. (2021). Abnormal Psychology, Fifteenth Edition: WILEY.
32. Reeve, J. (2018). Understanding motivation and emotion (7th ed.). John Wiley & Sons.
33. Sinha, A., & Chakrabarti, S. (2022). The Combination of Thought-Stopping and Exposure and Response Prevention in the Treatment of Predominant Obsessions: A Case Report. Cureus, 14(9).
34. Spencer, S. D., Stiede, J. T., Wiese, A. D., Goodman, W. K., Guzick, A. G., & Storch, E. A. (2023). Cognitive-Behavioral Therapy for Obsessive-Compulsive Disorder. Psychiatric Clinics of North America, 46(1), 167-180.
Send email to the article author
| Rights and permissions | |
 |
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License. |
