Volume 11, Issue 4 (3-2026)
فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2026, 11(4): 10-10 |
Back to browse issues page
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
HajiHeidari H, Jamalzadeh M H. Foundational Methodology and the Problem of the Humanities in Iran:
A Critical Analysis of Hamid Parsania’s “Foundational Methodology”. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2026; 11 (4) :10-10
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-692-en.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-692-en.html
University of Tehran
Abstract: (18 Views)
This article offers an analytical and critical examination of the foundations, structure, and theoretical implications of the concept of “Foundational Methodology” of Prof. Hamid Parsania. On the one hand, the study elucidates the major achievements of this theoretical framework, including its provision of an integrated conceptual apparatus for the critique of scientific theories, its explanation of the transmission and reception of knowledge in non-Western societies, and its attempt to operationalize the principles of Transcendent Philosophy (al-Ḥikmah al-Mutaʿāliyah) for the humanities. On the other hand, it critically investigates several fundamental challenges within the framework. The most significant of these challenges include the gap between the philosophical foundations of Transcendent Philosophy and methodological operationalization, the ambiguity surrounding the hierarchical relationship among the four foundational levels (ontology, epistemology, anthropology, and methodology), and the neglect of the institutional dimensions of science and the role of discursive unconscious structures. The findings further indicate that, although “Foundational Methodology” has been successful in explaining the crisis of the humanities in Iran and in proposing a strategy of “active engagement” as an alternative to “passive consumption,” its transformation into a productive research program requires the development of more concrete methodological tools, sustained dialogue with other intellectual traditions, and a stronger emphasis on the creation of original theoretical frameworks. Ultimately, this study evaluates “Foundational Methodology” as an emerging paradigm that, by addressing its existing shortcomings, has the potential to play a more influential role in shaping the future of the humanities in Iran.
Keywords: Foundational Methodology, Hamid Parsania, Theory and Culture, Modern Science, Islamic Humanities.
References
1. ابراهیمیپور، قاسم (1396). تعلیقهای بر نظریه روششناسی بنیادین؛ تبیین استاد پارسانیا از فرایند تکوین نظریههای علمی، عیارپژوهش در علوم انسانی، 8 (2)، ص 45-62.
2. پارسانیا، حمید (1391). جهانهای اجتماعی، قم: کتاب فردا.
3. پارسانیا، حمید (1392). نظریه و فرهنگ: «روششناسی بنیادین» تکوین نظریههای علمی. راهبرد فرهنگ. 6 (23)، ص 7-28.
4. پارسانیا، حمید (1395). روششناسی انتقادی حکمت صدرایی، قم: کتاب فردا.
5. جمالزاده، محمدحسین (1401). تأثیر مبانی روششناختی اثباتگرایی و حکمت متعالیه بر علوم انسانی (مطالعه تطبیقی). پژوهشهای اجتماعی اسلامی، 28(126), 83-104.
6. حاجیحیدری، حامد (1397). تیپولوژی نظری مسیرها به سمت «فمینیسمهای دینی»، نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان، 8 (1)، ص 180-155.
7. بودون، ریمون (138۳). مطالعاتی در آثار جامعهشناسان کلاسیک (ج2، ترجمه باقر پرهام). تهران: مرکز.
8. زائری، قاسم و معلمی، سیدمحمد (1395). «روششناسی بنیادین» از منظر روششناسی بنیادین. نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان، 6(1), 160-129.
9. سلطانی، مهدی؛ قربانی، صدیقه (1401). بررسی بنیادهای نظری فلسفی «روششناسی بنیادین» و دلالتهای آن در تکوین نظریه (تبیین مبانی نظری نسبت واقعیت و اندیشه)، معرفت فرهنگی اجتماعی، 13(4)، ص 27-44.
10. عبودیت، عبدالرسول (1389). درآمدی به نظام حکمت صدرایی، قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.
11. قائمینیک، محمدرضا؛ و کاتب، احمد (1403). بررسی بنیادهای فلسفی-نظری رابطهٔ علم و قدرت در «تبارشناسی» و «روششناسی بنیادین». روششناسی علوم انسانی، 30 (119)، ص 39-56. doi:10.30471/mssh.2024.10126.2544
12. مطهری، مرتضی (1392). مسئله شناخت. تهران: صدرا.
13. ملاصدرا، محمدبنابراهیم (1410 ق). الحکمة المتعالیه فی الاسفار العقلیة الاربعه. بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.
14. ملاصدرا، محمدبنابراهیم (1382). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. قم: مطبوعات دینی.
15. Foucault, M. (2005). The hermeneutics of the subject: Lectures at the Collège de France, 1981-1982 (G. Burchell, Trans.). New York: Palgrave Macmillan.
16. Hollingdale, R. J. (1993). Western philosophy: an introduction. Kahn & Averill
17. Husserl, E. (1970). The crisis of European sciences and transcendental phenomenology: An introduction to phenomenological philosophy (D. Carr, Trans.). Evanston: Northwestern University Press.
18. James, W. (1890). The principles of psychology. NewYork: Henry Holt and Company.
19. Lakoff, G. (1993). The contemporary theory of metaphor. In A. Ortony (Ed.), Metaphor and Thought (second edition). Cambridge University Press
20. Ritzer, George. (1975). Sociology: A Multiple Paradigm Science. The American Sociologist, 10(3), 156-167.
21. Sartre, J.-P. (1992). Truth and existence (R. Aronson, Ed.). University of Chicago Press.
22. Simmel, Georg (1950). The Metropolis and Mental Life, (Kurt Wolff Trans.). The Sociology of Georg Simmel, New York: Free Press, pp. 409-424.
Send email to the article author
| Rights and permissions | |
 |
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License. |
