دوره 11، شماره 4 - ( 12-1404 )
جلد 11 شماره 4 صفحات 109-81 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
esmailzadeh M, saboorian M. "Nafs al-Amr of knowledge" and "Construction of knowledge";
Critical analysis of Peter Berger's sociology of knowledge. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2026; 11 (4) :81-109
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-705-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-705-fa.html
اسماعیل زاده محمد، صبوریان محسن. نفسالامر معرفت و برساخت معرفت؛
بررسی انتقادی جامعهشناسی معرفت پیتر برگر. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1404; 11 (4) :81-109
استادیار گروه فلسفه علوم اجتماعی، دانشگده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران
چکیده: (5 مشاهده)
یکی از بحثهای مهم مرتبط با معرفت، نسبت آن با اراده است. آیا معرفت مبتنی بر اراده ساخته میشود، یا مستقل از اراده بهحسب ذات خود از ویژگی کشف و حکایت برخوردار است؟ این یکی از پرسشهای اساسی در جامعهشناسی معرفت است. در این مقاله به بررسی جامعهشناسی معرفت «پیتر برگر» پرداخته میشود. به روش تفسیری ملهم از «پلامناتز»، ابتدا گزارش کوتاهی از دیدگاه او در باب معرفت ارائه میشود. در بخش دوم مقوله نفسالأمرِ معرفت در فلسفه اسلامی موردتوجه قرار میگیرد و براساس معنای صدق در معرفت، چیستی، چرایی و ضرورت نفسالأمر پرداخته میشود. در نسبت با معرفت سه ساحت تشخیص داده میشود که دو ساحت از آن برساختی بوده و ساحت سوم و میانی انکشافی است. در بخش سوم مبتنی بر دیدگاه نفسالأمر، جامعهشناسی معرفت برگر مورد نقد و بررسی قرار میگیرد. برگر در زمینه برساختگرایی میاندیشد و توجه به نفسالأمر در اندیشه او یک استثنا محسوب میشود. ساحت انکشافی معرفت در میان تحلیلهای جامعهشناسانه برگر ناپدید میشود.
فهرست منابع
1. اردستانی، محمدعلی (1391). نفسالأمر در فلسفهٔ اسلامی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشهٔ اسلامی.
2. اسمعیلزاده، محمد (1403). معنای زندگی بهمثابه برساخت اجتماعی از منظر پیتر برگر. پایان نامه کارشناسی ارشد، فلسفه علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.
3. برگر، پیتر؛ و لوکمان، توماس (1399). ساخت اجتماعی واقعیت (مجیدی، فریبرز، مترجم). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
4. پارسانیا، حمید (1400). جهانهای اجتماعی. قم: کتاب فردا.
5. پارسانیا، حمید (1402). بیست پرسش درباره علم دینی. تهران: مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
6. پوپر، کارل ریموند. (۱۳۸۳). معرفت عینی و ذهنی (عباس بخشیپور رودسری، مترجم). فصلنامه علامه، (۳ و ۴)، ۴۳-۶۲.
7. جوادی آملی، عبدالله (1372). تحریر تمهید القواعد. تهران: الزهراء.
8. صدرالمتألهین (1419 ق). الحکمه المتعالیه با حاشیهٔ علامه طباطبایی. ج 3 و ۶. بیروت: دار احیاء التراث.
9. طباطبایی، محمدحسین (1364). اصول فلسفه و روش رئالیسم. ج 2. تهران: صدرا.
10. طباطبایی، محمدحسین (1434 ق). نهایة الاحکمة. ج 1. قم: مؤسسه نشر اسلامی.
11. کرسول، جان (1402). پویش کیفی و طرح پژوهش (ترجمه حسن داناییفرد و حسین کاظمی). تهران: انتشارات صفار (نشر اثر اصلی 2007).
12. کنوبلاخ، هوبرت (1400). مبانی جامعهشناسی معرفت. (ترجمه کرامتاله راسخ). تهران: نشر نی.
13. مالکی بروجنی، حمیدرضا؛ و پارسانیا، حمید (1401). نقد و بررسی نظریه ساخت اجتماعی واقعیت با تأکید بر چهارچوب نظری جهانهای اجتماعی. اسلام و مطالعات اجتماعی ۱۰(۳۹)، ۴۲-۷۰.
14. یوسفزاده، حسن (1389). نگاهی انتقادی بر رویکرد پدیدارشناسانه پیتر برگر درباره دین و نظم اجتماع. معرفت فرهنگی اجتماعی ۱(۲)، ۸۳-۱۰۸.
15. Berger, P. L. (1966). "Identity as a Problem in the Sociology of Knowledge". European Journal of Sociology / Archives Européennes de Sociologie / Europäisches Archiv Für Soziologie, 7(1), 105-115. [DOI:10.1017/S0003975600001351]
16. Berger, P. L. (1974). "Some second thoughts on substantive versus functional definitions of religion". Journal for the Scientific Study of Religion,13(2), 125-133. [DOI:10.2307/1384374]
17. Berger, P. L. (1976). Pyramids of sacrifice: Political ethics and social change. Anchor Press/Doubleday.
18. Berger, P. L. (2004). Invitation to sociology: A humanistic perspective (Nachdr.). Anchor Books.
19. Berger, P., & Pullberg, S. (1965). "Reification and the Sociological Critique of Consciousness". History and Theory, 4(2), 196-211. [DOI:10.2307/2504151]
20. Berger, P. L., & Zijderveld, A. (2009). In Praise of Doubt: How to Have Convictions Without Becoming a Fanatic. Harper Collins.
21. Hunter, D. (1986). Making Sense of Modern Times: Peter L. Berger and the Vision of Interpretive Sociology (S. C. Ainley, Ed.). Routledge.
22. Knoblauch, H. (2019). The Communicative Construction of Reality. Taylor & Francis.
23. Plamenatz, (1963). Man and Society: A Critical Examination of Some Important Social and Political Theories from Machiavelli to Marx. Longmans.
24. Plamenatz, J., Philp, M., & Pelczynski, Z. (2012). Machiavelli, Hobbes, and Rousseau (1st ed.). Oxford University Press. [DOI:10.1093/acprof:oso/9780199645060.001.0001]
25. Sica, Alan (2016). Social Construction as Fantasy: Reconsidering Peter Berger and Thomas Luckmann's The Social Construction of Reality after 50 Years. Cultural Sociology, 10(1), 37-52. [DOI:10.1177/1749975515614869]
26. Tully (1988). Meaning and Context Quentin Skinner and his Critics (First Edition). Polity.
27. Wuthnow, R. (1984). Cultural Analysis: The Work of Peter L. Berger, Mary Douglas, Michel Foucault, and Jürgen Habermas. Routledge & Kegan Paul.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
