HajiHeidari H, Jamalzadeh M H. Foundational Methodology and the Problem of the Humanities in Iran:
A Critical Analysis of Hamid Parsania’s “Foundational Methodology”. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2026; 11 (4) :11-42
URL:
http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-692-fa.html
حاجی حیدری حامد، جمالزاده محمدحسین. روششناسی بنیادین و مسئله علوم انسانی در ایران؛ تحلیل انتقادی «روششناسی بنیادین» حمید پارسانیا. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1404; 11 (4) :11-42
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-692-fa.html
دانشگاه تهران
چکیده: (16 مشاهده)
مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی-انتقادی، به واکاوی مبانی، ساختار و دلالتهای نظریه «روششناسی بنیادین» متعلق به دکتر حمید پارسانیا میپردازد. این پژوهش ازیکسو به تبیین دستاوردهای برجسته این چهارچوب نظری میپردازد که ازجمله آنها میتوان به ارائه دستگاه مفهومی یکپارچه برای نقد نظریههای علمی، تبیین انتقال علم در جهان غیرغربی و عملیاتیکردن حکمت صدرایی برای علوم انسانی اشاره کرد. ازسویدیگر، چالشهای بنیادین آن را نیز موردتحلیل قرار میدهد. مهمترین این چالشها شامل فاصله میان مبانی فلسفی حکمت متعالیه و روششناسی عملیاتی، ابهام در سلسلهمراتب مبانی چهارگانه (هستیشناختی، معرفتشناختی، انسانشناختی و روششناختی)، و غفلت از تحلیل نهاد علم و ناخودآگاه گفتمانی است. علاوهبراین یافتهها نشان میدهند که اگرچه «روششناسی بنیادین» در تبیین بحران علوم انسانی در ایران و ارائه راهبرد «مواجهه فعال» در برابر «مصرف منفعل» موفق عمل کرده؛ اما برای تبدیل به یک برنامه پژوهشی زایا، نیازمند توسعه روشهای عملیاتی، گفتوگو با دیگر سنتهای فکری و تمرکز بر آفرینش نظریههای بدیع است. این پژوهش درنهایت، «روششناسی بنیادین» را بهمثابه پارادایمی درحال تکوین ارزیابی میکند که با رفع کاستیهای موجود میتواند به نقشآفرینی مؤثرتری در افق علوم انسانی ایران دست یابد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي انتشار الکترونیک: 1404/12/22