Volume 11, Issue 2 (9-2025)
فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2025, 11(2): 10-10 |
Back to browse issues page
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Kimiyaei Devin E, Arshadi V. Prioritizing the Approaches to the Production of Islamic Humanities Using the Analytic Hierarchy Process (AHP); A Study of the Missing Links and Challenges of the Value Chain. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی 2025; 11 (2) :10-10
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-685-en.html
URL: http://frh.sccsr.ac.ir/article-1-685-en.html
Institute For Islamic Studies in Humanities (IISH), Ferdowsi University of Mashhad.
Abstract: (31 Views)
Despite the diversity of epistemological schools, mainstream Western humanities are predominantly founded upon humanistic principles and have marginalized extra-empirical sources of knowledge (such as revelation and intuition) in the process of knowledge production. This characteristic has contributed to their relative inadequacy in addressing the spiritual, identity-related, and value-based needs of Islamic societies. In contrast, the idea of producing "Islamic humanities" – aimed at establishing a body of knowledge grounded in revelation, reason, intuition, and experience – has been advanced by Muslim scholars for decades and has led to the establishment of numerous academic institutions in countries such as Iran. However, this intellectual movement faces structural and epistemological challenges arising from the existence of missing links in the value chain of knowledge production. The value chain of Islamic humanities is a systematic process that begins with the formulation of theoretical foundations and proceeds through theory derivation, reconceptualization, design of practical solutions, and institutionalization. Any missing links within this chain undermine the efficacy of the final output. The main research question is: what are these missing links, and which of the four main approaches to producing Islamic humanities – foundational, remedial-complementary, purification, and advisory – is more effective in addressing each of these links? To answer this, the study employed the Analytic Hierarchy Process (AHP) , utilizing pairwise comparison questionnaires completed by experts. Ten criteria (missing links) were extracted from the literature and the data were analyzed. The findings indicated that the "gap between theory and practice" is the most significant missing link (weight: 0.15), followed by "lack of precise explanation of the impact of foundational principles on theories" (0.13), "methodological weakness" (0.12), and "weakness in critique and revision" (0.12). Furthermore, according to the experts, the remedial-complementary approach achieved the highest overall score (0.32) in addressing the set of missing links, followed by the foundational approach (0.31), the purification approach (0.22), and the advisory approach (0.16). The conclusion is that policymaking aimed at completing the value chain of Islamic humanities should focus on connecting theory and practice, and that the optimal strategy is a combination of the remedial approach in the practical domain and the foundational approach in the theoretical foundations.
References
1. ایمان، م. ت. و کلاته ساداتی، ا. (۱۴۰۲). روششناسی علوم انسانی نزد اندیشمندان مسلمان: مدلی روششناختی از علم اسلامی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
2. پارسانیا، حمید (۱۳۸۸). روششناسی علوم انسانی اسلامی. قم: دفتر نشر معارف (نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها).
3. تقوی، سیدمحمدرضا (۱۳۹۸). تبیین سه مؤلفه از الگوی روششناختی علوم انسانی اسلامی. فصلنامه قبسات،۲۴(۹۱)، ۱۹۹-۱۶۹.
4. توفیقی، جعفر (۱۳۸۷). میانرشتهایها: مفاهیم، رویکردها، دیرینهشناسی و گونهشناسی. فصلنامه مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی، ۱ (۱)، ۱۷-۱.
5. جوارشکیان، عباس (۱۳۴۴). مبانی نظری روشهای تحقیق در علوم انسانی. درسهایی از مکتب اسلام، ۶(۱۰).
6. حسنی، سیدحمیدرضا و علیپور، مهدی (۱۳۹۰). پارادایم اجتهادی دانش دینی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
7. حسینی، س. ح. و محیطی اردکان، م. (۱۴۰۰). بررسی چالشهای روششناختی «امکان علوم انسانی اسلامی» براساس دیدگاههای آیتالله مصباح یزدی. عیار پژوهش در علوم انسانی، ۱۲ (۲).
8. خسروپناه، عبدالحسین (۱۳۹۵). در جستجوی علوم انسانی اسلامی (جلد اول). قم: نشر معارف.
9. خورشیدی، س. (۱۳۹۰). بایستههای رسانههای ارتباط جمعی در مسیر تولید علوم انسانی اسلامی. معرفت فرهنگی اجتماعی، ۲ (۳)، ۵-۳۲.
