دوره 11، شماره 3 - ( 9-1404 )
جلد 11 شماره 3 صفحات 189-153 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Akbari M, Narooei Nosrati R. A Process Model of Cognition Regulation Based
on Islamic Sources. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2025; 11 (3) :153-189
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-698-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-698-fa.html
اکبری محسن، ناروئی نصرتی رحیم. مدل فرایندی تنظیم شناخت براساس منابع اسلامی. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1404; 11 (3) :153-189
مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
چکیده: (4 مشاهده)
امروزه، نقشآفرینی تنظیم شناخت در بخشهای مختلف دانش روانشناسی ازجمله درمان اکثر اختلالات روانشناختی پذیرفته شده است. فرایند تنظیم شناخت در روانشناسی و همچنین منابع اسلامی موردتوجه قرار گرفته است. ازاینرو هدف پژوهش حاضر، تدوین مدل فرایندی تنظیم شناخت براساس منابع اسلامی و بررسی میزان روایی آن است. با توجه به هدف، روش تحلیل محتوای کیفی شیه و شانون بهشیوه تحلیل محتوای کیفی استقرایی انتخاب شده و ابتدا با استفاده از 28 واژه مرتبط، 273 گزاره دینی از طریق نمونهگیری هدفمند جمعآوری و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی، مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفت. سپس اعتبار یافتهها براساس روش ارزیابی نظرات کارشناسان، توسط 8 متخصص با محاسبه شاخص روایی محتوا ارزیابی و به استثنای یکی از مؤلفهها، سایر مؤلفهها و مقولات تأیید شدند. یافتههای پژوهش نشان داد که فرایند تنظیم شناخت در منابع اسلامی، مدلی متشکل از مقولههای زمینههای کلی (فراشناخت، باورهای بنیادین، تنظیمگری هیجان، کارآمدی سازمان شناختی و سلامت جسمانی)، پیشتنظیمگری (پایش و کنترل شناختی، تنظیم انگیزشی و تنظیم رفتاری) و پستنظیمگری (ارزیابی، انتخابگری و تثبیت یا تضعیف) است. اجرای این پژوهش، زمینه مناسبی را برای تدوین بسته آموزشی تنظیم شناخت فراهم میآورد.
فهرست منابع
1. * قرآن کریم.
2. * نهج البلاغه (۱۴۰۷ ق). (شریف رضی، گردآورنده و صبحی صالح، محقق). قم: دار الهجرة.
3. * مصباح الشریعه (۱۴۰۰ ق). (منسوب به امام ششم جعفر بن محمد (ع)). بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
4. * فقه الرضا (ع) (۱۴۰۶ ق). (منسوب به امام هشتم علی بن موسی (ع)). قم: مؤسسة آلالبیت (علیهمالسلام) لإحیاء التراث.
5. ابنابیالحدید، عبدالحمید بن هبهالله. (۱۴۰۴ ق). شرح نهج البلاغه. قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی.
6. ابنبابویه، محمد بن علی. (۱۴۱۶ ق. الف). التوحید (للصدوق). قم: دفتر انتشارات اسلامی.
7. ابنبابویه، محمد بن علی. (۱۴۱۶ ق. ب). الخصال (علیاکبر غفاری، مصحح). ج 1. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی.
8. ابنشعبه حرانی، حسن بن علی. (1404 ق). تحف العقول. قم: انتشارات جامعه مدرسین.
9. ابنادریس، محمد بن احمد. (۱۴۲۹ ق). موسوعة ابن إدریس الحلی. قم: دلیل ما.
10. اربلی، علی بن عیسی. (۱۳۸۱ ق). کشف الغمة. تبریز: بنیهاشمی.
11. آمدی، عبدالواحد بن محمد. (۱۴۱۰ ق). غرر الحکم (مهدی رجایی، مصحح). قم: دار الکتاب الإسلامی.
12. جهانگیرزاده، محمدرضا؛ فتحی آشتیانی، علی؛ موتابی، فرشته؛ پسندیده، عباس. (۱۳۹۹). مؤلفههای خودنظمدهی براساس مفهوم «عقل» در منابع اسلامی. روانشناسی و دین، ۱۳ (۱)، ۷-۲۴.
13. حر عاملی، محمد بن حسن. (۱۴۱۶ ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسه آلالبیت (علیهمالسلام) لإحیاء التراث.
14. رفیعیهنر، حمید. (1395). روانشناسی مهار خویشتن با نگرش اسلامی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
15. سیف، علیاکبر. (1403). روانشناسی پرورشی نوین: روانشناسی یادگیری و آموزش. ویرایش 7. تهران: کتاب دیدآور.
16. شجاعی، محمدصادق و پورصباغ، محمد. (۱۳۸8). درآمدی بر روانشناسی تنظیم رفتار با رویکرد اسلامی. قم: موسسه فرهنگی دارالحدیث.
