دوره 11، شماره 4 - ( 12-1404 )
جلد 11 شماره 4 صفحات 42-11 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
HajiHeidari H, Jamalzadeh M H. Foundational Methodology and the Problem of the Humanities in Iran:
A Critical Analysis of Hamid Parsania’s “Foundational Methodology”. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2026; 11 (4) :11-42
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-692-fa.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-692-fa.html
حاجی حیدری حامد، جمالزاده محمدحسین. روششناسی بنیادین و مسئله علوم انسانی در ایران؛ تحلیل انتقادی «روششناسی بنیادین» حمید پارسانیا. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی. 1404; 11 (4) :11-42
دانشگاه تهران
چکیده: (19 مشاهده)
مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی-انتقادی، به واکاوی مبانی، ساختار و دلالتهای نظریه «روششناسی بنیادین» متعلق به دکتر حمید پارسانیا میپردازد. این پژوهش ازیکسو به تبیین دستاوردهای برجسته این چهارچوب نظری میپردازد که ازجمله آنها میتوان به ارائه دستگاه مفهومی یکپارچه برای نقد نظریههای علمی، تبیین انتقال علم در جهان غیرغربی و عملیاتیکردن حکمت صدرایی برای علوم انسانی اشاره کرد. ازسویدیگر، چالشهای بنیادین آن را نیز موردتحلیل قرار میدهد. مهمترین این چالشها شامل فاصله میان مبانی فلسفی حکمت متعالیه و روششناسی عملیاتی، ابهام در سلسلهمراتب مبانی چهارگانه (هستیشناختی، معرفتشناختی، انسانشناختی و روششناختی)، و غفلت از تحلیل نهاد علم و ناخودآگاه گفتمانی است. علاوهبراین یافتهها نشان میدهند که اگرچه «روششناسی بنیادین» در تبیین بحران علوم انسانی در ایران و ارائه راهبرد «مواجهه فعال» در برابر «مصرف منفعل» موفق عمل کرده؛ اما برای تبدیل به یک برنامه پژوهشی زایا، نیازمند توسعه روشهای عملیاتی، گفتوگو با دیگر سنتهای فکری و تمرکز بر آفرینش نظریههای بدیع است. این پژوهش درنهایت، «روششناسی بنیادین» را بهمثابه پارادایمی درحال تکوین ارزیابی میکند که با رفع کاستیهای موجود میتواند به نقشآفرینی مؤثرتری در افق علوم انسانی ایران دست یابد.
فهرست منابع
1. ابراهیمیپور، قاسم (1396). تعلیقهای بر نظریه روششناسی بنیادین؛ تبیین استاد پارسانیا از فرایند تکوین نظریههای علمی، عیارپژوهش در علوم انسانی، 8 (2)، ص 45-62.
2. پارسانیا، حمید (1391). جهانهای اجتماعی، قم: کتاب فردا.
3. پارسانیا، حمید (1392). نظریه و فرهنگ: «روششناسی بنیادین» تکوین نظریههای علمی. راهبرد فرهنگ. 6 (23)، ص 7-28.
4. پارسانیا، حمید (1395). روششناسی انتقادی حکمت صدرایی، قم: کتاب فردا.
5. جمالزاده، محمدحسین (1401). تأثیر مبانی روششناختی اثباتگرایی و حکمت متعالیه بر علوم انسانی (مطالعه تطبیقی). پژوهشهای اجتماعی اسلامی، 28(126), 83-104. [DOI:10.30513/iss.2023.4407.1248]
6. حاجیحیدری، حامد (1397). تیپولوژی نظری مسیرها به سمت «فمینیسمهای دینی»، نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان، 8 (1)، ص 180-155. [DOI:10.22059/jstmt.2019.70429]
7. بودون، ریمون (138۳). مطالعاتی در آثار جامعهشناسان کلاسیک (ج2، ترجمه باقر پرهام). تهران: مرکز.
8. زائری، قاسم و معلمی، سیدمحمد (1395). «روششناسی بنیادین» از منظر روششناسی بنیادین. نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان، 6(1), 160-129. [DOI:10.22059/jstmt.2017.63565]
9. سلطانی، مهدی؛ قربانی، صدیقه (1401). بررسی بنیادهای نظری فلسفی «روششناسی بنیادین» و دلالتهای آن در تکوین نظریه (تبیین مبانی نظری نسبت واقعیت و اندیشه)، معرفت فرهنگی اجتماعی، 13(4)، ص 27-44.
10. عبودیت، عبدالرسول (1389). درآمدی به نظام حکمت صدرایی، قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.
11. قائمینیک، محمدرضا؛ و کاتب، احمد (1403). بررسی بنیادهای فلسفی-نظری رابطهٔ علم و قدرت در «تبارشناسی» و «روششناسی بنیادین». روششناسی علوم انسانی، 30 (119)، ص 39-56. doi:10.30471/mssh.2024.10126.2544
12. مطهری، مرتضی (1392). مسئله شناخت. تهران: صدرا.
13. ملاصدرا، محمدبنابراهیم (1410 ق). الحکمة المتعالیه فی الاسفار العقلیة الاربعه. بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.
14. ملاصدرا، محمدبنابراهیم (1382). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. قم: مطبوعات دینی.
15. Foucault, M. (2005). The hermeneutics of the subject: Lectures at the Collège de France, 1981-1982 (G. Burchell, Trans.). New York: Palgrave Macmillan. [DOI:10.1007/978-1-137-09483-4]
16. Hollingdale, R. J. (1993). Western philosophy: an introduction. Kahn & Averill
17. Husserl, E. (1970). The crisis of European sciences and transcendental phenomenology: An introduction to phenomenological philosophy (D. Carr, Trans.). Evanston: Northwestern University Press.
18. James, W. (1890). The principles of psychology. NewYork: Henry Holt and Company. [DOI:10.1037/10538-000]
19. Lakoff, G. (1993). The contemporary theory of metaphor. In A. Ortony (Ed.), Metaphor and Thought (second edition). Cambridge University Press [DOI:10.1017/CBO9781139173865.013]
20. Ritzer, George. (1975). Sociology: A Multiple Paradigm Science. The American Sociologist, 10(3), 156-167.
21. Sartre, J.-P. (1992). Truth and existence (R. Aronson, Ed.). University of Chicago Press.
22. Simmel, Georg (1950). The Metropolis and Mental Life, (Kurt Wolff Trans.). The Sociology of Georg Simmel, New York: Free Press, pp. 409-424.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