10. رمضانی، م. ع. و حمانی، ک. (۱۳۹۳). مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی. مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ۱۸ (۱)، ۵-۲۰.
11. سبحانی، حسن (۱۴۰۰). ابهامزدایی از اقتصاد اسلامی. تهران: انتشارات سمت و پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
12. شیرزاد، علیرضا و الهامی، علی (۱۴۰۰). بایستههای تحقق علوم انسانی متناسب با تمدن نوین اسلامی. تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، ۱۲ (۴۲)، ۳۳-۵۲.
13. عباسزاده، مهدی و غفاری، ابوالحسن (۱۴۰۱). علوم انسانی و مبانی معرفتشناختی آن در رویکرد اسلامی. پژوهشهای معرفتشناختی، ۲۳ (۱۱)، ۴۵-۶۷.
14. کربلایی پازوکی، علی و میرهادی تفرشی، محمدرضا. (۱۳۹۶). چیستی علوم اسلامی و رابطهٔ آن با علوم انسانی از منظر شهید مطهری. فصلنامه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، ۲۱(۱) (پیاپی ۷۰)، بهار ۱۳۹۶.
15. کمانی نجفآبادی، مهدی (۱۴۰۲). روشهای نظریهپردازی براساس متون دینی در مطالعات علوم انسانی (مرور بازهٔ ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۰ ش). تحقیقات بنیادین علوم انسانی، ۹(۱) (پیاپی ۳۰)، ۹۹-۱۴۴.
16. گرائی، عباس، و مصباح، علی (۱۴۰۱). الگوبرداری از تأسیس فلسفه اسلامی برای تأسیس علوم انسانی اسلامی مقدمهساز تمدن نوین اسلامی. مطالعات میانرشتهای تمدنی انقلاب اسلامی، ۱(۱)، ۸۵-۱۱۴.
17. مظفرپور، مختار و زیباکلام، صادق (۱۳۹۵). علوم انسانی اسلامی در ایران: واکاوی نقش جریانهای فکری پیش از انقلاب در شکلگیری آن. فصلنامه سیاست، ۴۶ (۱)، ۸۷-۱۰۷.
18. موحد ابطحی، سیدمحمدتقی و ابراهیمپور، علی (۱۴۰۱). فواید جریانشناسی علوم انسانی اسلامی. فصلنامه اسلام و علوم اجتماعی، ۱۴ (۲۸)، ۵-۲۶.doi: 10.30471/soci.2022.8350.1761.
19. موحد ابطحی، سیدمحمد تقی (۱۴۰۲). آینده علوم انسانی اسلامی در ایران؛ تحقیقی مبتنی بر تحلیل روند. پژوهشهای علم و دین، ۱۴ (۱)، ۲۱۹-۲۴۶. doi: 10.30465/srs.2023.45514.2073
20. موسوی، سیدمهدی (۱۴۰۳). درآمدی بر علوم انسانی اسلامی در اندیشه حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای (مدّظلّهالعالی). تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
21. Ahmadi, H. (2025). The Tragedy of Humanities and Social Sciences in Iran: Contending Schools of Knowledge. Sociology of Islam, 11(1), 36-58.
https://doi.org/10.1163/22131418-11010003 [DOI:10.1163/22131418-11010003.]
22. Hall, John R. (2005). Cultures of Inquiry: From Epistemology to Discourse in Sociohistorical Research. Cambridge University Press.
23. Refinal, Ritonga, M., Rusydi, & Saputra, R. (2024). Epistemology of Knowledge: Bridging Western and Islamic Thought. Solo International Collaboration and Publication of Social Sciences and Humanities, 3(01), 95-110.
https://doi.org/10.61455/sicopus.v3i01.250 [DOI:10.61455/sicopus.v3i01.250.]
24. Saaty, Thomas L. (1980). The Analytic Hierarchy Process: Planning, Priority Setting, Resource Allocation. McGraw-Hill.
25. Selznick, Philip. (2020). A Humanist Science: Values and Ideals in Social Inquiry. Stanford University Press.
26. Tavasoli, A. (2025). Alternative Paradigms or Ideological Alignment?: The Duality of Islamic Social Science. Sociology of Islam, 11(1), 59-79.
https://doi.org/10.1163/22131418-11010004 [DOI:10.1163/22131418-11010004.]
Send email to the article author
| Rights and permissions | |
 |
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License. |