17. شمسکلاهی، مجید. (۱۳۸۶). مدیریت تفکر در پرتو قرآن (پایاننامه کارشناسی ارشد، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)). به راهنمایی عبدالحسین خسروپناه و مشاوره اکبر میرسپاه.
18. طباطبایی، سید محمد کاظم (۱۳۹۰الف). منطق فهم حدیث. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
19. طباطبایی، محمدحسین. (1351). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
20. طبرسی، احمد بن علی. (۱۴۰۳ ق). الاحتجاج. مشهد: نشر المرتضی.
21. طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۱۴ ق). الأمالی. قم: دار الثقافة.
22. قرائتی، محسن. (1388). تفسیر نور. (ج ۵). تهران: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.
23. قمی، عباس. (۱۴۱۴ ق). سفینة البحار. تهران: انتشارات اسوه.
24. قمی، علی بن ابراهیم. (۱۴۰۴ ق). تفسیر القمی. قم: دار الکتاب.
25. کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۳۶۳). الکافی (علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، مصححان). تهران: دار الکتب الإسلامیة.
26. کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۴۳۰ ق). الکافی. قم: سازمان چاپ و نشر دار الحدیث.
27. لیثی واسطی، علی بن محمد. (۱۳۷۶). عیون الحکم و المواعظ (حسین حسنی بیرجندی، محقق). قم: مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر.
28. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی. (1389). زاد المعاد. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
29. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی. (۱۴۰۳ ق). بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
30. محقق حلی، جعفر بن حسن. (۱۴۲۳ ق). معارج الأصول. لندن: مؤسسة الإمام علی (علیهالسلام).
31. مرادی، محمود. (1401). الگوی مدیریت ذهن براساس منابع اسلامی. (پایاننامه کارشناسی ارشد، مؤسسه آموزش عالی اخلاق و تربیت). به راهنمایی محمدصادق شجاعی و مشاوره محمدرضا جهانگیرزاده.
32. مصباح یزدی، مجتبی. (1402). فلسفه اخلاق. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
33. مصباح یزدی، محمدتقی. (1394). پند جاوید. ج 1. قم: انتشارات مؤسسه امام خمینی(ره).
34. مصباح یزدی، محمدتقی. (1396). رهتوشه. ج 2. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
35. مکارم شیرازی، ناصر. (1374). تفسیر نمونه: تفسیر و بررسی تازهای درباره قرآن مجید با درنظرگرفتن نیازها، خواستها، پرسشها، مکتبها و مسائل روز. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
36. موتابی، فرشته؛ فتی، لادن. (1402). راهورسم درمانگری در نظریه شناختی رفتاری. چ 13. تهران: دانژه.
37. نراقی، احمد بن محمدمهدی. (۱۳۷۵). عوائد الأیام. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، مرکز انتشارات.
38. نراقی، احمد بن محمدمهدی. (1378). معراج السعادة. قم: هجرت.
39. نوری، حسین بن محمدتقی. (۱۴۰۸ ق). مستدرک الوسائل. بیروت: مؤسسة آلالبیت (علیهمالسلام) لإحیاء التراث.
40. Beck. A. T. (1976). Cognitive Therapy and the Emotional Disorders. New York: International Universities Press.
41. Feist. G. J. & Roberts. T. A. & Feist. J. (2021). Theories of Personality, Tenth Edition, New York: McGraw-Hill Education.
42. Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277-1288. [DOI:10.1177/1049732305276687]
43. James, W. (1992). Writings 1878-1899: Psychology: Briefer Course, The Will to Believe, Talks to Teachers and Students Essays. The Library of America.
44. Jarecki, J. B., Tan, J. H., & Jenny, M. A. (2020). A framework for building cognitive process models. Psychonomic Bulletin & Review, 27, 1218-1229. [DOI:10.3758/s13423-020-01747-2]
45. Nelson, T. O., & Narens, L. (1990). Metamemory: A theoretical framework and new findings. In Psychology of learning and motivation (Vol. 26, pp. 125-173). Academic Press. [DOI:10.1016/S0079-7421(08)60053-5]
46. Peale. N. V. (2003). Stay alive all your life, A Fireside Book.
47. Rogers, C. R. (1989). Carl Rogers: Dialogues: Conversations with Martin Buber, Paul Tillich, B. F. Skinner, Gregory Bateson, Michael Polanyi, Rollo May, and Others. Houghton Mifflin Company.
48. Skinner, B. F. (1974). About Behaviorism. Vintage Books, A Division of Random House.
49. Sternberg. R. J. (1997). Thinking Styles. New York: Cambridge University Press. [DOI:10.1017/CBO9780511584152]
50. Stoddard. J. A. & Afari. N. (2014). A Practitioner's Guide to Experiential Exercises & Metaphors in Acceptance & Commitment Therapy. New Harbinger Publications.
51. Wells, A. (2009). Metacognitive therapy for anxiety and depression: A Division of Guilford Publications, Inc.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
