دوره 11، شماره 1 - ( 3-1404 )
جلد 11 شماره 1 صفحات 40-11 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Akbari M, Hosseini Nasab S M. Attributing Psychology to Islam through Rational Judgment: With an Emphasis on the Thought of Muḥaqqiq al-Irāqī. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2025; 11 (1) :11-40
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-671-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-671-fa.html
اکبری محسن، حسینی نسب سیدمصطفی. انتساب روانشناسی به اسلام ازطریق حکم عقل، با تأکید بر اندیشهٔ محقق عراقی. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1404; 11 (1) :11-40
مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
چکیده: (52 مشاهده)
به استناد قاعدهٔ ملازمه بین حکم عقل و شرع، اگر بتوان روانشناسی را عقلی دانست، انتساب آن به اسلام نیز اثبات میشود. هدف پژوهش حاضر، تبیین انتساب روانشناسی به اسلام از طریق حکم عقل با تأکید بر اندیشهٔ محقق عراقی است. بهاینمنظور، آثار اندیشمندان دانش اصول فقه بهویژه محقق عراقی دررابطهبا شرایط اعتبار حکم عقل و ملازمهٔ آن با نظر اسلام مطالعه و ازاینطریق، نقش حکم عقل در انتساب روانشناسی به اسلام مشخص شد. مطابق یافتهها، قاعدهٔ ملازمه بین حکم عقل و شرع در روانشناسی اسلامی، بهدلیل اتکاء به حسن و قبح، محدود به حوزهٔ هنجارها میباشد. همچنین استفاده از این قاعده منوط به احراز چهار شرط است: 1. توصیهٔ روانشناختی از جمله امور امضائی باشد؛ 2. پیش از صدور حکم عقل به حسن یا قبح توصیهٔ روانشناختی، مصلحت یا مفسدهٔ محضه یا غالبهٔ آن احراز شده باشد؛ 3. نسبت به حکم عقل، قطع یا اطمینان حاصل شده باشد؛ 4. پیش از انتساب روانشناسی به اسلام ازطریق حکم عقل، منابع نقلی مرتبط موردمطالعه قرار گرفته و عدم ردع نسبت به مبادی حکم قطعی یا محتوای حکم اطمینانی عقل، احراز شده باشد.
فهرست منابع
1. قرآن کریم.
2. احمدی، محمدرضا (1395). «نقش مبانی معرفتشناختی در کشف واقعیتهای روانشناختی». عیار پژوهش در علوم انسانی، 5، 5-24.
3. استرآبادی، محمدامین بن محمدشریف (۱۴۲۶ ق). الفوائد المدنیة. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامی.
4. اصفهانی، محمدحسین (۱۴۲۹ ق). نهایة الدرایة فی شرح الکفایة. بیروت - لبنان: مؤسسة آلالبیت (علیهمالسلام) لإحیاء التراث.
5. انصاری، مرتضی (۱۴۲۸ ق). فرائد الأصول. قم - ایران: مجمع الفکر الإسلامی.
6. بحرانی، یوسفبناحمد (۱۴۲۳ ق). الدرر النجفیة من الملتقطات الیوسفیة (۴ جلد). بیروت - لبنان: دار المصطفی (ص) لاحیاء التراث.
7. تبریزی، جواد (۱۳۸۷). دروس فی مسائل علم الأصول (۶ جلد). قم: دار الصدیقة الشهیدة (سلاماللهعلیها).
8. حائری، عبدالکریم. (۱۴۱۸ ق). درر الفوائد (مصحح: مؤمن قمی، محمد؛ محشی: اراکی، محمدعلی). قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
9. حسینی فیروزآبادی، مرتضی (۱۴۰۰ ق). عنایة الأصول فی شرح کفایة الأصول. چ ۴. قم: فیروزآبادی.
10. حسینینسب، سیدمصطفی (1404). اصوات تدریس خارج اصول فقه. (جلسه 44، 48، 69، 74، 76، 78).
11. جوادی آملی، عبدالله (1391). انتظار بشر از دین. قم: اسراء.
12. جوادی آملی، عبدالله (1393). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. قم: اسراء.
13. خسروپناه، عبدالحسین (۱۳۹۰). «الگوی حکمی-اجتهادی علوم انسانی». جاویدان خرد، ۸ (۳)، ۲۹-۶۶.
14. روحانی، محمد (۱۴۱۳ ق). منتقی الأصول. چ ۱. قم: دفتر آیتالله سیدمحمد حسینی روحانی.
15. سموعی، محمدحسن (۱۴۰۳). بررسی شیوه استناد احکام اخلاقی به دین اسلام [پایاننامه کارشناسی ارشد، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)].
16. شجاعی، محمدصادق و محمد پورصباغ (۱۳۸8). درآمدی بر روانشناسی تنظیم رفتار با رویکرد اسلامی. قم: موسسه فرهنگی دارالحدیث.
17. صدر، محمدباقر (۱۴۳۰ ق). مباحث الأصول (۲ جلد). قم: دار البشیر.
18. عراقی، ضیاءالدین (۱۴۱۱ ق). منهاج الأصول (۵ جلد، به تقریر محمدابراهیمبنعلی کرباسی). بیروت: دار البلاغة.
19. عراقی، ضیاءالدین (۱۴۱۷ ق). نهایة الأفکار. چ ۳. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
20. عراقی، ضیاءالدین (۱۴۲۸ ق). مقالات الأصول (۲ جلد). قم: مجمع الفکر الإسلامی.
21. قلیپور، حسین؛ مهدی سپهری (1394). «معنا، امکان و ضرورت تولید علم دینی در علوم انسانی با تأکید بر ادراکات عملی». مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ۱۹ (۲)، ۲۶۱-۲۷۸.
22. کلینی، محمدبنیعقوب (۱۳۶۳). الکافی (علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، مصححان). تهران: دار الکتب الإسلامیة.
23. گلپایگانی، محمدرضا (۱۴۱۰ ق). إفاضة العوائد (جلد 2). قم: دار القرآن الکریم.
24. مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی (۱۳۸۹). فرهنگنامه اصول فقه. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
25. مصباح یزدی، محمدتقی (1402). رابطه علم و دین. قم: مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
26. مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۸۵). دائرة المعارف فقه مقارن (۲ جلد). قم: مدرسة الإمام علی بن أبیطالب (علیه السلام).
27. موحدینیا، مهدی، و همکاران (۱۳۹۸). «واکاوی ماهیت و جواز شیربها از دیدگاه فقه امامیه و حقوق موضوعه». مطالعات اسلامی زنان و خانواده، (۱۰)، ۴۷-۶۴.
28. ناروئی نصرتی، رحیم. (1401). مبانی روانشناسی اسلامی. قم: مؤسسه امام خمینی.
29. نایینی، محمدحسین. (۱۳۷۶ ش). فوائد الاُصول. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
30. نایینی، محمدحسین. (بیتا). أجود التقریرات. قم: کتابفروشی مصطفوی.
31. Kring, A. M, Johnson, S. L. (2021). Abnormal Psychology, Fifteenth Edition: WILEY.
32. Reeve, J. (2018). Understanding motivation and emotion (7th ed.). John Wiley & Sons.
33. Sinha, A., & Chakrabarti, S. (2022). The Combination of Thought-Stopping and Exposure and Response Prevention in the Treatment of Predominant Obsessions: A Case Report. Cureus, 14(9). [DOI:10.7759/cureus.29226]
34. Spencer, S. D., Stiede, J. T., Wiese, A. D., Goodman, W. K., Guzick, A. G., & Storch, E. A. (2023). Cognitive-Behavioral Therapy for Obsessive-Compulsive Disorder. Psychiatric Clinics of North America, 46(1), 167-180. [DOI:10.1016/j.psc.2022.10.004]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
